گفتار درمانی و توانبخشی پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر
منوراژي يك اختلال نسبتاً شايع كه مشخصه آن خونريزي قاعدگي بيش از معمول
يا طولانيتر از معمول است. ميانگين ميزان از دست دادن خون در طي يك دوره
قاعدگي طبيعي حدود 50 سيسي است. در حالت منوراژي ميزان دفع خون ممكن
است 75 سيسي يا بيشتر باشد. اين حالت به ندرت نشانه يك اختلال زمينهاي
وخيم است.
علايم شايع
ميزان خونريزي قاعدگي بيش از معمول (كه اين ميزان بين بيماران مختلف
بسيار متفاوت است).
عدم تعادل هورمونهاي زنانه (استروژن و پروژسترون)
طول كشيدن دوره قاعدگي بيش از هفت روز
دفع لختههاي خوني زياد
رنگپريدگي و خستگي (ناشي از كمخوني)
علل
عدم تخمكگذاري (اختلال در آزاد شدن تخمك در هر
ماه)
فيبروييدها (تومورهاي خوشخيم رحم)
عفونت لگني
اختلال اندومتر
آيودي
كمكاري تيروييد
عوامل افزايشدهنده خطر
چاقي
مصرف استروژن (بدون پروژسترون)
خانمهاي جواني كه چرخه تخمكگذاري آنها هنوز منظم نشده است
خانمهاي نزديك سن يائسگي
پيشگيري
معاينه لگني ساليانه همراه نمونهگيري از گردن رحم (پاپاسمير)
عواقب موردانتظار
بسته به علت خونريزي متغير است
مواردي كه علل هورموني عامل خونريزي است معمولاً به درمان پاسخ ميدهد.
عوارض احتمالي
كمخوني ناشي از دفع خون بيش از حد
جراحي ممكن است لازم باشد.
درمان
آزمونهاي تشخيصي خاص (نظير آزمايش حاملگي، نمونهبرداري آندومتر، آزمايش
خون) براي كمك به تعيين علت خونريزي ممكن است انجام شود.
درمان معمولاً به سن بيمار، تمايل يا عدم تمايل وي براي بچهدار شدن و
اختلالات زمينهاي بستگي دارد.
استفاده از نوار بهداشتي بيش از حد معمول در طي خونريزي بيش از حد براي
پيشگيري از گرفتاري مربوط به خونريزي
در صورت استفاده از آيودي، روش ضدبارداري ديگري را انتخاب كنيد.
ديلاتاسيون و كورتاژ (گشاد كردن گردن رحم و تراشيدن سطح داخلي رحم با يك
كورت) ممكن است انجام شود.
برداشت رحم با جراحي ممكن است در موارد مقاوم به درمان كه تمايل به
بچهدار شدن نيز وجود ندارد در نظر گرفته شود.
داروها
هورمون درماني براي كنترل خونريزي ممكن است تجويز شود.
اگر هورموندرماني به دلايلي قابل تجويز نباشد، داروهاي ديگري براي كنترل
خونريزي ممكن است توصيه شود.
مكمل آهن جهت كمخوني ممكن است تجويز شود.
مالاريا عفونتي ناشي از يك انگل تكسلولي، كه از طريق گزش پشه آنوفل،
تزريق خون آلوده، بهطور مادرزادي از مادر به كودك يا استفاده از سوزن
مشترك در بين معتادان انتقال مييابد.
علايم شايع
اولين دوره علايم ذيل معمولاً حدود 30-8 روز
پس از گزش پشه بروز ميكند:
سردرد
خستگي
تهوع
لرزش شديد تكاندهنده همراه تب به مدت 24-12 ساعت
تنفس سريع
تعريق شديد همراه با كاهش درجه حرارت دوره علايم مذكور تا هنگام درمان
ممكن است هر 3-2 روز تكرار شود. اين بيماري بدون درمان ميتواند سالها
ادامه يابد.
علل
چهار نوع انگل مالاريا وجود دارد؛ اين انگلها با گزش پشه از فردي به
فرد ديگر منتقل ميشوند. پشه پس از گزيدن فرد مبتلا، آلوده به انگل
ميگردد. اين انگل در بدن پشه تكثيريافته و با گزش بعدي پشه، وارد
جريان خود فردي ديگر ميگردد. انگل پس از ورود به جريان خون فرد، به
كبد مهاجرت كرده و در آنجا به سرعت رشد كرده و تكثير مييابد. پس از چند
روز، هزاران انگل از كبد مجدداً وارد جريان خون شده و گلبولهاي قرمز
خون را تخريب ميكند. برخي از انگلها درون كبد باقي مانده و به تكثير
خود ادامه ميدهند و به فواصل معين به داخل جريان خون آزاد ميشوند.
عوامل افزايشدهنده خطر
زندگي در شرايط شلوغ و غيربهداشتي
آب و هواي گرم و مرطوب
مناطق جغرافيايي خاص نظير آمريكاي لاتين، آسيا و آفريقا.
پيشگيري
استفاده از داروهاي ضدمالاريا قبل از مسافرت به مناطق مالارياخيز و
ادامه مصرف اين داروها پس از بازگشت به وطن. آموزشهاي لازم در اين
باره را از اداره بهداشت يا پزشك خود ميتوانيد دريافت نماييد.
در مناطق داراي پشه فراوان پيشگيري شامل از بين بردن محلهاي
تخمريزي پشهها، نصب توري پنجره، استفاده از پشهبند هنگام خواب، و
استفاده از تركيبات دفعكننده حشرات ميباشد.
عواقب موردانتظار
معمولاً با درمان در عرض دو هفته قابل علاج است. مالاريا بدون درمان در
افراد دچار فقر تغذيهاي يا افراد داراي مقاومت پايين نسبت به بيماري
ميتواند كشنده باشد.
عوارض احتمالي
كمخوني ناشي از تخريب سلول هال قرمز خون
تجمع سلولهاي خوني در داخل عروق كه ممكن است منجر به آسيب مغزي يا
كليوي گردد.
درمان
- تشخيص اين بيماري بر اساس مشاهده انگل با ميكروسكوپ در نمونه خون
گسترده شده بر روي لام ( اسمير خون ) مسجل ميشود.
- در طي ابتلا به مالاريا بيماران بايد خود را در برابر عفونتهاي
باكتريايي ثانويه محافظت كنند. شستن دستها و حمام گرفتن زود به زود در
اين زمينه كمككننده است.
- بيماران بايد محيط زندگي خود را از وجود پشهها پاكسازي كنند و بدين
وسيله مانع سرايت بيماري خود به ديگران شوند.
- بستري در بيمارستان در موارد شديد ممكن است لازم گردد.
- همه موارد ابتلا به مالاريا بايد به اداره بهداشت محلي اطلاع داده
شود.
داروها
داروهاي ضدمالاريا جهت از بين بردن اين انگل
فعاليت
تا برطرف شدن تب و لرز در بستر استراحت كنيد. با بهبود علايم به تدريج
فعاليت طبيعي خود را از سر بگيريد.
رژيم غذايي
رژيم خاصي نياز نيست. تا زمان بهبود از مكملهاي مواد معدني و ويتامينها
استفاده كنيد.
نشانگان خستگي مزمن مشخصه نشانگان خستگي مزمن در وحله اول، خستگي
زياد است. علايم معمولاً به طرز ناگهاني آغاز شده و تا حداقل 6 ماه،
مرتباً ظاهر شده و برطرف ميشوند. مشخص نيست كه اين نشانگان معرف يك
اختلال است يا تعداد بيشتري از اختلالات را در بر ميگيرد. تشخيص اين
نشانگان معمولاً مشكل است زيرا آزمايش خاص يا مجموعه علايم تعريف
شدهاي براي آن وجود ندارد.
هماكنون معيارهاي اصلي مورد استفاده در تشخيص بيماري عبارتند از: تداوم
بروز دورههاي خستگي كه با استراحت در رختخواب بر طرف نميشوند و شدت
آنها به حدي است كه متوسط فعاليت روزانه را دست كم 50% تا حداقل 6
ماه كاهش ميدهند؛ رد كردن ساير بيماريهاي مزمن، از جمله سابقه وجود
بيماري رواني. علايم ديگر نيز به تشخيص كمك ميكنند.
علايم شايع
خستگي
تب خفيف
فارنژيت (التهاب گلو)
دردناك شدن گرههاي لنفاوي
گلودرد
ضعف عمومي عضلات
دردهاي عضلاني
سردرد
اختلالات خواب (پرخوابي يا بيخوابي)
درد مفاصل
شكايات عصبي ـ رواني (ترس از نور، فراموشي، تحريكپذيري، منگي، مشكل در
تمركز، افسردگي، تغييرات بينايي)
علل
ناشناخته است. امكان دارد اختلالات ايمني دخالت داشته باشند. اكثر
محققان فكر ميكنند كه عامل اين بيماري يك ميكرب است، اما شواهدي
براي اثبات اين فرضيه وجود ندارد.
عموماً به آهستگي در عرض ماهها يا سالها بهبود مييابد.
عوارض احتمالي
عارضهاي مختص اين بيماري وجود ندارد. علايم معمولاً در 6 ماه اول
شديدتر هستند.
درمان
چهار نكته مهم است:
1 ـ تأييد تشخيص و آموزش درباره
بيماري 2 ـ انجام اقدامات درماني عمومي 3 ـ درمان علايم اختصاصي 4 ـ
درمانهاي تجربي
سعي كنيد مشغوليات زندگي خود را حفظ كنيد و گوشهگيري نكنيد.
با اعضاي خانواده و دوستان خود صبور باشيد تا آنها نيز مشكل شما را متوجه شوند
و قبول كنند.
داروها
داروهاي برحسب وضعيت هر فرد تجويز ميشوند. از
جمله داروهاي مورد استفاده عبارتند از: داروهاي ضد درد، تزريقات موضعي،
داروهاي ضد افسردگي، و غيره.
فعاليت
اگر خسته هستيد، استراحت كنيد.
ورزش مهم است. يك برنامه تدريجي را آغاز كنيد كه در ابتدا امكان دارد تنها
5-3 دقيقه ورزش روزانه باشد. فعاليت ورزشي را هر 3-2 هفته به ميزان 20%
افزايش دهيد. انتظار نداشته باشيد كه همه چيز خوب پيش رود، بنابراين دلسرد
نشويد و كار را ادامه دهيد.
رژيم غذايي
سعي كنيد تغذيه مناسبي داشته باشيد، حتي اگر اشتها نداريد. رژيم غذايي بهتر
است كم چرب و پرفيبر باشد. مكملهاي ويتاميني نيز مصرف كنيد.
در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
اگر شما يا يكي از اعضاي خانواده تان علايم نشانگان خستگي مزمن را داريد.
اگر علايم پس از شروع درمان بدتر شوند.
اگر دچار علايم جديد وغيرقابل كترل شده ايد. داروهاي مورد استفاده در درمان
ممكن است عوارض جاني به همراه داشته باشند.
نشانگان شوگرن دومين اختلال خودايمني روماتيسمي شايع پس از آرتريت
روماتوييد. اين اختلال عمدتاً در خانمها (حدوداً90% موارد) با ميانگين سني
50 سال رخ ميدهد. اين اختلال ممكن است بهطور اوليه ( مستقل ) بروز
كند يا همراه ساير اختلالات بافت همبند (آرتريت روماتوييد، اسكلرودرمي،
لوپوس اريتماتوي منتشر، پليميوزيت) باشد. نشانگان شوگرن ممكن است تنها
غدد برونريز (مترشحه مخاط) را درگير سازد يا ساير اعضا نظير ريه و كليه را
نيز مبتلا سازد.
علايم شايع
خشكي چشم كه ميتواند باعث احساس جسم خارجي در چشم، احساس سنگريزه در
چشم، قرمزي، سوزش، حساسيت به نور، خارش، احساس وجود يك پرده نازك در
جلوي چشم و ترشح چشم گردد.
خشكي دهان كه ميتواند باعث دشواري بلع و تكلم، اختلال حس چشايي يا
بويايي، تشنگي، زخم و حفرههاي دنداني گردد.
خشكي مهبل كه ميتواند باعث مقاربت دردناك گردد.
خشكي مجاري تنفسي فوقاني كه ميتواند باعث خونريزي بيني، خشونت صدا،
سرفه مزمن بدون خلط، عفونت گوش و ساير عفونتهاي تنفسي گردد.
بزرگي غده پاروتيد
التهاب مفاصل
ساير علايم از قبيل ريزش مو، خارش منتشر، خستگي، تب خفيف و درد عضلاني
علل
علت آن ناشناخته است. در بروز آن ممكن است عوامل ژنتيكي، ايمني
شناختي، هورموني و محيطي دخيل باشند. عفونت ويروسي در يك فرد مستعد
ممكن است باعث آغاز اين اختلال گردد.
عوامل افزايشدهنده خطر
سابقه خانوادگي اختلالات خودايمني
آرتريت روماتوييد
اسكلرودرمي
لوپوس اريتماتوي منتشر
پليميوزيت
پيشگيري
اقدام پيشگيريكننده خاصي براي آن شناخته نشده است.
عواقب موردانتظار
نشانگان شوگرن يك اختلال مزمن است و پيشآگهي آن اغلب به اختلال
همراه آن بستگي دارد. درمان به تسكين علايم و جلوگيري از بروز عوارض
كمك ميكند.
عوارض احتمالي
عفونت ريوي
افزايش ناتواني
نارسايي كليه (بهندرت)
لنفوم (بهندرت)
درمان
بررسيهاي تشخيصي ممكن است شامل آزمون شيرمر كه مقدار اشك توليدشده در
عرض 5 دقيقه را اندازهگيري ميكند، ساير ارزيابيهاي چشمي، بررسي جريان
بزاق، نمونهبرداري لب، و آزمايشهاي خون و ادرار باشد.
