اختلالات خواب و بیماریها و گفتارتوان گستر

گفتار درمانی و توانبخشی پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر

پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر ارائه دهنده کاملترین و جامع ترین اطلاعات توانبخشی گفتار درمانی کاردرمانی فیزیو تراپی اپتومتری شنوایی سنجی ارتوپدی فنی

مدیریت سایت : سیاوش عطایی آسیب شناس گفتار و زبان همراه : 09121623463

صفحه اصلی درباره ما تماس با ما نظر سنجی تماس با شما نحوه تبلیغات در سایت مشاوره لینکهای ما

گفتار در مانی کاردرمانی فیزیو تراپی شنوایی شناسی بینایی سنجی ارتوپدی فنی

انجمنها مجلات علمی دانشگاه ها و دانشکده ها کلینیکهای تخصصی مراکز توانبخشی

مراکز تشخیصی و درمانی تجهیزات پزشکی مراکز آموزشی خصوصی

اطلاعات پزشکان تهران اطلاعات پزشکان کرج

page: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 NEXT ....

سابقا خرخر كردن و اختلالات ناشي از آن به عنوان يك شوخي تلقي مي شد كه هيچ كاري براي آن :

نمي شد انجام داد. ولي امروزه معلوم شده است كه خرخر كردن نشان دهنده وجود مشكلاتي در تنفس شبانه است كه ممكن است به شخصي آسيب برساند و همچنين براي تخفيف آن نيز مي توان اقداماتي انجام داد. در طول خواب ماهيچه هاي بدن شل مي شوند و در نتيجه فعاليت آنها كم مي شود. در بيشتر قسمتهاي بدن اين مسئله مهم نيست و در واقع به شخصي كمك مي كند تا آرام باشد و به راحتي بخوابد.شل شدن ماهيچه هايي كه حنجره را در پشت زبان باز نگه مي دارند منجر به تنگ شدن اين ناحيه مي شود. در ابتدا، اين تنگي باعث خرخر مي شود و سپس راه هوايي كاملا بسته مي شود و سپس راه هوايي كاملا بسته مي شود و منجر به وقفه تنفسي مي گردد. خوشبختانه ، بدن انسان متوجه بسته شدن راه تنفسي مي شود و شخص در اين لحظه براي مدت كوتاهي بيدار مي شود و سريعا مجددا به خواب مي رود. اين مسدود شدن راه هوايي و بيدار شدن فرد تبديل به يك چرخه ادامه دار مي شود كه ممكن است هر دقيقه و صد ها بار هر شب اتفاق بيفتد . معمولا شخص همه موارد بيدار شدن را به خاطر نمي آورد.

به طور معمول بيماريكه با خرخر و وقفه تنفسي مراجعه مي كند شخص ميانسالي است با اضافه وزن و كلفتي گرد گردن (كه اندازه يقه آنها 17 يا بيشتر است) . با اين وجود اشخاصي بسياري هستند كه از وقفه تنفسي در خواب رنج مي برند، اما اضافه وزن ندارند . نزد برخي ديگر نيز علت عارضه مشخصي نمي شود.در كودكان علت شايع اين بيماري وجود لوزه هاي بزرگ مي باشد و بيشتر به اين علت است كه امروزه پزشكان عمل برداشتن لوزه ها نزد اين كودكان را توصيه مي كنند.وقفه تنفسي و خرخر شديد باعث بروز اختلال در خواب مي شود و شايع تر از آن است كه به نظر مي رسد و حداقل از هر هزار نفر 3 نفر به نوع شديد اين عارضه مبتلا هستند.