درمان با هدف تخفيف خشكي چشمها، دهان و ساير نواحي بدن انجام ميشود.
رعايت دقيق بهداشت دهاني و مراجعه منظم به دندانپزشك مهم است.
براي محافظت چشمها از غبار، باد و آفتاب شديد از عينك آفتابي استفاده
كنيد. استفاده از عينكهاي مخصوص حفظكننده رطوبت چشم ممكن است سودمند
باشد.
از ماليدن چشمها خودداري كنيد.
براي محافظت قرنيه ممكن است لنزهاي تماسي تجويز شود.
در منزل از يك دستگاه مرطوبكننده با بخار سرد استفاده كنيد. دستگاه را
هر روز تميز كنيد.
از دوش گرفتن يا حمام طولانيمدت خودداري كنيد.
كمپرس گرم يا استفاده از بالشتك گرمكننده ممكن است به تخفيف درد
مفصلي يا ناراحتي در ناحيه غده متورم كمك كند.
داروها
اشكهاي مصنوعي براي خشكي چشم
سواب يا اسپري متيل سلولز براي خشكي دهان
قطرههاي نرمال سالين يا اسپري براي خشكي مجاري تنفسي
ژل بهعنوان نرمكننده براي خشكي مهبل
پرهيز از مصرف داورهاي ضداحتقان و آنتيهيستامينها. اين داروها باعث
خشكي بيشتر دهان ميگردند.
كورتيكواستروييدها يا داروهاي سركوبكننده دستگاه ايمني ممكن است در
بيماران داراي علايم شديد تجويز شوند.
نيستاتين ممكن است براي عفونتهاي دهاني تجويز شود.
از مصرف غذاهاي حاوي شكر كه در پوسيدگي دندان نقش دارند تا حد امكان
پرهيز كنيد.
براي تخفيف خشكي دهان از آدامسها يا آبنباتهاي فاقد شكر استفاده كنيد.
فراوان مايعات مصرف كنيد بهويژه هنگام غذا خوردن
اگر خشكي و زخم شدگي دهان مانع از خوردن غذاهاي عادي شود، براي
جلوگيري از سوءتغذيه از مكملهاي مايع پركالري و پرپروتئين استفاده
كنيد.
نشانگان روده تحريكپذير عبارت است از يك نوع اختلال تحريكي و التهابي
روده. اين اختلال مسري، ارثي، يا سرطاني نيست. زنان 2 برابر شايعتر از
مردان گرفتار آن ميشوند.
علايم شايع
علايم زير معمولاً در اوايل دوران بزرگسالي آغاز ميشود. دورههاي بروز
علايم ممكن است روزها، هفتهها يا ماهها طول بكشند.
تهوع
نفخ
سردرد
درد در راست روده
كمر درد
گاهي به علت وجود بياشتهايي ممكن است وزن كم شود.
اسهال يا يبوست، معمولاً به طور متناوب
خستگي
افسردگي
اضطراب
مشكل در تمركز
علل
ناشناخته هستند. اين اختلال ممكن است با استرس و تعارضات عاطفي كه به
اضطراب و افسردگي ميانجامند ارتباط داشته باشد. موقعيتهايي كه غالباً
پيش از بروز علايم وجود دارند عبارتند از: نگراني وسواسگونه در رابطه با
مشكلات زندگي؛ مشكلات زناشويي؛ ترس از پيش آمدن فقدان يك نفر از
عزيزان يا يك چيز دوست داشتني؛ و مرگ يكي از عزيزان.
علايم ممكن است در اثر خوردن نيز آغاز شوند، اگرچه غذا يا ماده غذايي
خاصي مشخص نشده است.
عوامل افزايشدهنده خطر
استرس
رژيم غذايي نامناسب
مصرف دخانيات
مصرف الكل
مصرف داروها
خستگي يا كار زياد
نداشتن آمادگي جسماني مناسب
وجود فرد يا افرادي ديگر در خانوادهتان با مشكلات مشابه
عواقب مورد انتظار
اين اختلال معمولاً در تمام طول زندگي عود ميكند. البته علايم ممكن
است تا مدتها ناپديد شوند. اين اختلال زندگي را در معرض خطر قرار نميدهد
و به سمت سرطان يا بيماري التهابي روده پيشرفت نميكند.
عوارض احتمالي
تمركز رواني روي كار روده، كه باعث بيثباتي رواني ميشود.
درمان
بررسيهاي تشخيصي ممكن است عبارت باشند از: آزمايش مدفوع براي رد ساير
بيماريها مثل عدم تحمل به لاكتوز، زخم، انگلها، كمبودهاي آنزيمي، و
كوليت اولسرو؛ عكسبرداري اشعه ايكس از روده بزرگ (با كمك تنقيه
باريم)؛ و سيگموييدوسكپي (روش بررسي راست روده و قسمت پاييني روده
بزرگ با كمك يك وسيله كه سر آن يك منبع نور قرار دارد).
گذاشتن كمپرس گرم، شيشه آب گرم، يا صفحه گرم كننده روي شكم ممكن
است به تخفيف ناراحتي كمك كند.
استرس زندگي خود را كاهش دهيد. از روشهاي مختلف براي آرامسازي خود
استفاده كنيد (مراقبه، هيپنوتيسم توسط خود، يا بازخورد زيستي) دفترچه
خاطراتي را اختصاصاً براي استرس در نظر بگيريد، تا متوجه شويد كه چه كسي
يا چه چيزي ممكن است باعث بروز علايم شود.
دارو ممكن است كمك كننده باشد، اما اين اختلال را با كمك دارو نميتوان
معاينه نمود.
ترك دخانيات. نيكوتين خود ممكن است در بروز علايم نقش داشته باشد.
داروها
امكان دارد داروهاي ضد گرفتگي براي تخفيف دلپيچه تجويز شوند.
استفاده كوتاه مدت از آرامبخش براي كاهش اضطراب
ساير داروهايي كه ممكن است مورد استفاده قرار گيرند عبارتند از: مسهلهاي
حجمافزا، داروهاي سفتكننده مدفوع، آنتي كولينرژيكها، داروهاي ضدنفخ و
لاكتوز براي عدم تحمل به شير
رژيم غذايي
فيبر رژيم غذايي خود را افزايش دهيد تا كار روده بهتر شود. فيبر غذايي را
به تدريج در رژيم غذايي وارد كنيد تا بدن فرصت سازگاري داشته باشد.
از غذاها يا نوشيدني هايي كه علايم را بدتر ميكنند پرهيز كنيد. نوشيدن
قهوه يا شير ممكن است يكي از علل مهم آغاز علايم در بعضي از افراد
باشد. يك دفترچه خاطرات را نيز به غذا اختصاص دهيد تا متوجه شويد كه
كدام غذاها علايم را بدتر ميكنند.
از غذاهاي توليد كننده گاز و غذاهاي پر ادويه پرهيز كنيد.
از خوردن وعدههاي غذايي حجيم خودداري كنيد، اما برنامه غذايي منظمي
داشته باشيد.
از مصرف الكل جداً پرهيز كنيد.
نشانگان مفصل گيجگاهي ـ فك تحتاني عبارت است از درد و التهاب در مفصل
گيجگاهي ـ فك تحتاني (مفصل طرفين فك كه دهان را باز و بسته ميكند) و
عضلات پيوسته به آن. بزرگسالان هر دو جنس را مبتلا ميكند ولي در زنان
شايعتر است.
علايم شايع
درد مبهم برروي يك طرف فك (پايين يا جلوي گوش) كه به شقيقهها، پشت
سر و در امتداد فك تير ميكشد.
حساسيت به لمس عضلات جونده
صداي «تق كردن» يا «تپ كردن» هنگام بازكردن
عدم توانايي باز كردن كامل دهان
سردرد و دندان درد
مرده درد پشت، شانهها يا گردن
درد در اثر خميازه كشيدن
علل
قرار گرفتن نامناسب فك فوقاني و تحتاني
(اختلال صفحهاي).
در رفتن مفصل در اثر آسيبهاي فك، سر يا گردن
التهاب مفصل گيجگاهي ـ فكي
اختلال كاركرد و درد عضلات صورت
بيش تحركي يا كم تحركي مفصل گيجگاهي ـ فكي
عوامل افزايشدهنده خطر
ساييده شدن يا پرچ شدن دندانها
كشش عضلات جونده
استرس
بد در آمدن دندانها
جفت و جور نشدن مناسب دندانها
استئوآرتريت با روماتوئيدآرتريت
علايم را ميتوان با درمان كنترل كرد و رفتاري را كه ايجادكننده علايم
است، ميتوان اصلاح كرد. قرار گرفتن نامناسب فك را نيز ميتوان تصحيح
كرد.
عوارض احتمالي
استخوان واقع در مفصل گيجگاهي ـ فك تحتاني، بدون درمان ممكن است
خورده و تخريب گردد.
بيماري مفصلي دژنراتيو ثانويه
افسردگي و نشانگان درد مزمن
درمان
آزمونهاي تشخيصي ميتوانند شامل بررسي
دامنه حركت فك، راديوگرافي دندان، آرتروسكوپي و امآرآي باشند.
برنامه درماني ميتواند شامل تصحيح اختلالات انسدادي، طبيعي كردن
كاركرد عضلات، كنترل درد، درمان استرس و اصلاح رفتار باشد.
روان درماني يا مشاوره شامل آموزش بازخورد زيستي براي يادگيري راههاي
جديد كنار آمدن با استرس
يخ و يا گرما ميتواند فايده اندكي در تسكين ناراحتي داشته باشد ولي
علاجكننده نخواهد بود.
آن دو را يكي يكي امتحان كنيد تا ببينيد كدام بيشتر به درد شما ميخورد.
محل مفصل گيجگاهي ـ فك تحتاني را ماساژ دهيد.
براي خوابيدن از بالش استفاده نكنيد. يك پارچه را لوله كنيد و زير گردن
خود قرار دهيد. به پشت خود بخوابيد.
سعي كنيد حركات فك را محدود كنيد و ياد بگيريد فك را شل كنيد. با گذاشتن
مشت خود در زير چانه، مانع خميازه كشيدن شويد.
ممكن است تصحيح دندانهاي بد درآمده با ارتودنسي لازم باشد.
دندانپزشك ممكن است براي پيشگيري از ساييدگي دندانها در زمان خواب،
يك پروتز محافظ شبانه ساخته و در داخل دهان قرار دهد. يك پروتز محافظ
شبانه حاوي اسپلينتهاي قابل برداشتي است كه در نوك دندانها قرار
ميگيرد تا فشار گازگرفتن نامناسب را بردارد.
موارد شديدي كه به اقدامات سادهتر پاسخ نميدهند، ممكن است براي
بازسازي مفصل به جراحي نياز داشته باشند (نادر).
داروها
ممكن است آرامبخشها و شلكنندههاي عضلاني
به مدتكوتاهي تجويز شوند.
داروهاي ضد التهاب غيراستروييدي ممكن است توصيه شوند.
براي درد خفيف ميتوانيد از داروهاي بدون نياز به نسخه مثل آسپيرين يا
استامينوفن استفاده كنيد.
تا فروكش كردن علايم، غذاهاي نرم ميل كنيد. از مصرف غذاهاي سفت و
جويدني خودداري كنيد.
مولوسكوم كنتاژيوزوم يك عفونت ويروسي مسري پوست كه هر جاي بدن را
ممكن است درگير سازد. اين ضايعه معمولاً در كودكان بر روي صورت و در
بزرگسالان بر روي قسمت داخلي ران، شكم و ناحيه تناسلي ظاهر ميشود.
علايم شايع
برآمدگيهاي پوستي كوچك (پاپول) با خصوصيات زير: اين برآمدگيها سفت،
صاف، همرنگ پوست يا سفيدرنگ و كوهاني شكل با يك فرورفتگي مركزي
هستند. پوست پوشاننده اين ضايعات شفاف و نازك است.
اين برآمدگيها معمولاً 3-2 ميليمتر قطر دارند ولي تعداد اندكي از آنها
ممكن است قطري به اندازه 10 ميليمتر داشته باشند.
در صورتي كه بر روي پلكها ظاهر شوند باعث تحريك چشمها ميگردند.
اين ضايعات خارش يا سوزش ندارند.
علل
ماده ژنتيكي ويروسي از گروه آبله. اين
ويروس ممكن است از طريق جنسي منتقل شود. دوره نهفتگي آن دو هفته تا
شش ماه است.
عوامل افزايشدهنده خطر
سابقه قبلي آلرژي يا سابقه خانوادگي آلرژي
مصرف داروهاي سركوبگر ايمني
پيشگيري
براي جلوگيري از انتشار آن به ساير نواحي بدن يا انتقال به ساير افراد،
از خاراندن ضايعات اجتناب كنيد.
عواقب موردانتظار
در صورت عدم درمان، چند پاپول معدود ممكن است در عرض چند هفته به
50-20 ضايعه افزايش يابند. اين ضايعات در عرض 24-10 ماه خودبهخود برطرف
ميشوند ولي بهمنظور جلوگيري از انتقال آنها به افراد ديگر، بايد درمان
شوند.
عوارض احتمالي
تشكيل جوشگاه بر روي پوست يا بدشكلي ظاهري
پوست
درمان
درمان طبي براي حذف پاپولها با نيتروژن مايع (گاهي)
پس از درمان با نيتروژن مايع، تاولهاي ايجاد شده را به حال خود
واگذاريد. در عرض 14-7 روز پوست روي آنها پاره شده و برطرف ميشوند.
تاولها را خشك نگه داريد. در نواحي از بدن كه ضايعات در اثر لباس
تحريك ميشوند از بانداژ چسبان بر روي ضايعات استفاده كنيد.
داروها
براي اين اختلال معمولاً دارويي نياز نيست. در برخي موارد كانتاريدين
(كانتارون) يا ساير داروهاي موضعي جهت از بين بردن ويروسها ممكن است
تجويز شود.
نشانگان شوكي سمي عبارت است از نوعي مسموميت خوني در اثر سموم آزاد
شده از باكتريهاي استافيلوكوكي. شوك سمي قاعدگي، دستگاه توليدمثل
زنانه و دستگاه تنفسي را درگير ميكند. شوك سمي غيرقاعدگي ميتواند تمام
سنين و هر دو جنس را (تا 15% موارد در مردان رخ ميدهد) مبتلا كند.
علايم شايع
تب شديد و ناگهاني در شخصي كه قبلاً سالم بوده است.
استفراغ و اسهال آبكي
بثور شبيه آفتابسوختگي
فشار خون پايين
تشنگي بيش از حد
نبض تند
احساس مرگ قريبالوقوع
تغييرات ذهني از جمله منگي
خستگي و ضعف بيش از حد
سردرد
گلودرد
علل
برخي گونههاي باكتريهاي استافيلوكوكي سمومي توليد ميكنند كه وارد
جريان خون شده، علايمي ناگهاني ايجاد ميكنند. خطرناكترين موارد از
استافيلوكوكهاي واقع در مهبل زناني منشاء ميگيرند كه از تامپون
استفاده ميكنند. نشانگان شوك سمي ميتواند ناشي از زخمها يا عفونتهاي
گلو، پوست، ريهها يا استخوان نيز باشد.
عوامل افزايشدهنده خطر
استفاده مداوم يا طولاني از تامپونها (بهويژه انواع فوق جاذب) در
دورههاي قاعدگي
عفونتهاي استافيلوكوكي
زنان پس از زايمان
بيماران پس از جراحي بهويژه جراحي بيني
پيشگيري
تامپونها را مرتب عوض كنيد و در شب نوارهاي بهداشتي را جايگزين آنها
كنيد.
از تامپونهاي فوق جاذب استفاده نكنيد، از انواع نخي استفاده كنيد.
اگر شما دچار عفونت پوستي بهويژه نزديك آلت تناسلي هستيد، از تامپون
استفاده نكنيد.
قبل از گذاشتن تامپون، دستها را به دقت بشوييد. استافيلوكوكها معمولاً
در دست وجود دارند.
براي زخمهاي عفوني فوراً از پزشك كمك بخواهيد.
عواقب مورد انتظار
بيشتر بيماران با تشخيص زودهنگام و درمان فوري در بيمارستان بهبود
مييابند ولي برخي موارد كشنده هستند. كف دست و پا غالباً در حين بهبودي
پوسته ميدهد.
عوارض احتمالي
شوك شديد
نارسايي كليه
نارسايي احتقاني قلب
زجر تنفسي
ريختن مو و ناخنها
عود شوك سمي
در موارد شديد، مرگومير ممكن است 15% باشد.
درمان
آزمونهاي تشخيصي ميتوانند شامل بررسيهاي آزمايشگاهي خون و كشت
مخاطات باشد.
بستري فوري در بيمارستان براي دريافت مايعات داخل وريدي تا
آنتيبيوتيكها تجويز شوند و كاهش مايعات و الكتروليتها و كمآبي تصحيح
شود و نيز مشكلات كليوي يا قلبي حل شوند و در صورت نياز حمايت تنفسي
مكانيكي به عمل آيد.
تامپونها، ديافراگمها يا ساير اجسام خارجي فوراً برداشته ميشوند.
داروها
آنتيبيوتيكها، معمولاً داخل وريدي، براي عفونت
مايعات و الكتروليتهاي داخل وريدي
مونونوكلئوز عفوني يك بيماري
عفوني ويروسي كه دستگاه تنفس، كبد و دستگاه لنفاوي را درگير ميسازد.
اين بيماري معمولاً نوجوانان و بزرگسالان جوان (سن 40-12 سال) را مبتلا
ميكند.
علايم شايع
تب
گلودرد (كه گاهي شديد است)
خستگي
تورم غدد لنفاوي، معمولاً در ناحيه گردن، زير بغل يا كشاله ران
بزرگي طحال
بزرگي كبد
يرقان با زردي پوست و چشمها (گاهي)
سردرد
درد عمومي بدن
علل
يك ويروس مسري (ويروس ابشتينـ بار) كه در اثر تماس نزديك نظير بوسيدن،
غذاي مشترك با فرد مبتلا يا سرفه كردن از فردي به فرد ديگر منتقل
ميشود.
عوامل افزايشدهنده خطر
استرس
بيماريهايي كه مقاومت بدن را كاهش ميدهند.
خستگي يا كار زياد. ميزان بروز بالاي آن در بين دانشجويان و سربازان
ممكن است ناشي از استراحت ناكافي يا زندگي جمعيتي آنها باشد.
دانشآموزان دبيرستاني يا دانشجويان
پيشگيري
خودداري از تماس با فرد مبتلا
اجتناب بيمار مبتلا به مونونوكلئوز از تماس با افراد دچار ضعف ايمني به
منظور پيشگيري از ابتلاي آنها
عواقب موردانتظار
بهبود خودبهخود بيماري در طي ده روز تا شش ماه رخ ميدهد. خستگي اغلب
تا 6-3 هفته پس از برطرف شدن همه علايم ديگر ادامه مييابد. تعداد
اندكي از بيماران دچار نوع مزمن بيماري ميگردند كه در آن علايم
بيماري ماهها يا سالها تداوم مييابد.
عوارض احتمالي
پارگي طحال، منجر به جراحي فوري ميشود.
كمخوني
در موارد نادر، قلب، ريه يا دستگاه عصبي مركزي ممكن است درگير شده و
بيماري وخيم يا حتي كشنده ايجاد شود.
درمان
بررسيهاي تشخيصي ممكن است شامل آزمايشهاي
خون باشد.
معالجه قطعي خاصي براي اين بيماري وجود ندارد. استراحت بيش از معمول و
رژيم غذايي سالم مهم است. نيازي به قرنطينه كردن فرد مبتلا نيست.
براي كاهش درد گلو، غرغره كردن مكرر با چاي غليظ يا آب نمك گرم (يك
قاشق چايخوري نمك در 250 سيسي آب [ معادل يك بطري نوشابه] توصيه
ميشود.
خودداري از زور زدن زياد به هنگام دفع مدفوع. اين عمل ممكن است به
طحال بزرگ شده آسيب برساند.
در موارد نادر، طحال ممكن است پاره شده و عمل جراحي فوري را ايجاب
كند.
داروها
براي ناراحتي خفيف مصرف داروهاي بدون نسخه نظير استامينوفن ممكن است
كافي باشد. به علت احتمال بروز نشانگان رِي . از مصرف آسپيرين خودداري
كنيد.
در صورت شديد بودن علايم، ممكن است دوره كوتاهمدت داروهاي كورتوني
تجويز شود.
فعاليت
در بستر استراحت كنيد، به ويژه در هنگام تب. فعاليتهاي خود را به
تدريج از سر بگيريد. در هنگام احساس خستگي استراحت كنيد.
حداقل تا يك ماه پس از بهبود كامل از شركت در ورزشهاي پربرخورد
خودداري كنيد.
نارسايي احتقاني قلب عبارت است از عارضهاي از بسياري از بيماريهاي
جدي كه طي آن قلب مقداري از ظرفيت پمپ كردن كامل خود را از دست
ميدهد. بنابراين خون به داخل ديگر اعضاء، خصوصاً ريهها و كبد، پسزده
ميشود.
علايم شايع
تنگي نفس، به خصوص هنگام فعاليت يا موقع
صاف درازكشيدن روي تخت
تند يا نامنظم شدن ضربان قلب
برجسته شدن سياهرگهاي گردن
خستگي، ضعف يا غش
سرفه (معمولاً خلطدار)
كاهش فشار خون
تورم شكم، پا و مچ پا
بزرگ شدن كبد
علل
حمله قلبي؛ بيماري سرخرگهاي قلب
بيماري شديد ريهها، مثل آمفيرم
كارديوميوپاتي (بيماري عضله قلب)
عفونتهايي كه به عنوان عارضه يك بيماري زمينهاي قلب رخ ميدهند.
بيماري دريچههاي قلب
ندرتاً تومور قلب
فشار خون بالا
نامنظميهاي ضربان قلب
پركاري تيروييد
بيماري مادرزادي قلب
كمخوني شديد
عوامل افزايش دهنده خطر
مصرف الكل. الكل باعث كاهش كار قلب ميشود.
مصرف بعضي از داروها، از جمله داروهاي مسدودكننده بتا آدرنرژيك
عفونتهايي كه با تب بالا همراه هستند.
چاقي
رژيم پرچرب و پرنمك
سيگار كشيدن
اميد به زندگي كاهش مييابد، اما بسياري از موارد را ميتوان تا مدتي با
دارو و گاهي جراحي، به خوبي كنترل كرد. در بعضي از موارد مزمن ميشود.
توجه داشته باشيد كه هرگونه عفونتي باعث بدتر شدن بيماري ميشود.
عوارض احتمالي
جمع شدن مايع در ريهها
نامنظميهاي ضربان قلب
درمان
- امكان دارد آزمايشات تشخيصي شامل موارد زير
باشند: آزمايش خون و ادرار؛ اكوكارديوگرافي؛ بررسي قلب با كاتتر؛
عكسبرداري از قلب و ريهها با اشعه ايكس؛ آنژيوگرافي؛ بررسي راديواكتيو
از كارايي عضله قلب ( اسكن تاليم).
- هدف از درمان عبارت است بهبود كار پمپ كردن قلب، كه معمولاً به كمك
دارو، استراحت، و ساير اقدامات حمايتي انجام ميگيرد.
- گاهي بر حسب علت بيماري، ممكن است جراحي روي دريچههاي قلب،
سرخرگهاي قلب، يا آنوريسم (شكم آوردن) ديواره بطن قلب انجام شود.
- پيوند قلب در موارد شديدي كه به درمان دارويي پاسخ نميدهند.
- دستبند يا گردنآويزي همراه خود داشته باشيد كه نوع بيماري و داروهايي
كه دريافت ميكنيد روي آن نوشته شده باشد.
- بستري شدن در موارد شديد
ثبت روزانه وزن بدن
داروها
داروهاي ادرارآور (ديورتيكها) براي كاهش تجمع مايع در بدن و ورم
ديژيتال براي تقويت و تنظيم ضربان قلب
داروهاي ضد نامنظمي ضربان قلب براي منظم كردن ضربان قلب
داروهاي گشادكننده عروق براي كاهش فشارخون، حتي اگر فشارخون طبيعي
باشد. اين كار براي برداشتن بار از دوش قلبي كه بايد خون را به درون
اين رگها پمپ كند انجام ميگيرد.
اگر از داروهاي ادرارآور يا ديژيتال استفاده ميكنيد، بايد پتاسيم بيشتري
دريافت بكنيد.
فعاليت
در مراحل اوليه، استراحت در تخت به حالتي كه قسمت بالاي بدن بالاتر
از ساير نقاط بدن قرار گيرد اهميتي به حد دارو دارد. از فعاليت بدني
غيرضروري (مثل بالارفتن از راه پله) تا زماني كه بيماري تحت كنترل در
نيامده است خودداري كنيد.
براي كاهش علايم، ممكن است لازم شود نوع زندگي خود را تغيير دهيد.
رژيم غذايي
سعي كنيد وزن خود به حد ايدهآل برسانيد تا از فشار روي قلب كاسته شود.
رژيم غذايي بايد كم نمك، كم چرب، و داراي مقادير زياي فيبر غذايي
باشد.
به هيچ عنوان الكل ننوشيد.
مياستنيگراو اختلال عضلات، به
ويژه عضلات سر و صورت، به صورت خستگي و ضعف پيشرونده در طي استفاده
از عضلات. اين اختلال معمولاً عضلات اطراف چشم، دهان و گلو، و انتهاي
اندامها را درگير ميسازد. اين بيماري نوجوانان و بزرگسالان جوان از هر
دو جنس را مبتلا ميسازد ولي در خانمها شايعتر است.
علايم شايع
افتادگي پلكها
دوبيني
به هم خوردن حالت طبيعي چهره
اختلال در بلع
ضعف اندامهاي فوقاني و تحتاني
اختلال در تكلم واضح
اختلال در تنفس شعلهور شدن اين اختلال اكثراً پس از دوره كوتاهي از
كاركرد طبيعي عضلات رخ داده و در طي استفاده از عضلات تشديد مييابد.
علل
اختلال خودايمني (احتمالاً)
تومور غده تيموس (تنها در نوزادان)
عوامل افزايشدهنده خطر
سابقه خانوادگي ساير بيماريهاي خودايمني
برخي سرطانها، به خصوص سرطان تيموس و ريه
نوزادان و شيرخواران مادران مبتلا به مياستنيگراو. علايم آنها در عرض
3-2 هفته باز ميگردد.
اين بيماري در حال حاضر غيرقابل علاج محسوب ميشود. با اين حال، علايم
آن قابل تسكين يا كنترل است. به دنبال تشديد بيماري ممكن است بهبود
ديده شود. طول عمر مورد انتظار كاهش مييابد ولي معمولاً بيماران سالها
با اين بيماري زنده ميماند.
تحقيقات علمي درباره علل و درمان اين اختلال ادامه دارد و اين اميد
وجود دارد كه درمانهاي مؤثرتر و در نهايت علاجبخشي در آينده عرضه
گردند.
عوارض احتمالي
ورود غذا به راههاي تنفسي و احساس خفگي در اثر اختلال بلع
فلج تنفسي
درمان
بررسيهاي تشخيصي ممكن است شامل آزمايشهاي بررسي پادتنهاي مخصوص
بيماري در خون، آزمونهاي الكتريكي عضله، عكس ساده قفسه سينه، و
درمان آزمايشي با داروهاي ضدكولين استراز باشد.