بدن براي رفع مانع(بسته شدن راههاي هوايي ) ناچار است مرتبا لحظات كوتاهي بيدار شود و لذا مبتلايان شديد در طول روز رنج مي برند. در ابتدا اين حالت ضمن فعاليت هاي خسته كننده مانند مطالعه ،‌تماشاي تلويزيون و رانندگي پيش مي آيد . بعد ها وقتي حالت خواب آلودگي بدتر مي شود بيشتر فعاليت ها را مختل مي كند،‌به طوري كه اشخاص مبتلا ، در حين صحبت يا غذا خوردن نيز به خواب مي روند. ممكن است كه افراد مبتلا به علت عدم توانايي انجام صحيح كار ،‌شغل خود را از دست بدهند،‌علاوه بر اين كه خواب آلودگي در حين رانندگي نيز براي آنها خطرناك است ( افراد مبتلا به وقفه تنفسي هفت بار بيشتر ازافراد معمولي در معرض خطر تصادف با اتوموبيل قرار دارند). معمولا خرخر كردن نزد افراد مبتلا سال هاي متمادي طول دارد. از علائم ديگر اين عارضه محروميت از خواب شديد فرد مبتلا است كه منجر به تجريك پذيري و عصبانيت وي مي شود در هرحال دو علامت خرخر كردن و خواب آلودگي روزانه ،‌ بهترين نشانگر براي تشخيص اين عارضه است .

اغلب همسر بيمار متوجه بيماري وي مي شود . وقتي تشخيص وقفه تنفسي در اين بيماران داده مي شود. براي تاييد آن بررسي هايي نيز ضمن خواب در مراكز تخصصي انجام مي گيرد. ازجمله اين بررسي ها سنجش ميزان اكسيژن خون در حين خواب است كه اين كار از طريق نصب گيره دستگاه در سر انگشت انجام مي شود.همچنين عمل تنفس را نيز از طريق بستن كمربند هايي به دو سينه و شكم بيمار بررسي مي نمايند. كيفيت خواب را مي توان با وصل كردن سيم هايي به قسمت هايي از پوست سر يا ازطريق شمارش تعداد حركات بدن در طول مدت خواب مورد سنجش قرار داد. در اكثر موارد پزشك با استفاده از نوارهاي ويدئويي مي تواند ميزان مسدود بودن راه تنفسي و نحوه اختلال خواب را مشاهده كند.

دلايلي كه موجب بروز وقفه تنفسي مي شود ارتباط زيادي با افزايش تنگي طبيعي گلو در حين خواب دارد. لذا هر عاملي كه موجب تنگ شدن گلو بيشتر از حد طبيعي شود ( مانند بزرگ شدن لوزه ها و يا عقب رفتن آرواره پايين) منجر به بسته شدن راههاي هوايي خواهد شد. همنچنين وقتي بيني بسته باشد در هنگام عمل دم در قسمت تحتاني گلو فشار باعث تنگي مي شود . يكي از مهمترين عوامل ايجاد تنگي گلو احتمالا چاقي بدن و كلفتي گردن مي باشد. چربي اضافي در ناحيه گردن،‌گلو را از خارج فشار مي دهد، خصوصا وقتي كه ماهيچه هاي گلو در اثر خواب شل تر شده باشند.

در صورتي كه وقفه تنفسي خرخر كردن ،‌شديد نباشد با راههاي درماني ساده مي توان به بيمار كمك كرد. از جمله آن كاستن وزن ،‌عدم مصرف مشروبات الكلي ،‌تميز نگه داشتن بيني تا حد ممكن و به پهلو يا(نيم نشسته)خوابيدن مي باشد. اگر خرخر كردن شديدتر و براي اطرافيان غير قابل تحمل باشد، در اين حالت انجام عمل جراحي (‌پشت گلو)‌ممكن است چاره ساز باشد اما اين آخرين راه است و تنها بايد موقعي انجام شود كه بعد از بررسي معلوم شود كه همراه خرخر ، وقفه تنفسي وجود ندارد و يا خيلي مختصر است. تنها درمان موثر و رايج وقفه تنفسي فرستادن هوا با فشار از طريق سوراخ هاي بيني مي باشد. مجاري تنفسي با اين هواي پرفشار باز نگه داشته مي شوند . اين كار از طريق گذاشتن يك ماسك بر روي بيني و وصل كردن آن به يك پمپ كوچك و بي صدا در كنار تخت خواب بيمار انجام مي گيرد. معمولا اين اقدام نتيجه چشمگيري دارد و همراه با خواب طولاني شبانه ، خواب آلودگي روز نيز بر طرف مي گردد.