درمان با هدف كنترل علايم صورت ميگيرد.
جراحي برداشت غده تيموس گاهي ضرورت مييابد.
در جريان شعلهور شدن حاد بيماري ممكن است مراقبت اضطراري جهت اختلال
تنفسي لازم باشد.
داروها
داروهاي ضدكولين استراز براي بازگردان عملكرد طبيعي عضله مقدار بيش از
حد دارو ممكن است خود باعث ضعف گردد.
داروهاي كورتوني در مواقع تشديد علايم بيماري
فعاليت
فعاليتهايي را انتخاب كنيد كه قسمت اعظم انرژي آنها در مدت زمان
كوتاهي صرف ميشود. در نظر گرفتن دورههاي استراحت مكرر بين فعاليتها
مهم است. تلاطم علايم از روزي به روز ديگر در اين بيماري شايع است.
از فعاليتهاي سخت ممتد و مواجهه غيرضروري با آفتاب يا هواي سرد اجتناب
كنيد.
رژيم غذايي
رژيم خاصي نياز نيست. اگر جويدن و بلعيدن دچار اختلال شده باشد ممكن
است لازم باشد از غذاهاي نرم استفاده شود.
نشانگان كوشينگ عبارت است از يك اختلال غدد درونريز كه در اثر توليد
بيش از اندازه هورمونهاي كورتيكواستروييد از غدد فوقكليوي به وجود
ميآيد. در ايجاد اين اختلال، غده فوقكليوي و غده هيپوفيز دخالت دارند.
علايم شايع
صورت گرد و چشمهاي پف كرده
صورت به رنگ قرمز گلگون
رشد موهاي صورت در خانمها
تجع چربي در قسمت كمر و پشت، همراه با به وجود آمدن نواري قرمز روي
پوست
فشار خون بالا
تغييرات رواني و عاطفي، حتي گاهي تا حد روانپريشي
تغييرات عادت ماهانه، مثل توقف عادت ماهانه، و افزايش يا نامنظمي
دوره خونريزي
بزرگ شدن كليتوريس
كاهش مقاومت به عفونت
علل
علايم در اثر زياد ترشح شدن هورمون كورتيرون مانندي كه توسط غده
فوقكليوي توليد ميشود به وجود ميآيند. اين افزايش ترشح به علل مختلف
ممكن است رخ دهد:
وجود تومور در غده فوقكليوي
وجود تومور در غده هيپوفيز كه باعث ترشح بيش از اندازه هورموني از غده
هيپوفيز ميشود كه محرك ترشح هورمون كورتيزوني از غده فوقكليوي است.
استفاده طولانيمدت از داروهاي كورتيزوني
عوامل افزايشدهنده خطر
استفاده طولانيمدت از هورمون محرك ترشح هورمون كورتيزوفي براي درمان
سرطان هيپوفيز.
پيشگيري
در صورتي كه مصرف هورمون محرك ترشح هورمون كورتيزوني يا خود داروهاي
كورتيزوني براي ساير بيماريها، مثل آسم، آرتريت، بيماري كليوي، يا
بيماري آديسون ضروري باشد، دارو را بايد با كمترين دوز ممكن و طي كمترين
دوره زماني ممكن مصرف كرد.
عواقب مورد انتظار
اگر اختلال به علت يك تومور غده فوقكليوي به وجود آمده باشد، ميتوان
با عمل جراحي و در آوردن تومور يا كل غده، آن را معالجه كرد. اگر هر دو
غده فوقكليوي در آورده شوند، بايد تا آخر عمر هورمونهاي كورتيزوني تحت
نظارت دقيق مصرف شوند.
اگر اختلال به علت يك تومور در غده هيپوفيز به وجود آمده باشد، ميتوان
با عمل جراحي و در آوردن تومور (غده هيپوفيز در كف مغز است) يا اشعه
درماني آن، بيماري را معالجه كرد. اما تومور ممكن است دوباره باز گردد.
اگر اختلال به علت مصرف طولانيمدت داروهاي كورتيزوني يا هورمون محرك
ترشح هورمونهاي كورتيزوني به وجود آمده باشد، ممكن است بتوان با حذف
تدريجي اين داروها تحت نظارت دقيق، اين اختلال را رو به بهبود برد.
عوارض احتمالي
شكستگي استخوانها به علت پوكي استخوان
ديابت
زخم معده و دوازدهه (اثنيعشر)
پوكي استخوان
ندرتاً به وجود آمدن تومور هيپوفيز، در صورتي كه غدد فوقكليوي برداشته
شوند.
درمان
اقدامات تشخيصي عبارتند از: آزمايش خون و ادرار از نظر شمارش گلبولهاي
سفيد، سنجش كار غده هيپوفيز و غده فوقكليوي، اندازهگيري سطح هورمونها،
و عكسبرداري از غده هيپوفيز و غده فوقكليوي
تا آنجا كه ميتوانيد اطلاعات خود را در رابطه با اين بيماري و درمان آن
زياد كنيد.
داروها
داروهايي براي مهار كار غده فوقكليوي
داروهاي كورتيزوني در صورتي كه هر دو غده فوقكليوي بايد در آورده شوند.
گاهي مصرف داروهايي به عنوان جايگزين هورمونهاي هيپوفيز
داروهاي ضدفشار خون براي كاهش فشار خون بالا
مكملهاي كلسيمي براي درمان پوكي استخوان
امكان دارد مصرف آرامبخش نيز توصيه شود.
ميزان پروتئين و پتاسيم رژيم غذايي بايد زياد، و كالري، هيدارت كربن و
سديم آن بايد كم باشد.
مننژيت غيرچركي (مننژيت ويروسي) يك عفونت ويروسي پردههاي مننژ
(غشاهاي نازكي كه مغز و طناب نخاع را ميپوشاند). اين بيماري مسري
است.
علايم شايع
تب
سردرد
تحريكپذيري
حساسيت چشمها به نور
سفتي گردن
استفراغ
گيجي، بيحالي و خوابآلودگي
علل
ويروسهاي مختلفي از قبيل ويروس فلج اطفال
قارچها، از قبيل مخمرها
يك واكنش احتمالاً خودايمني در پي بيماريهاي ويروسي مختلف نظير سرخك
عوامل افزايشدهنده خطر
ابتلاي اخير به سرخك، سرخجه يا انواع مختلف آنفلوآنزا
درمانهاي سركوبگر دستگاه ايمني مثلاً جهت سرطان يا در پي پيوند اعضا
فقر تغذيه
بيماري اخيري كه سبب كاهش مقاومت بدن شده است.
همهگيري مننژيت. گاهي اين بيماري يا انتشار از فردي به فرد ديگر شديدتر
ميگردد.
پيشگيري
واكسيناسيون متداول بر ضد بيماريهاي ويروسي را به موقع انجام دهيد.
عواقب موردانتظار
بيشتر موارد مننژيت ويروسي بدون درمان خاصي در عرض 7-2 روز كاملاً بهبود
مييابد، برخلاف مننژيت باكتريايي كه درمان آنتيبيوتيكي ممكن است
زندگي بيمار را نجات دهد.
عوارض احتمالي
آسيب مغزي دايمي (نادر)
اختلال يا فلج عضلاني (ناشايع)
درمان
بررسيهاي تشخيصي ممكن است شامل
آزمايشهايي نظير شمارش سلولهاي خون و بررسي مايع مغزي نخاعي گرفته
شده با سوزن از ناحيه كمر، سيتي اسكن يا امآرآي باشد.
معمولاً بستري در بيمارستان براي مراقبت بيمار لازم است.
درمان مشتمل است بر تجويز آنتيبيوتيك مناسب و مراقبتهاي حمايتي براي
كنترل علايمي نظير تهوع و تب
داروها
اگر مننژيت غيرچركي ناشي از يك ويروس باشد،
هيچ دارويي نياز نيست. معمولاً دستگاه دفاعي بدن خود بر بيماري غلبه
ميكند (اگرچه ويروس فلج اطفال ممكن است آسيب دايمي بهجاي گذارد).
اگر مننژيت ناشي از يك قارچ باشد، داروهاي ضدقارچ باشد، داروهاي ضدقارچ
نظير آمفوتريسين بي ممكن است تجويز شود.
از مصرف آسپيرين براي درد بايد خودداري شود، زيرا ممكن است باعث
خونريزي شود.
استفاده از داروهاي ضدتهوع و مسكنهاي قويتر ممكن است نياز گردد.
فعاليت
استراحت در بستر در يك اتاق تاريك توصيه ميگردد. به محض بهبود علايم
فعاليتهاي طبيعي خود را از سر گيريد.
رژيم غذايي
رژيم خاصي نياز نيست. مصرف روزانه 8-6
ليوان مايعات، حتي اگر شده به اجبار، توصيه ميگردد.
ميلوم متعدد (ميلوم پلاسماسل، مولتيپل ميلوما) يك بدخيمي با منشأ
پلاسماسلهاي مغز استخوان. پلاسماسلها در حالت طبيعي توليدكننده
پادتنهايي هستند كه به تخريب ميكروبها و محافظت در برابر عفومنت كمك
ميكنند. ميلوم اين عملكرد طبيعي را دچار اختلال كرده و بنابراين بدن
قادر به مقابله مؤثر عليه عفونت نيست. اين بيماري ميتواند مغز همه
استخوانها را درگير سازد ولي شايعترين مكانهاي درگيري عبارتند از ران،
كمر، لگن يا بالاي بازو. اين بيماري در مردان سنين 70-50 سال شايعتر
است. يك مطالعه اخير نشاندهنده ارتباط يك ويروس با ميلوم متعدد بوده
است.
علايم شايع
درد در استخوانهاي درگير. اين درد شديد، ملالآور و عميق است. اگر
استخوان درگير در اثر تخريب ناشي از تومور در خود فرو ريزد، درد به ساير
نواحي بدن انتشار مييابد.
كاهش وزن
علايم كمخوني نظير ضعف، رنگ پريدگي، خستگي و تنگي نفس
علل
علت آن ناشناخته است. درد استخواني از پلاسماسلهاي غيرطبيعي سرطاني
ناشي ميشود. كمخوني در اثر آسيب گلبولهاي قرمز خون و كاهش پلاكتها
ايجاد ميشود.
اين بيماري در حال حاضر غيرقابل علاج محسوب ميگردد. با اين حال، درد
آن قابل تسكين يا كنترل است. برخي از اين بيماران تا پنج سال پس از
ظاهر شدن علايم زنده ميمانند و براساس مقالات پزشكي موارد اندكي از
بهبود توجيه نشده اين بيماري گزارش شده است. تحقيقات علمي درباره
علل و درمان اين بيماري ادامه دارد و اين اميد وجود دارد كه درمانهايي
مؤثرتر و نهايتاً علاجبخش عرضه گردند.
عوارض احتمالي
عفونتهاي عودكننده
نارسايي كليه
خونريزي خودبهخود
درمان
بررسيهاي تشخيص ممكن است شامل آزمايشهاي خون، نمونهبرداري مغز
استخوان، و عكس ساده، امآرآي يا اسكن استخوانها باشد
اشعهدرماني جهت تسكين درد استخواني
بستري كردن در بيمارستان در مراحل ديررس بيماري
پيوند مغزاستخوان از برادران يا خواهران بيمار ميتواند درمان مؤثري براي
اندكي از بيماران باشد.
داروها
داروهاي ضدسرطان و داروهاي كورتوني (شيمي
درماني)
مسكنها
آنتيبيوتيكها براي مقابله با عفونتها
تزريق خون در صورت شديد بودن كمخوني
فعاليت
تا آنجا كه درد و عوارض استخواني به شما اجازه ميدهد به فعاليتهاي
طبيعي خود ادامه دهيد.
ملانوم يك نوع سرطان پوست كه به ساير نواحي بدن و عمدتاً گرههاي
لنفاوي، كبد، ريهها و دستگاه عصبي مركزي گسترش مييابد. اكثر موارد
ملانوم از يك خال پوستي يا ساير ضايعات پوستي قبلي منشأ ميگيرد.
علايم شايع
يك ضايعه پوستي مسطح يا مختصري برجسته كه ميتواند سياهرنگ، قهوهاي،
آبي، قرمز، سفيد يا داراي مخلوطي از رنگها باشد. لبههاي ضايعه اغلب
نامنظم بوده و ممكن است خونريزي داشته باشد.
علل
رشد مهارنشده سلولهايي كه ايجادكننده رنگ قهوهاي پوست هستند
(ملانوسيتها). هنگامي كه سلولها به سمت لايههاي زيرين پوست رشد
ميكنند به عروق خوني و لنفاوي دستاندازي كرده و از اين طرق به ساير
نواحي بدن انتشار مييابند.
عوامل افزايشدهنده خطر
خالهاي پوستي
مشاغل يا فعاليتهايي كه با تماس زياد با آفتاب در ارتباطند نظير
كشاورزي، كارهاي ساختماني، ورزشهاي قهرماني يا حمام آفتاب گرفتن
بارداري
عوامل ژنتيك. اين سرطان در افراد سفيدپوست بور بيشترين شيوع را دارد و
برعكس در سياهپوستان نادر است.