اختلالات خواب
خواب از اولين پديده هايي است كه در اثر تغيير شرايط محيطي دچار اختلال ميشود . گاهي ناراحتيهاي محيطي كه باعث اضطراب و تشويش كودك شده يا موجب ناكامي خواسته ها و عدم ارضاع نيازهاي اساسي او ميگردد ، خواب وي را مختل و ايجاد اختلال ميكند .براي شناخت اختلالات خواب لازم است ابتدا خواب طبيعي توضيح داده شود تا تفاوت آن با اختلال خواب مشخص گردد.
خواب طبيعي : حالت منظم ، تكرار شونده و به آساني برگشت پذير ارگانيسم تعريف ميشود كه با بيحركتي نسبي و بالا رفتن قابل توجه آستانه واكنش به محركهاي خارجي در مقايسه با حالت بيداري مشخص ميگردد.
با توجه به تعريف فوق اختلال خواب به مواردي گفته ميشود كه فرد يكي از ويژگيهاي فوق را در خواب نشان نداده و به نحوي وضعيت منظم و آستانه واكنش او دچار به هم خوردگي شده باشد .

اختلالات مربوط به خواب عبارتند از:
- اختلال بيخوابي
- اختلال پر خوابي ( somnia disorder Hyper )
- پرخوابي مفرط يا ناركولپسي( Narcolepsy )
- هراس يا وحشتزدگي در خواب( night terror )
- كابوسهاي شبانه( nightmare )
- را رفتن در خواب (sleep – walking )
- فشردن دندانها در خواب يا بروكسيسم ( Bruxism )
- گفتار در خواب يا سومنيلوكي ( somniloquy )

اختلال بيخوابي
در اين اختلال ، فرد در هنگام خواب به مدت طولاني قادر به خوابيدن نيست كه اين بيخوابي گاهي در ابتداي خواب يا بيداري در فاصله شب و يا كوتاهي مدت خواب صورت ميگيرد و فرد همراه با بيخوابي داراي اضطراب بوده و بدون وجود عامل بيروني داراي دلواپسي است .

اختلال پر خوابي ( somnia disorder Hyper )
اينگونه كودكان يك ميل دائمي براي خوابيدن دارند و مرتب در كلاس در حال چرتزدن هستند . حتي گاهي ديده شده كه در فاصله زماني بين دو كلاس به جاي آنكه به حياط بروند و بازي كنند ترجيح ميدهند در كلاس بخوابندو هنگام پرسش از چگونگي خواب شب ، اظهار ميكنند كه شب راحت و طولاني ميخوابند و كمتر شكايت از بيخوابي دارند . برعكس از صبح زود بيدار شدن گله دارند . در واقع آنها نياز به خواب بيشتري نسبت به ديگران دارندكه اغلب هم بهصورت عادت است. به علت نزديكي بعضي از علائم پرخوابي با ناركولپسي، جهت تشخيص بين آن دوحتما نياز به نظر روانپزشك است و تنها به علائم اوليه نميتوان تكيه نمود.

پرخوابي مفرط يا ناركولپسي( Narcolepsy )
اين اختلال خواب آلودگي مفرط و شديد در طول روز است كه علت آن بيخوابي شبانه نيست و دانش آموز ، در اين هنگام چنان به خواب ميرود كه اطرافيان تصور ميكنند او بيهوش شده است و بدن به حالت فلج درميآيد به طوريكه اگر دست او را بلند كنيم ، بدون آنكه بيدار شود يا حركتي نمايد ، وقتي دستش را رها ميكنيم بلافاصله ميافتد . دقت شود كه با خوابهاي بعد از حملات صرعي اشتباه نشود چون اين خواب بسيار نادر است و از هر ده هزار نفر فقط 4 نفر دچارآن ميباشند. غالبا اين اختلال در دوران نوجواني مشاهده ميشود و در تاريخچه آنها زود به خواب رفتن در شب و بيداري ضمن خواب شب ، مشاهده ميشود. براي تشخيص آن حتما نظر روانپزشك و متخصص كودكان نياز است .