اشعهدرماني يا مواجهه بيش از حد با نور ماوراءبنفش مثلاً با لامپهاي
آفتابي
سابقه خانوادگي ملانوم
زندگي در مناطق آفتابگير
پيشگيري
از تماس بيش از حد با آفتاب اجتناب كنيد. از كلاههاي لبهپهن و
لباسهاي محافظ استفاده كنيد. از تركيبات ضدآفتاب با حداكثر قدرت
محافظتي بر روي پوست نواحي در معرض آفتاب استفاده كنيد. اين نكته به
ويژه در سالهاي نوجواني مهم است. بهمنظور شناسايي تغيير در نواحي
پيگمانته پوست، بهطور منظم پوست بدن و از جمله كف پا را مورد معاينه
قرار دهيد. براي بررسي پوست ناحيه پشت از يكي از اعضاي خانواده كمك
بگيريد. در مورد هرگونه تغيير پوستي به ويژه در نواحي قهوهاي يا سياه
به صورت چند رنگه شدن، نامنظم شدن لبهها يا سطح ضايعه، خونريزي از
ضايعه يا هرگونه تغيير ديگر با پزشك مشورت كنيد.
عواقب موردانتظار
بسيار متغير است. ملانوم در مراحل اوليه كه هنوز به ساير نواحي گسترش
نيافته است با برداشت از طريق جراحي قابل علاج است. در حال حاضر در
صورت گسترش تومور به اعضاي دور، بيماري غيرقابل علاج بوده و در مدت
زمان اندكي منجر به مرگ ميگردد. با اين حال، علايم آن قابلتسكين يا
كنترل است.
تحقيقات علمي در مورد علل و درمان اين بيماري ادامه دارد و اين اميد
وجود دارد كه درمانهاي مؤثرتر و در نهايت علاجبخشي عرضه گردند.
عوارض احتمالي
گسترش كشنده تومور به ريهها، كبد، مغز، يا ساير اعضاي داخلي
درمان
نمونهبرداري (برداشت مقدار كمي از بافت يا مايع جهت بررسي آزمايشگاهي
به منظور كمك به تشخيص) از ضايعات مشكوك به ملانوم جهت تعيين درمان
مناسب بايد مشخص گردد.
جراحي به منظور برداشت ضايعات مشكوك يا غدد لنفاوي مجاور (در صورت
گسترش تومور به آنها). پيوند پوست براي جلوگيري از تشكيل جوشگاه
بدمنظره در محل برداشت ضايعه ممكن است لازم گردد.
پس از تشخيص بيماري، معاينه مكرر بدن بهمنظور ارزيابي ساير ضايعات
ضروري است.
اشعهدرماني در صورت گسترش تومور
داروها
داروهاي ضدسرطان (شيميدرماني) ممكن است تجويز شود.
ميخچه يا پينه عبارت است از ضخيمشدگي يا برجستگي لايههاي خارجي
پوست، كه معمولاً روي نواحي استخواني مثل مفاصل انگشتان پا به وجود
ميآيد.
پينه عبارت است از ضخيمشدگي بدون درد پوست كه در اثر فشار يا تحريك
مداوم به وجود ميآيد. ميخچه مفاصل انگشتان پا و پوست بين انگشتان پا
را درگير ميكند در حالي كه پينه ميتواند در هر نقطهاي از بدن به وجود
آيد، به خصوص دستها، پاها يا زانوها، كه مرتباً تحت فشار يا تحريك هستند.
علايم شايع
ميخچه: يك برجستگي كوچك و دردناك روي كناره يا روي مفصل انگشت پا.
ميخچه معمولاً 10-3 ميليمتر قطر و هستهاي سفت دارد.
پينه: يك ناحيه ناصاف و ضخيم شده پوست كه به دنبال فشار يا تحريك
مداوم به وجود آمده باشد.
علل
ميخچه و پينه براي محافظت پوست در برابر
آسيب ناشي از تحريك مداوم (اصطكاك يا فشرده شدن) به وجود ميآيند. فشار
باعث ميشود سلولهاي ناحيه تحت فشار با سرعت بيشتري تكثير يابند و رشد
كنند، كه اين امر باعث به وجود آمدن رشد خارج از اندازه بافت به صورت
برجستگي ميشود.
عوامل افزايشدهنده خطر
كفشهايي كه براي پا نامناسب هستند و پا را ميزنند.
داشتن مشاغلي كه در آنها دستها يا زانوها تحت فشار هستند، مثل نجاري،
نويسندگي، نوازندگي گيتار، و كاشي كاري
پيشگيري
از پوشيدن كفشهايي كه پا را ميزنند خودداري كنيد.
از فعاليتهايي كه باعث وارد آمدن فشار مداوم به نواحي خاص پوست
ميشوند خودداري كنيد.
در صورت امكان، از وسايل حفاظتكننده مثل دستكش يا زانوبند استفاده
كنيد.
عواقب مورد انتظار
اگر علت زمينهساز شناسايي و حذف شود معمولاً قابل معالجه است. البته
بايد سه هفته به آن فرصت داد. اگر علت زمينهساز حذف نشود، عود ضايعه
حتي در صورت درمان محتمل است.
عوارض احتمالي
كمر درد، زانو درد، درد مفصل ران، يا درد مچ پا در اثر غيرطبيعي راه رفتن
فرد به علت درد يا ناراحتي شديد ناشي از فشار آمدن به ضايعه.
درمان
منشا وارد آمدن فشار را در صورت امكان حذف كنيد. كفشهايي كه پا را
ميزنند را دور اندازيد.
از بالشتكهاي مخصوص ميخچه يا پينه براي كاهش فشار وارده به ناحيه
درگير استفاده كنيد.
ناحيه ضخيم شده پوست را با سنگ پا مالش دهيد تا تدريجاً پاك شود. از
تيغ براي برداشتن آن استفاده نكنيد. قبل از ماليدن سنگ پا، ناحيه
مربوطه را در آب گرم خيس كنيد تا نرم شود.
جراحي ندرتاً انجام ميشود. با جراحي، علت زمينهساز برطرف نميشود، و
تشكيل جوشگاه در محل زخم جراحي با درد همراه است و ممكن است روند
التيام را نيز دچار مشكل سازد.
داروها
پس از تراشيدن لايههاي فوقاني ميخچه يك يا دو بار در روز، روي آن پماد
5% يا 10% ساليسيليك بماليد. سپس آن را با چسب بپوشانيد.
ندرتاً از تزريق كورتيزون در ميخچه يا پينه براي مهار يا درد استفاده
ميشود.
فعاليت
فعاليتهاي عادي خود را با رو به بهبود گذاشتن علايم از سر گيريد.
نشانگان راي يك بيماري نادر در كودكان و نوجوانان كه مغز و ساير اعضاي
مهم را درگير ميسازد.
علايم شايع
استفراغ
بيحالي
خوابآلودگي
گيجي
دليريوم
تغييرات شخصيتي (تحريكپذيري، پرخاشگري)
تشنج
ضعف و فلج اندامهاي فوقاني و تحتاني
دوبيني
اختلال تكلم
اغما
علل
ناشناخته. نشانگان راي معمولاً در پي يك عفونت ويروسي بروز ميكند.
براساس مطالعات انجامشده در اكثر موارد ارتباطي بين مصرف آسپيرين در
طي يك بيماري ويروسي، بهخصوص آبله مرغان و آنفلوانزا، و ايجاد اين
بيماري وجود دارد.
عوامل افزايشدهنده خطر
بيماري اخير، نظير آبله مرغان، آنفلوانزا يا ساير بيماريهاي تنفسي
مصرف آسپيرين در طي بيماريهاي ويروسي
پيشگيري
عدم مصرف آسپيرين در كودكان و نوجوانان زير 18 سال در طي هر بيماري
تبدار تا هنگامي كه بيماري توسط پزشك تشخيص داده شود. اگر بيماري كودك
ويروسي شناخته شد هرگز نبايد آسپيرين مصرف شود.
عواقب موردانتظار
با درمان در اكثر بيماران بيماري، خفيف خواهد
بود. در اكثر موارد بهبود كامل حاصل ميشود ولي در برخي موارد درجات
متغيري از آسيب مغزي باقي ميماند.
عوارض احتمالي
آسيب مغزي دايمي، اغما يا مرگ ناشي از بالا رفتن فشار مغزي
پنوموني (ذاتالريه)
نارسايي تنفسي
اختلالات ريتم قلب يا حمله قلبي
درمان
بررسيهاي تشخيصي ممكن است شامل آزمايشهايي نظير آزمايشهاي عملكرد كبد
و بررسي مايع مغزي ـ نخاعي و نوار مغزي (الكتروانسفالوگرام كه فعاليت
الكتريكي مغز را اندازهگيري ميكند) باشد.
بستري در بيمارستان براي درمان اختصاصي كه بسته به شدت بيماري تعيين
ميشود. اين درمان ممكن است شامل استفاده از لوله معده براي تغذيه،
سوند ادراري، حمايت تنفسي با دستگاه مكانيكي تهويه مصنوعي، دياليز
كليوي، تزريق خون، پايش قلبي ـ عروقي و درمانهايي جهت كاهش فشار داخل
مغز باشد.
داروها
مايعات وريدي
داروهاي ضدانعقاد براي پيشگيري از لخته شدن خون در طي دوره طولاني
استراحت در بستر
داروهايي براي كاهش تورم مغزي، نظير دگزامتازون
آنتيبيوتيكها در صورت بروز عفونتهاي باكتريايي ثانويه
داروهاي جديد نظير ال ـ كارنيتين درا ين زمينه تحت مطالعه قرار دارند.
فعاليت
تا گذشتن مرحله حاد بيماري، استراحت در بستر
ضروري است. پس از آن فعاليتهاي طبيعي خود را بهتدريج از سر بگيريد.
نشانگان نفروتيك (نفروز) نوعي
بيماري مزمن كليه با آغاز در كودكي. مشخصات نفروز عبارتند از: دفع
پروتئين در ادرار، ورم پوست و اعضا، و پايين بودن پروتئين كلسترول در
خون. اين عارضه ميتواند هم كودكان (پسران بيش از دختران) و هم
بزرگسالان (به نسبت مساوي در مردان و زنان) را مبتلا سازد.
علايم شايع
احتباس مايعات (ادم) كه در ابتدا به صورت پُف كرد چشمها و ورم مچ پا
تظاهر مييابد، و در مراحل پيشرفتهتر به صورت ورم منتشر پوست و در نهايت
تورم شكم بروز ميكند.
كاهش توليد ادرار گاهي تا 20% مقدار طبيعي
بياشتهايي؛ ضعف؛ احساس ناخوشي عمومي
ادرار كفآلود
علل
علت دقيق اين عارضه ناشناخته است. اين عارضه ممكن است به صورت
اوليه (بدون علت شناخته شده) يا به عنوان عارضهاي از ساير اختلالات
درگيركننده عملكرد كليه، نظير ديابت، لوپوس اريتماتو، مولتيپل ميلوم،
گلومرولونفريت، اختلالات خودايمني، بيمار سرم و ساير اختلالات آلرژيك
شديد، لخته شدن خون در كليه، عفونتها (به خصوص عفونتهاي پوستي)،
بيماريهاي مادرزادي قلب، يا برخي داروها بروز كند.
عوامل افزايشدهنده خطر
سابقه خانوادگي نفروز (تنها در مورد نوع اوليه) بارداري
تماس با سموم شيميايي
نارسايي احتقاني قلب
لنفوم
اعتياد دارويي
ضعف ايمني ناشي از بيماريها يا داروها
پيشگيري
اقدام به درمان طبي براي هر يك از علل فوقالذكر، به خصوص عفونتهاي
پوست و گلو
عواقب مورد انتظار
نفروز قابل علاج يا پيشگيري نيست. ولي در بسياري از كودكان با دارو
رژيم غذايي ميتوان ورم را مهار و عملكرد كليه را اصلاح كرد.
اگرچه علايم معمولاً پس از دو هفته درمان برطرف ميشوند، درمان دارويي
بايد 8-6 هفته ادامه يابد. نفروز ممكن است با درمان برطرف گردد ولي عود
آن شايع بوده و تكرار درمان را ايجاب ميكند. در صورت بروز نارسايي
كليه، دياليز يا پيوند كليه ميتواند طول عمر بيماران را افزايش دهد.
عوارض احتمالي
اختلال كليوي مشابه گلومرولونفريت مزمن
نارسايي كليه
افزايش استعداد و ابتلا به عفونتها
درمان
بررسيهاي تشخيصي ممكن است شامل آزمايشهايي نظير آزمايش ادرار و
اندازهگيري پروتئين و كلسترول خون يا نمونهبرداري كليه (برداشت مقدار
اندكي از بافت يا مايع به منظور بررسي آزمايشگاهي كمككننده به تشخيص)
باشد.
علايم معمولاً با دارو و رژيم غذايي قابل كنترل است.
مشاوره با والدين و كمك به آنها در يادگيري چگونگي برخورد با يك كودك
دچار بيماري مزمن ممكن است لازم باشد.
در طي مرحله حاد، ثبت روزانه درجه حرارت هر صبح و عصر توصيه ميگردد.
جمعآوري ادرار 24 ساعته و ثبت حجم آن به طور روزانه و نيز ثبت مقدار
مايعات مصرفي روزانه توصيه ميشود. تجزيه و تحليل اين اطلاعات ممكن
است در مطب پزشك انجام گيرد.
داروها
داروهاي كورتوني يا سركوبگر ايمني براي كاهش التهاب كليه
داروهاي ادرارآور براي كاهش احتباس مايعات
آنتيبيوتيكها براي كنترل عفونت
بعضي داروهاي ضد فشار خون اغلب باعث كاهش دفع پروتئين از ادرار
ميگردند.
فعاليت
تا برطرف شدن ادم (احتباس مايعات) در بستر استراحت كند و تنها براي
رفتن به توالت ياحمام كردن از بستر خارج شويد. پس از كاهش ورم تا حدي
كه توان شما اجازه ميدهد به فعاليتهاي سبك بپردازيد.
از تماس بيش از حد با آفتاب و گزش حشرات اجتناب كنيد.
رژيم غذايي
از يك رژيم كم نمك و كم چربي، استفاده كنيد. از مصرف غذاهاي آماده
كه حاوي نمك هستند خودداري كنيد. محدودكردن مقدار پروتئين مصرفي نيز
ممكن است لازم باشد.
مسموميت غذايي عبارت است از
واژهاي كه به طور رايج براي توصيف اختلالات ناشي از غذايي كه در 48
ساعت گذشته خورده شده است به كار ميرود. مسموميت غذايي ميتواند در
چندين نفر از اعضاي يك خانواده، مشتريان يك رستوران، بيماراني كه در
يك مركز مخصوص نگهداري و پرستاري از آنان زندگي ميكنند، يا كودكان يك
مهدكودك رخ دهد. در اغلب موارد، غذا توسط باكتريها يا ويروسها آلوده
شده است. علايم ممكن است در عرض 30 دقيقه در صورت مسموميت شيميايي،
12-1 ساعت در صورت وجود سم باكتري در غذا، 48-12 ساعت در صورت عفونت با
سالمونلا يا ويروس موجود در غذا، پديد آيند. توجه داشته باشيد كه علايمي
شبيه به علايم مسموميت غذايي ميتوانند در اثر استرس عاطفي، عدم تحمل
غذايي، داروها، هپاتيت، آپانديسيت، يا ساير اختلالات، به وجود آيند.
علايم شايع
تهوع و استفراغ
درد شكم يا دل پيچه
اسهال
در موارد شديد، شوك و به هم خوردن وضعيت قلبي ـ عروقي
تب
اجابت مزاج خونآلود
علل
باكتريهايي مثل سالمونلا ، استافيلوككها ، كلستريديومها ، اشرشياكولي ،
باسيلوس سرئوس و غيره. بوتوليسم يكي از انواع نادر مسموميت غذايي است
كه جان بيماران را در معرض تهديد قرار ميدهد.
عفونتهاي ويروسي مثل عفونت با ويروس نورواك (به طور شايع صدفها را
آلوده ميسازد)، آدنوويروس، و روتاويروس
علل شيميايي مثل آلودگي غذا با مقادير زيادي از حشرهكشها، يا غذايي كه
در ظروف با پوشش داخلي سرب آماده يا عرضه ميشود.
خوردن گياهان يا حيواناتي كه در آنها يك سم طبيعي وجود دارد، مثلاً
قارچهاي سمي يا صدفهاي دريايي (ممكن است حاوي يك سم مؤثر روي
دستگاه عصبي باشند كه به پختوپز مقاوم است)
عوامل افزايشدهنده خطر
خوردن غذايي كه به طرز نامناسبي آماده شده باشد.
عدم رعايت نكات بهداشتي به هنگام تهيه غذا
نوشيدن آب يا خوردن غذاهاي خام به هنگام مسافرت در مناطق بدون
زيرساختهاي مناسب بهداشتي
پيشگيري
از خوردن غذاي دريايي يا گوشت به صورت خام خودداري كنيد.
از خوردن محصولات غذايي غير پاستوريزه خودداري كنيد.
پختن و ذخيرهسازي مناسب غذا. جايي كه غذا آماده ميشود، سكوهاي برش
غذاها، و وسايل پخت و پز بايد تميز نگاه داشته شوند.
دور ريختن غذاهاي كهنه، غذاهايي كه بوي نامناسبي پيدا كردهاند، يا
كنسروهايي كه قوطي آنها بيرون زده است.
توجه به شستن دستها قبل از آمادهسازي غذا
عواقب مورد انتظار
اغلب موارد مسموميت غذايي جدي نيستند و معمولاً در عرض 3 روز بهبود
مييابند.
عوارض احتمالي
شوك و به هم خوردن وضعيت قلبي ـ عروقي
مشكلات تنفسي
امكان دارد بستري كردن كودكان كم سن و سال يا سالمندان ناتوان ضروري
باشد.
درمان
- جايگزين كردن مايعات و الكتروليتهاي از
دست رفته مهمترين جنبه درمان است.
- حتيالمقدور نمونهاي از غذاهايي كه اخيراً خورده شدهاند را نگاه داريد
تا در صورت لزوم بتوان علت مسموميت غذايي را راحتتر فهميد.
- در صورت لزوم، براي تشخيص ممكن است از نمونه استفراغ، اجابت مزاج،
ادرار يا خون بيمار كشت به عمل آيد.
- اگر چندين نفر دچار مسموميت غذايي شده باشند، بايد به مركز بهداشت محل
اطلاع داده شود تا مقامات بهداشتي بتوانند با پرسشهاي لازم از بيماران
و كساني كه غذا را آماده كردهاند و نيز نمونهگيري از غذاهاي مشكوك به
آلودگي، به منشأ مسموميت پي ببرند.
داروها
معمولاً دارويي براي مسموميت غذايي تجويز نميشود. البته اگر علايم شديد
باشند (استفراغ طول كشيده، دلپيچه شديد شكم)، و عامل مسموميت غذايي
معلوم باشد، ممكن است آنتيبيوتيك تجويز شود.
فعاليت
استراحت در رختخواب به هنگام مرحله حاد مسموميت. دسترسي آسان به
توالت مهم است.
رژيم غذايي
مايعات شامل محلول خوراكي گلوكز ـ الكتروليت
و سوپ. در مايعات از نمك و شكر استفاده كنيد تا بهتر بتوانند جذب شده و
جايگزين مايعات از دست رفته شوند. حتي در صورتي كه استفراغ ادامه
داشته باشد سعي كنيد مايعات را كمكم دريافت كنيد.
يائسگي قطع دايمي قاعدگي. سن بروز آن بين 55-40 سالگي متغير بوده و
معمولاً بروز آن 2-1 سال بهطول ميانجامد. بهطور طبيعي يك سال پس از
قطع عادت ماهيانه در خانمها اين تشخيص گذاشته ميشود. يائسگي تنها يكي
از حوادث «دوره افت قواي جسمي» است؛ دوره مذكور عبارتست از يك تغيير
زيستشناختي در بافتها و دستگاههاي بدن كه در هر دو جنس بين اواسط
دهه پنجم تا اواسط دهه هفتم زندگي رخ ميدهد. يائسگي قبل از سن 40
سالگي، پيش از موعد تلقي شده و ممكن است بررسيهاي طبي براي كشف علت
آن لازم باشد.
علايم شايع
تغييرات فيزيكي (در ارتباط مستقيم با كاهش سطح خوني هورمونهاي
زنانه):
نامنظمي قاعدگي
گُرگرفتگي (احساس انتشار گرما از ناحيه كمر يا قفسه سينه به سوي گردن،
صورت و بالاي بازوها)
سردرد؛ منگي؛ ضربان قلب نامنظم و سريع
خارش مهبل، سوزش يا ناراحتي هنگام مقاربت كه چند سال پس از يائسگي
بارز ميگردد.
نفخ در قسمت بالاي شكم
تحريكپذيري مثانه
دردناكي پستان تغييرات رواني (مرتبط با كاهش سطح هورمونهاي زنانه و
احساس آزارنده راجعه با سالمندي و كاهش توان توليدمثلي)
تغييرات خلقي / افسردگي يا ماليخوليا و خستگي
فشار عصبي شديد و اضطراب؛ اختلال خواب
علل
كاهش طبيعي عملكرد تخمدانها كه تجربه كاهش سطح هورمونهاي زنانه
(استروژن و پروژسترون) ميگردد.
برداشت هر دو تخمدان با جراحي
عوامل افزايشدهنده خطر
يائسگي يك جزء طبيعي فرآيند سالمندي در خانمهاست. استعمال دخانيات يك
عامل افزايشدهنده خطر در مورد يائسگي پيش از موعد است.
پيشگيري
يائسگي قابل پيشگيري نيست ولي آثار آن قابل كنترل يا تعديل است.
عواقب موردانتظار
يائسگي يك فرآيند طبيعي است، نه يك
بيماري. اكثر خانمها به آساني اين دوره را بدون بروز بحران خاصي طي
ميكنند.
عوارض احتمالي
افزايش تحريكپذيري و استعداد ابتلا به عفونت در مجاري ادراري
كاهش انعطافپذيري پوست و خشكي مهبل
افزايش خطر تصلب شرايين، بيماريهاي قلبي، سكته مغزي و پوكي استخوان
پس از يائسگي
تغيير در احساس خودباوري
درمان
رواندرماني يا مشاوره با متخصص مربوطه، در
صورتي كه تغييرات رواني باعث ايجاد اختلال در كار يا روابط فردي شخص
شده باشد.
تا 12 ماه پس از آخرين دوره قاعدگي روشهاي تنظيم خانواده را ادامه
دهيد.
تا حد امكان استرس را در زندگي خود كاهش دهيد.
در صورت مصرف استروژن بهعنوان جايگزين هورموني [استروژندرماني
جايگزين] انجام آزمايش پاپاسمير بهطور ساليانه به توصيه پزشك لازم
است.
يائسگي ممكن است تغييراتي را در شيوه زندگي به همراه داشته باشد. تا
حد امكان در سلامتي و شادي يك زندگي پربار را ادامه دهيد.
داروها
هورموندرماني جايگزين يا استروژن درماني جايگزين. از آنجا كه
هورموندرماني در كنار فوايد، خطراتي را نيز به همراه دارد، قبل از تصميم
به انتخاب اين درمان، در اين باره با چند پزشك مشورت كنيد.
هورموندرماني جايگزين به پيشگيري از پوكي استخوان و بيماريهاي كرونري
قلب كمك كرده، باعث تخفيف علايم يائسگي (گُرگرفتگي، خشكي مهبل)
ميگردد.
مكملهاي كلسيم در صورتي كه رژيم غذايي شما نتواند حداقل روزانه mg
1000 كلسيم تأمين كند ممكن است تجويز شود.
كرمهاي مهبلي براي كمك به رفع خشكي آن
فعاليت
محدوديتي وجود ندارد. ورزشهاي فعال سودمند است. فعاليتهاي مرتبط با
تحمل وزن (نظير راه رفتن) براي حفظ استحكام استخواني مفيد است.
رژيم غذايي
به رژيم غذايي خاصي بجز افزايش مصرف كلسيم
نيازي نيست.
واژينيت يائسگي عبارت است از عفونت يا التهاب مهبل در اثر كاهش غلظت
استروژن كه تعادل هورموني و pH طبيعي مهبل را به هم ميزند. واژينيت
يائسگي مسري نيست.
علايم شايع
شدت علايم بين زنان مختلف و از زماني تا زماني ديگر در يك زن كاملاً
فرق ميكند.
ترشح از مهبل كه معمولاً رقيق، سفيد و گاهي آغشته به خون است، ممكن
است بوي تندي داشته باشد.
درد و خارش ناحيه تناسلي
ناراحتي در طول مقاربت جنسي
تغيير رنگ مهبل از صورتي كمرنگ به قرمز
علل
ميكروبهايي كه در مهبل ساكن هستند، وقتي فيزيولوژي طبيعي مهبل به هم
ميخورد، عفونت ايجاد ميكنند. پس از يائسگي با كاهش غلظت استروژن كه
به حفظ محيط طبيعي مهبل كمك ميكرد، مهبل بيشتر مستعد به عفونت
ميگردد. وضعيتهاي زير احتمال ايجاد واژينيت يائسگي را افزايش ميدهند:
سلامت عمومي نامناسب
هواي داغ، لباسهاي بدون تهويه بهويژه زيرپوش يا هر وضعيتي كه
رطوبت، گرمي و تاريكي ناحيه تناسلي را افزايش دهد. اين عوامل رشد
ميكروبها را تسريع ميكنند.
عوامل افزايشدهنده خطر
ديابت شيرين
بيماري كه مقاومت را كاهش داده باشد.
مقاربت جنسي بيشتر
عفونت با ويروس نقص ايمني انساني (ايدز)
پيشگيري
ناحيه تناسلي را تميز نگه داريد. از صابون
ساده و بدون بو استفاده كنيد.
به جاي وان حمام از دوش استفاده كنيد.
از شلوارك نخي يا جوراب شلواري داراي فاق نخي استفاده كنيد.
با لباس مرطوب بهويژه حوله حمام مرطوب ننشينيد.
بعد از ادرار كردن يا اجابت مزاج، با خشك كردن يا شستن از جلو تا عقب
(مهبل تا مقعد) خود را پاك كنيد.
اگر چاق هستيد، وزن خود را كم كنيد.
از دوش مهبل، خوشبوكننده مهبل و خوشبوكننده حمام پرهيز كنيد.
در صورت ابتلا به ديابت، به برنامه درماني خود كاملاً پايبند باشيد.
در مورد جايگزيني استروژن، از توصيههاي پزشكي بهره بگيريد.
عواقب مورد انتظار
با درمان معمولاً ظرف 10 روز قابل علاج است.
عوارض احتمالي
عفونت باكتريايي ثانويه در هر يك از اعضاي لگن
درمان
آزمونهاي تشخيصي ميتوانند شامل بررسيهاي آزمايشگاهي ترشحات مهبل،
پاپاسمير و معاينه لگن و بيوپسي (براي رد كردن سرطان) باشند.
دارودرماني متوجه ارگانيسم خاص خواهد بود. ممكن است درمان براي همسر
شما نيز توصيه گردد. تا زمان مشخص شدن علت اختصاصي بهتر است براي اين
اختلال مراقبت توسط خود شخص انجام نگيرد.
از دوش مهبل استفاده نكنيد مگر براي شما تجويز شده باشد.
اگر ادرار كردن باعث سوزش ميشود، از طريق يك دستگاه لولهاي مثل رول
كاغذ توالت يا فنجان پلاستيكي بدون ته ادرار كنيد يا در هنگام ادرار
كردن يك فنجان آب گرم روي ناحيه تناسلي بريزيد.