اختلال هراس يا وحشتزدگي در خواب( night terror )
در اين اختلال ، كودك يا نوجوان ناگهان با وحشت از خواب برخواسته ، ديگران را با صداي خود از خواب بيدار ميكند و چند دقيقه بعد باز به خواب رفته و صبح هم چيزي را به ياد نميآورد.
والدين معمولا كودك را در حاليكه آگاهي و شناختي نسبت به محيط ندارد و در رختخواب خود نشسته يا در حال حركت در اطراف اطاق در حاليكه فرياد ميكشد و به شدت ترسيده است ، مييابند.اگر چه كودك در اين حال بيدار نيست اما ممكن است چشمان او باز باشد و به چيزي خيره شده باشد . صورت كودك بهم ريخته ،آشفته و عرق كرده است ، تنفسش تند و حركاتي تكراري از خود نشان ميدهد، گاهي كودك در حاليكه به شدت احساس بي پناهي ميكند ممكنست در اطراف اتاق بدود و فرياد بكشد كه چيزي پشت سرش و در تعقيب اوست .
در اين حال كودك ممكن است به والدين چنگ بزند و از آنان استدعاي كمك كند اگر چه ممكن است والدين تقاضاي او را تشخيص ندهند . برخي از مواقع آنجه كودك در اين حال بيان ميكند ، نامربوط به يكديگر است ..در هنگام حمله هراس ، اگر سعي در آرام كردن كودك نمايند ،تا زماني كه او دچار هيجانات شديد است متاسفانه اين سعي روي او اثري ندارد و گاه تا ده دقيقه حالت اضطراب و وحشت ادامه دارد اگر او را از خواب بيدار كنند نميداند در كجاست و جهتهاي خود را تشخيص نميدهد. بنابراين وحشتزدگي شبانه بسيار هراس آورتر و ترسناكتر از كابوسهاي شبانه است . باعث فعاليت بيشتر اعصاب خودكار ميشود.
اين اختلال حدود 30 تا 200 دقيقه بعد از خواب رخ ميهد .شروع اين اختلال بين 4 تا 12 سالگي است و به تدريج با بالا رفتن سن كاهش مييابد.در اين اختلال، نسبت پسرها به دخترها بيشتر است ، و در حدود 4 درصد كودكان دچار اين مشگل ميباشند.

سبب شناسي:
دانشمنداني چون بك واين فشار هيجانات ، تهييج و تحريك بيش از حد را به عنوان متغييرهاي مؤثر در اين مساله مطرح كرده اند. همچنين تحقيقات نشان ميدهد كه احتمالا وحشتزدگي شبانه در بيشتر در كودكاني كه بسيار حساس هستند يعني كودكاني كه احساساتشان به سرعت و به سادگي جريحه دار ميشود ، رخ ميدهد.
طرفداران نظريه روانكاوي معتقدند كه وحشتزدگي شبانه در نتيجه بار اضافي اضطراب است كه تنشهاي ناشي از آن از مكانيسم دفاعي "من" در خلال خواب ، عبور ميكند.
گروهي از دانشمندان نيز ريشه اين اختلال را ژنتيكي ميدانند . آنان وجود همبستگي بالا در بين دو قلوهاي يكسان را در اين خصوص و نيز بالا بودن درصد ابتلاي بستگان اين گونه كودكان را به مشگلاتي نظير وحشتزدگي شبانه ، شب ادراري ، راه رفتن در خواب ، نسبت به گروه كنترل ، بعنوان دليل ادعاي خود ذكر ميكنند .
برخي از دانشمندان معتقدند كه عدم بلوغ دستگاه اعصاب مركزي ممكنست به عنوان عامل مؤثر در اين اختلال سهم داشته باشد.

كابوسهاي شبانه( nightmare )
در كابوسهاي شبانه كودك از خواب بيدار شده و كاملا از وضعيت خود آگاه است و حالت هذيان و توهم ندارد و قادر است خوابي را كه ديده بود ، تعريف كند. از نظر زماني ، كابوسهاي شبانه معمولا در نيمه دوم شب روي ميدهد ، در حاليكه در وحشتزدگي شبانه در ثلث اول خواب ، اتفاق ميافتد.

را رفتن در خواب (sleep – walking )
مشخصه اين گروه از كودكان تكرار عمل راه رفتن در خواب است . در اين اختلال فرد رختخواب را ترك كرده و در اطراف خود شروع به قدم زدن ميكند بدون آنكه از عمل خود در صبح روز بعد خاطرهاي به ياد داشته باشد . اين واقع معمولا 30 تا 200 دقيقه بعد از شروع خواب آغاز ميشود و از چند دقيقه تا نيم ساعت طول ميكشد . فرد از جاي خود بلند شده ، لحاف را كنار ميزند و راه ميرود . علاوه بر راه رفتن ، ممكن است فعاليتهايي مانند لباس پوشيدن ، باز كردن در ، و يا رفتن به دستشويي انجام دهد . گاهي نيز شخص هنوز به مرحله راه رفتن نرسيده ، به رختخواب برميگردد و دوباره به خواب ميرود .ضمن وقوع اين حالت ، شخص حالت بهت زده دارد و به محركهاي محيط بي اعتنا و بي تفاوت است .
هنگام راه رفتن در خواب ، تعادل جسمي شخص تاحدي به هم ميخورد ، ولي ميتواند همه جا را ببيند و راه برود ، بدون اينكه به اشياء برخورد كند . البته اين امر ، بدان معني نيست كه هيچ خطري او را تهديد نميكند ، در واقع او به آساني ممكن است زمين بخورد و يا از پنجره و پله ها به پايين افتد . گاهي حين انجام اين اعمال ، خود به خود بيدار ميشود ولي هيچ چيزي از آنچه انجام داده است به ياد ندارد.

سن شروع اين اختلال بين 6 تا 12 سالگي است .بزرگسالاني كه در خواب راه ميروند ، غالبا در كودكي به اين اختلال دچار ميشوند ، و البته براي مدتي از بين ميرود و در سنين 20 تا 30 سالگي مجددا ظاهر ميشود.طبق آمار بدست آمده حدود 1 تا 6 درصد كودكان اين اختلال را نشان ميدهند و 15 درصد نيز گاه به گاه به آن دچار ميشوند.و در پسرها بيشتر از دخترها رايج است.

فشردن دندانها در خواب يا بروكسيسم ( Bruxism )
يكي ديگر از پديده هايي كه ممكن است هنگام خوابيدن روي دهد ، فشردن دندانها در خواب است. در اين حال كودك دندانهايش را به هم مي سايد يا محكم آنها را به هم مي فشارد . فشردن دندانها در خواب در بين كودكان و افراد بالغ نسبتا شايع است ودر حدود 13 تا 15 درصد افراد طبيعي ديده ميشود . اما گاهي آنچنان شديد ميگردد كه به دندانهاي فرد لطمه ميزند . در حاليكه خود فرد از عمل ساييدن دندانهايش هيچگونه و لذا ناراحت هم نميشود . اما اين عمل براي اطرافيان او بسيار ناراحت كننده و آزار دهنده است.گاهي علت فشردن دندانها در خواب اشكالي است كه در جفت شدن دندانها بهم وجود دارد و در اينحال دندانپزشك ميتواند آن را درمان كند . گاهي نيز علت آن اضطراب و خشم فروخورده است كه دوان درماني ميتواند مفيد باشد.

گفتار در خواب يا سومنيلوكي ( somniloquy )
مانند فشردن دندانها در خواب ، گفتار در خواب نيز بين كودكان و بزرگسالان كاملا شايع است . گفتار در خواب ممكنست شامل چند واژه شود كه معمولا تشخيص آنها از يكديگر براي فردي كه آنها را ميشنود ، دشوار است . گاهي نيز گفتار در خواب شامل شرح حال زندگي فرد و علايق اوست ، اما روياهاي وي نيز اسرار مهم زندگي آشكار نميگردد . گفتار در خواب ممكنست همراه با وحشتزدگي شبانه و راه رفتن در خواب تظاهر كند . گفتار در خواب اگر به تنهايي وجود داشته باشد نيازمند درمان نيست .

سبب شناسي:
به نسبت نوع اختلالات خواب ، علل گوناگوني را اصل ميپندارند ولي به طور كلي در اين ختلال نقش دارند :
1. اختلالات عفونت سيستم عصبي يا نارس بودن دستگاه اعصاب مركزي .
2. ضربه روحي وارد شده به فرد در طول دوران زندگي .
3. وجود والديني با اختلال خواب يا دچار بيماريهاي رواني ديگر .
4. خستگي ، احساس رنجيدگي و به طور كلي فشارهاي محيطي .
5. گاهي علامت حملات صرعي است .
6. اضطراب و يا غلط بودن برخورد والدين در مورد زمان خواب و يا بيان داستانها و يا انجام بازيهاي محرك ، قبل از خواب كودك