داروها
استروژن موضعي يا خوراكي. در صورت استفاده
از كرم يا شياف، براي محافظت لباس از يك نوار بهداشتي كوچك استفاده
كنيد. كرم يا شياف را در يخچال نگه داريد. بعد از درمان ميتوانيد مقداري
داروي اضافي نگه داريد تا بتوانيد در صورت عود عفونت، فوراً درمان را
شروع كنيد. از دستورالعملهاي نسخه به دقت پيروي كنيد.
ساير كرمها، پمادها و شيافها براي سركوب ارگانيسمهاي عامل عفونت.
فعاليت
از فعاليت بيش از حد، گرما و تعريق بيش از حد بپرهيزيد تا زماني كه
كاملاً خوب شويد، روابط جنسي را به تأخير بيندازيد.
هيستوپلاسموز عبارت است از يك نوع عفونت قارچي. اكثر موارد خفيف هستند و
اصلاً تشخيص داده نميشوند. اين عفونت قارچي ميتواند ريهها، دستگاه
عصبي مركزي و دستگاه گوارش را درگير كند.
علايم شايع
غالباً علامتي وجود ندارد.
سرفه مداوم و ساير علايم شبيه سرماخوردگي
بياشتهايي، اسهال و كاهش وزن
تب و سردرد
تحريكپذير
رنگپريدگي
تورم شكم
ندرتاً مشكل در تنفس
علل
عفونت با قارچ هيستوپلاسما كپسولاتوم. عفونت از طريق استنشاق گرد و
غباري كه حاوي هاگ اين قارچ است انتقال مييابد. اين قارچ در خاك
آلوده به مدفوع پرندگان و خفاشهايي كه حامل اين قارچ هستند وجود
دارد. خاك آلوده به اين قارچ عمدتاً در آشيانه و محل نگهداري كبوترها،
مزرعه، مرغداري، و خاك مرطوب زير پلها، در امتداد نهرها و در غارها وجود
دارد.
عوامل افزايشدهنده خطر
بيماري شديد اخير، خصوصاً اورمي (تجمع بيش از حد مواد زايد در خون به
علت نارسايي كليه)، ديابت شيرين، بيماري مزمن ريه، سرطان، يا
سوختگيهاي شديد
استفاده از داروهاي سركوبكننده ايمني، داروهاي ضد سرطان، يا داروهاي
كورتيزوني
وجود يك بيماري كه باعث سركوب دستگاه ايمني بدن شده باشد، مثل ايدز
تميز كردن قفس پرندگان، اكتشاف غارها
پيشگيري
از تماس با خاكهايي كه احتمال آلودگي آنها زياد است خودداري كنيد.
عواقب مورد انتظار
موارد خفيف معمولاً خود به خود خوب ميشوند. اكثر بيماران تنها براي
چندين هفته مقداري احساس خستگي ميكنند.
موارد شديدتر را ميتوان با داروهاي ضد قارچ درمان كرد.
عوارض احتمالي
گسترش عفونت به قلب، طحال، غدد فوق كليوي و پردههاي پوشانده مغز.
اين نوع عفونت نادر است، اما در صورت بروز ممكن است مرگبار باشد.
هيستوپلاسموز غالباً در بيماران ايدزي عود ميكند.
درمان
بررسيهاي تشخيصي ممكن است شامل كشت خلط،
آزمايش خون، آزمونهاي پوستي و عكسبرداري از قفسه سينه باشد.
درمان معمولاً به كمك داروها و مراقبتهاي حمايتي انجام ميپذيرد.
جداسازي بيمار ضروري نيست. اين بيماري از فردي به فرد ديگر سرايت
نميكند.
از يك دستگاه بخور خنك استفاده كنيد و درون آن آب مقطر بريزيد تا رطوبت
هوا را زياد بكند. هيچ دارويي در دستگاه نريزيد. افزايش رطوبت هوا به
رقيق و نازك شدن ترشحات ريوي كمك ميكند و بنابراين ترشحات را بهتر
ميتوان با سرفه تخليه كرد. دستگاه را بهطور روزانه تميز كنيد.
سيگار نكشيد.
روي قفسه سينه كمپرس گرم يا صفحه گرمكننده بگذاريد تا درد تخفيف يابد.
وزن خود را بهطور روزانه ثبت كنيد.
داروها
در موارد خفيف معمولاً دارويي مورد نياز نيست.
در موارد شديدتر، داروهاي ضد قارچ تجويز خواهند شد. بعضي از اين داروها
بايد از راه رگ داده شوند.
در بيماران ايدزي دچار هيستوپلاسموز، درمان مزمن با داروهاي ضد قارچ
ضروري خواهد بود.
براي درد ميتوان از داروهايي چون استامينوفن يا آسپيرين استفاده كرد.
فعاليت
تا 48 ساعت پس از رفع تب، درد و تنگي نفس در رختخواب استراحت كنيد.
سپس فعاليتهاي خود را تدريجاً آغاز كنيد. بسياري از بيماران پس از
بهبودي خسته و ضعيف هستند. بنابراين انتظار سريع راه افتادن را نداشته
باشيد.
از كارهايي كه مواجهه شما را با اين قارچ زياد ميكند خودداري كنيد.
هيپرپلازي آندومتر عبارت است از رشد بيش از اندازه بافت آندومتر (پوشش
داخلي رحم). اين يك حالت بدخيم و سرطاني نيست؛ در بعضي از موارد
هيپرپلازي، با وجودي كه برگشتپذير هستند، پيش سرطاني در نظر گرفته
ميشوند. با استفاده از بعضي از واژهها (ساده، پيچيده، آدنوماتوز) غدهاي
، و آتيپيك (غيرمعمول) ميتوان پتانسيل هيپرپلازي را در ايجاد سرطان بيان
كرد.
علايم شايع
خونريزي در بين دورههاي قاعدگي
خونريزي شديد (تامپون ظرف كمتر از يك ساعت كاملاً آغشته به خون شود).
وقوع خونريزي پس از يائسگي
ترشحات مجراي تناسلي
در بعضي از بيماران حالت دلپيچه در قسمت پايين شكم به وجود ميآيد.
علل
زياد شدن استروژن (يكي از هورمونهاي زنانه) در مقايسه با پروژسترون
(يكي ديگر از هورمونهاي زنانه). اين عدم تعادل هورموني يا در داخل
بدن ايجاد ميشود يا در اثر مصرف داروهاي حاوي هورمون رخ ميدهد.
هيپرپلازي آندومتر ندرتاً در خانمهايي كه چرخه قاعدگي منظم دارند رخ
ميدهد.
عوامل افزايشدهنده خطر
مصرف قرصهاي ضد حاملگي، يا هورموندرماني پس از يائسگي، بدون اينكه
پروژسترون در محصول مصرفي وجود داشته باشد.
سابقه فقدان تخمكگذاري به طور مزمن، مثلاً در زمينه بيماري تخمدان
داراي كيستهاي زياد چاقي پس از يائسگي
بروز ديرهنگام يائسگي (بعد از 55 سالگي)
در اغلب موارد، درمان با يك تركيب پروژستروني باعث معكوس شدن روند
هيپرپلازي كه توسط استروژن ايجاد شده است ميشود.
در ساير موارد، غالباً ميتوان آن را با گشاد كردن رحم و تراشيدن بافت
آندومتر با وسيلهاي به نام كورت، يا با درآوردن رحم (هيستركتومي)
درمان كرد. البته اگر خانمي مايل به جراحي نباشد، هورمون درماني
معمولاً علايم را كنترل ميكند.
عوارض احتمالي
سوراخ شدن رحم و عفونت شكمي و لگني به
عنوان عارضهاي نادر از جراحي (مثل نمونهبرداري از آندومتر، گشاد كردن
رحم و تراشيدن بافت آندومتر، يا ديدن رحم (هيستروسكوپي).
خونريزي زياد و غيرقابل كنترل
تأييد اينكه هيپرپلازي در يك خانم مورد نظر معرف بافتي پيش سرطاني
است.
درمان
اقدامات تشخيصي ممكن است شامل موارد زير باشند: آزمايش خون از نظر
اندازهگيري هورمونها و نيز پاپ اسمير. امكان دارد انجام نمونهبرداري از
آندومتر، و D&C (گشاد كردن رحم و تراشيدن بافت آندومتر كه هم جنبه
درماني و هم جنبه تشخيصي دارد) براي رد كردن وجود سرطان ضروري باشند.
با گشاد كردن رحم و تراشيدن بافت آندومتر ميتوان علاوه بر خارج كردن
بافت هيپرپلازي كه جنبه درماني دارد، از بافت خارج شده نمونه گرفت و
زير ميكروسكوپ نگاه كرد.
- درمان در هر فرد متفاوت است و بر اساس يافتههاي باليني و آزمايشگاهي،
سن، و تصميم در مورد بچهدار شدن يا نشدن، تعيين ميشود.
- گاهي رحم درآورده ميشود.
- سعي كنيد استرس روحي را كم كنيد. استرس روحي ميتواند بيماري شما را
عارضهدار كند و بهبود را به تأخير اندازد. اگر نميتوانيد بر استرس فائق
آييد، از خانواده، دوستان، يا مشاوران خبره كمك بخواهيد.
- براي تخفيف درد از گرما استفاده كنيد. يك صفحه گرمكننده يا شيشه آب
داغ را روي شكم يا كمر قرار دهيد.
- مرتباً حمام آب داغ بگيريد تا عضلات شل شوند و ناراحتي تخفيف يابد.
براي اين كار به مدت 15-10 دقيقه در وان آب داغ بنشينيد.
داروها
غالباً هورمونهاي پروژستروني تجويز ميشوند.
از خوردن آسپيرين خودداري كنيد زيرا ممكن است خونريزي را بدتر كند.
فعاليت
محدوديتي براي آن وجود ندارد مگر اينكه تحت
عمل جراحي قرار گرفته باشيد. در اين صورت، فعاليتهاي خود را تدريجاً از
سر گيريد.
با نظر پزشك ميتوان فعاليت جنسي را مجدداً از سر گرفت.
نشانگان كارسينوييد عبارت است از
گروهي از علايم ناشي از نوعي از تومورهاي بدخيم (كارسينوييدها) در
ديواره روده كوچك. كارسينوييدها سروتونين، هيستامين، پروستاگلاندينها و
هورمونهاي مختلفي را ترشح ميكنند. اين مواد باعث بروز علايم كارسينوييد
ميشوند. تومورهاي اوليه در نقاطي مثل آپانديس، ايلئوم ( نيمه انتهايي
روده كوچك )، راست روده، تخمدانها، يا معده به وجود ميآيند. بدخيمي
ممكن است گسترش يابد و علايمي در پوست، رگهاي خوني، كليه، لوله
گوارش، كبد، قلب، و ريهها ايجاد نمايد.
علايم شايع
كارسينوييدها رشد آهستهاي دارند، و بسياري از بيماران هيچ علامتي ندارند.
تومور اوليه ممكن است باعث انسداد روده شود، بهطوري كه علايمي چون
دلپيچه دردناك در وسط شكم، استفراغ، تورم شكم، و كاهش وزن ايجاد
شوند. در تعدادي از موارد، سلولهاي كارسينوييدي به ساير نقاط بدن انتشار
يافته و تومورهاي ثانويه توليدكننده هورمون (سروتونين) ايجاد ميكنند.
ورزش سنگين، مصرف الكل، يا خوردن موز، گوجه فرنگي، آلو، آناناس، يا
گردو ممكن است باعث بروز علايم از اين تومورهاي ثانويه شوند. اين
علايم عبارتند از:
برافروختگي پوست سر و گردن
كاهش وزن بدون توجيه
اشكريزش چشم
اسهال و دلپيچه
علايم تنفسي شبيه آسم
نارسايي احتقاني قلب
نامنظمي ضربان قلب
تهوع و استفراغ
كاهش فشار خون
عوامل افزايشدهنده خطر
سن بيش از 60 سال
چاقي
سيگار كشيدن
مصرف الكل
اين بيماري در حال حاضر غيرقابل علاج است. البته، علايم را ميتوان
رفع يا تحت كنترل درآورد، و ميتوان انتظار داشت كه بيمار 20-10 سال
زنده بماند.
تحقيقات در زمينه علل و درمان اين بيماري ادامه دارند، بنابراين اين
اميد وجود دارد كه درمانهاي مؤثرتري ابداع شوند و بتوان نهايتاً بيماري
را معالجه كرد.
عوارض احتمالي
بدخيمي ممكن است به ساير نقاط بدن گسترش يابد.
درمان
بررسيهاي تشخيصي ممكن است شامل موارد زير باشند: آزمايش ادرار از نظر
سطح هيدروكسي ايندول استيك اسيد (5-HIAA) و سروتونين، عكسبرداري از
احشاي شكمي، سيگموييدوسكپي، و سيتي اسكن روده بزرگ، و بيوپسي
درمان مبتني بر گستردگي بيماري است.
در صورت امكان، برداشتن تومور با جراحي
داروها
داروهاي ضد اسهال
داروهاي ضد سرطان براي نابود كردن سلولهاي بدخيم
متيل دوپا براي جلوگيري از تشكيل سروتونينها
فنوتيازينها براي جلوگيري از برافروختگي پوست
داروهاي كورتيزوني براي كاهش التهاب در هر نقطهاي از بدن
فعاليت
با رو به بهبود گذاشتن علايم، فعاليتهاي
عادي خود را از سر گيريد، اما از ورزش شديد خودداري كنيد.
روزانه حداقل دو وعده پروتئيني در رژيم غذايي بگنجانيد.
در صورت توصيه پزشك، مكمل نياسين مصرف نماييد.
از مصرف مواد غذايي ايجادكننده علايم ناشي از تومور ثانويه خودداري
كنيد.
الكل ننوشيد.
مخملك يك اختلال دوران كودكي (معمولاً سنين 10-2 سال) كه مشخصه آن
بثورات پوستي قرمز روشن است. قبل از بروز مخملك يك گلودرد استرپتوكوكي
وجود دارد. هر دو عارضه مذكور (مخملك و گلودرد استرپتوكوكي) تا 3-2 هفته
بسيار مسرياند. شيوع مخملك بسيار كمتر از گذشته بوده و خطرات آن نيز
كمتر شده است.
علايم شايع
علايم ممكن است در افراد مختلف متفاوت باشد. سير معمول بيماري در ذيل
ذكر شده است:
روز اول: تب تا حد 40 درجه سانتيگراد؛ قرمزي گلو و تورم لوزهها (بر روي
لوزهها ممكن است نقاط سفيدرنگ وجود داشته باشد)، بزرگي غدد لنفاوي
گردن، سرفه، استفراغ.
روز دوم: بثورات پوستي قرمز روشن بر روي تمام صورت بجز اطراف دهان.
روز سوم: قرمزي زبان (زبان توتفرنگي) و بثورات قرمز در چينهاي بدن و
انتشار آنها به نواحي گردن، قفسه سينه، پشت و سپس تمام بدن. اين
بثورات شبيه بثورات آفتابسوختگي همراه برآمدگي است.
روز چهارم: محو شدن بثورات و شروع پوستهاندازي كه بهمدت 14-10 روز
ادامه خواهد يافت.
علل
عفونت استرپتوكوكي ناشي از نوع خاصي از باكتري كه سم مخملك را توليد
ميكند. اين باكتري از طريق قطرات ريز ترشحات كه با سرفه يا تنفس در
فضا پخش ميشوند انتشار مييابد.
تعداد بسيار كمي از موارد عفونت استرپتوكوكي بهسمت مخملك پيشرفت ميكند
زيرا همه افراد نسبت به سم ايجادكننده بثورات مخملك حساس نيستند.
بهعنوان مثال در يك خانواده ممكن است يك كودك دچار مخملك گردد،
ديگري تنها دچار گلودرد استرپتوكوكي باشد و سومي تنها حامل باكتري و
انتقالدهنده آن به ديگران باشد بدون اينكه خود بيمار شود.
عوامل افزايشدهنده خطر
سابقه خانوادگي عفونتهاي استرپتوكوكي مكرر
زردزخم اخير
زندگي در شرايط پرجمعيت يا غيربهداشتي
تماس با افراد مبتلا در مكانهاي عمومي
سن 10-2 سال
پيشگيري
اين بيماري بهطور كامل قابل پيشگيري نيست، زيرا برخي افراد سالم حامل
باكتري استرپتوكوك هستند بدون آنكه خود بيمار گردند. با اين حال
اقداماتي كه تا حدودي در پيشگيري مؤثرند عبارتند از: درمان آنتيبيوتيكي
حداقل بهمدت 10 روز براي هرگونه عفونت استرپتوكوكي
دوري از افراد مبتلا به گلودرد
معمولاً با درمان در عرض 10 روز يا بيشتر قابل علاج است. مخملك
بهاندازه گذشته شايع نيست و بهندرت كشنده است. با درمان
آنتيبيوتيكي، شدت بيماري و احتمال بروز عوارض آن كاهش مييابد.
عوارض احتمالي
بدون درمان:
تب روماتيسمي
اختلال شنوايي
گلومرولونفريت
مننژيت
پنوموني
انسفاليت
درمان
- بررسيهاي تشخيصي ممكن است شامل كشت گلو يا آزمايش خون از نظر
باكتري استرپتوكوك باشد.
- مراقبت بيماران ممكن است در منزل انجام شود.
- در بزرگسالان و كودكاني كه قادر به غرغره كردن هستند، غرغره چاي جهت
تسكين ناراحتي گلو توصيه ميشود. غلظت محلول چاي مورد استفاده براي
غرغره را دوبرابر معمول در نظر بگيريد. اين محلول را ميتوان بهصورت
گرم يا سرد و به تعداد دفعات دلخواه بيمار استفاده كرد.
- براي تسكين خشكي و احساس گرفتگي گلو از يك دستگاه مرطوبكننده با
بخار سرد استفاده كنيد. اين دستگاه را هر روز تميز كنيد.
- در مورد غدد لنفاوي متورم و دردناك در ناحيه گردن از كمپرس آب گرم
استفاده كنيد.
- فرد مبتلا را از ساير افراد، از جمله اعضاي خانواده جدا كنيد.
داروها
پنيسيلين براي كوتاه كردن دوره مخملك و جلوگيري از عوارض آن تجويز
ميشود. اگر بيمار به پنيسيلين حساسيت داشته باشد، ساير آنتيبيوتيكها،
نظير اريترومايسين نيز مؤثرند.
فعاليت
تا برطرف شدن علايم بيماري، استراحت در بستر ضروري است.
مننژيت باكتريايي عفونت باكتريايي يا التهاب پردههاي مننژ (غشاهاي
نازكي كه مغز و طناب نخاع را ميپوشاند). اين بيماري در همه سنين ديده
ميشود، ولي در سنين زير 2 سال و بالاي 60 سال شديدتر بروز ميكند.
علايم شايع
تب، لرز و تعريق (در افراد شديداً بدحال ممكن است وجود نداشته باشد)
سردرد
تحريكپذيري
حساسيت چشمها به نور. اندازه مردمكها ممكن است نابرابر باشد.
سفتي گردن
استفراغ
ضايعات پوستي قرمز يا ارغواني رنگ (همراه يكي از انواع باكتريها)
گيجي، بيحالي، خوابآلودگي يا بيهوشي
گلودرد يا ساير علايم بيماري تنفسي ممكن است مقدم بر ساير علايم بروز
كند.
علل
عفونت ناشي از باكتريها با منشأ:
عفونت ناحيه ديگري از بدن، نظير ريه، گوش، بيني، گلو يا سينوس، كه به
پردههاي مننژ انتشار مييابد.
صدمات سر نظير شكستگي جمجمه كه امكان ورود باكتريها به مننژ را فراهم
ميكند.
عوامل افزايشدهنده خطر
دوره نوزادي و شيرخواري
سن بالاي 60 سال
بيماريهاي كاهشدهنده مقاومت بدن
فقر تغذيه
مصرف داروهايي كه باعث ضعف دستگاه ايمني بدن ميشوند نظير داروهاي
ضدسرطان
اعتياد به الكل
عفونت سينوسها يا عفونتهاي باكتريايي پوست اطراف چشمها يا بيني
پيشگيري
اقدام به درمان طبي در مورد هرگونه عفونت
در بدن
خودداري از تماس با هر فرد دچار مننژيت (بسته به نوع باكتري). افراد
داراي تماس نزديك با بيمار مبتلا به مننژيت ممكن است حتي با وجود
نداشتن علايم، نيازمند درمان آنتيبيوتيكي براي پيشگيري باشند.
عواقب موردانتظار
مننژيت باكتريايي در صورت عارضهدار نشدن، احتمالاً در عرض 3-2 هفته با
درمان كاملاً بهبود مييابد.
عوارض احتمالي
در صورت عدم درمان سريع ميتواند منجر به فوت يا آسيب مغزي دايمي از
قبيل فلج، كاهش شنوايي، اختلالات تكلم، و اختلال هوشي شود.
درمان
بررسيهاي تشخيصي عبارتند از آزمايشهايي نظير
قند خون و كشت از گلو، خون، بيني يا ساير كانونهاي احتمالي عفونت؛
گرفتن مايع مغزي نخاعي از ناحيه كمر؛ سيتي اسكن؛ و عكس ساده قفسه
سينه و جمجمه.
بستري بيمار، اغلب در يك واحد مراقبتهاي ويژه (آيسييو) لازم است.
توجه دقيق براي تشخيص فوري هرگونه عارضه احتمالي
درمان هرگونه بيماري طبي همراه
محدود كردن ملاقات با بيمار تا زمان رفع قابليت سرايت بيماري
داروها
آنتيبيوتيكهاي وريدي. نوع و مقدار تجويزي آنتيبيوتيك به نوع باكتري
عامل مننژيت، سن بيمار و ساير عوامل مرتبط با سلامتي بستگي دارد.
كورتيكواستروييدها نيز ممكن است تجويز گردند.
فعاليت
در طي مدت بستري در بيمارستان، استراحت در
بستر در يك اتاق تاريك لازم خواهد بود. پس از بهبود 3-2 هفتهاي در حد
توان فعاليتهاي طبيعي خود را از سر گيريد.
رژيم غذايي
بيمار در بيمارستان ممكن است تغذيه وريدي دريافت كند. پس از ترخيص از
بيمارستان يك رژيم غذايي طبيعي متعادل توصيه ميشود. نيازي به
استفاده از مكملهاي مواد معدني و ويتامينها نيست مگر اينكه كمبود آنها
وجود داشته باشد يا بيمار قادر به دريافت خوراكي طبيعي نباشد.
نشانگان ژيلبرت عبارت است از افزايش غلظت بيليروبين خون (يك ماده
زايد حاصل از تجزيه گلبولهاي قرمز خون). اين نشانگان در واقع يك
بيماري نيست، بلكه يك وضعيت طبيعي به شما ميرود و معمولاً به طور
اتفاقي در آزمايشات معمول پيدا ميشود. اين نشانگان در هر دو جنس و در
تمام سنين ديده ميشود اما در مردان بيشتر است. اين نشانگان از تولد با
فرد همراه است اما علايم آن ممكن است تا 40-20 سالگي آشكار نشوند.
علايم شايع
معمولاً علامتي وجود ندارد.
ندرتاً ممكن است زردي خفيف (زرد شدن پوست و چشمها)، خستگي،
بياشتهايي، يا درد در قسمت بالايي شكم به وجود آيند.
علل
كبد در دفع بيليروبين در صفرا خوب عمل نميكند، كه اين باعث ميشود
سطح بيليروبين خون از حالت طبيعي بالاتر باشد. اگر سطح بيليروبين خون
از يك حد خاص فراتر رود، زردي ممكن است ظاهر شود. اگر در ارتباط با اين
بيماري مشكلي در كبد وجود داشته باشد معمولاً خفيف است.
عوامل افزايش دهنده خطر
هيچ عاملي شناخته شدهاي وجود ندارد. افرادي كه اين نشانگان را دارند
از نظرهاي ديگر سالمند.
درمان
آزمايش خون از نظر بيليروبين و ساير
آزمايشات براي بررسي كار كبد.
معمولاً هيچ درماني لازم نيست.
اگر شما يا اطرافيانتان متوجه زردشدن رنگ چشمها يا پوست خود شديد، به
پزشك مراجعه نماييد، زيرا بعضي از بيماريهاي جديد نيز ابتدا با زردي
خفيف شروع ميشوند.
نشانگان مارفان يك اختلال ارثي نادر كه بافت همبند بدن را درگير
ميسازد. اين اختلال از ابتداي تولد وجود داشته و گاهي در نوزادان قابل
تشخيص است. با اين حال، علايم آن گاهي تا نوجواني يا جواني ظاهر نشده
و شدت علايم نيز بسيار متغير است. شيوع آن در خانمها و آقايان برابر
است.
علايم شايع
علايم استخواني عضلاني:
قامت بلند و بدن لاغر و كشيده (طول اندامها نسبت به تنه نامتناسب
است)
انگشتان باريك و بلند (انگشتان عنكبوتي)
شكل غيرطبيعي قفسه سينه
بلندي قوس كام
مفصل دوگانه؛ ضعف يا نرمي مفصل
علايم قلبي عروقي:
نارسايي دريچه آئورت؛ شكافت آئورت
پرولاپس يا نارسايي دريچه ميترال
چشمها:
جابجايي عدسي چشم، معمولاً به سمت بالا
نزديكبيني
جداشدگي شبكيه (ناشايع)
گلوكوم (آب سياه) و يا كاتاراكت (آب مرواريد)
ساير علايم:
كبود شدن آسان پوست (ناشايع)
خونريزي بيش از حد معمول (ناشايع)
علل
حدوداً در 85% موارد يك اختلال ارثي عامل آن است. ژن معيوب مسؤول اين
اختلال بر روي كروموزوم 15 قرار دارد. در ساير موارد، اين اختلال
خودبهخود و بدون علت شناخته شده رخ ميدهد.
عوامل افزايشدهنده خطر
در مواردي از بيماري كه عامل ارثي واضحي وجود ندارد، سن بالاي پدر
ميتواند يك عامل خطرساز باشد.
سابقه خانوادگي نشانگان مارفان.
پيشگيري
در حال حاضر هيچ روش تشخيصي قبل از تولد در مورد اين بيماري وجود ندارد.
در صورت مبتلا بودن يكي از والدين، احتمال درگيري هريك از فرزندان 50%
خواهد بود. البته با توجه به متغير بودن شدت علايم اين بيماري در
بيماران مختلف، شدت علايم در فرزندان مبتلا ممكن است بيشتر يا كمتر از
والدين باشد.
در صورتي كه دچار اين بيماري بوده يا سابقه خانوادگي آن را داريد قبل
از ازدواج؛ مشاوره ژنتيك را حتماً مدنظر داشته باشيد.
عواقب موردانتظار
عوارض قلبي عروقي اين بيماري ميتواند
تهديدكننده حيات باشد. قبل از پيدايش جراحي اصلاحي معمول بيشتر بيماران
دچار اين بيماري تا قبل از سن 35 سالگي فوت ميكردند.
با مداخله جراحي، بيشتر بيماران طول عمر طبيعي خواهند داشت.
عوارض احتمالي
آندوكارديت باكتريايي
شكافت آئورت
نارسايي دريچه آئورت يا ميترال
جداشدگي شبكيه
درمان
- آزمايش تشخيصي خاص براي شناسايي نشانگان مارفان وجود ندارد.
اكوكارديوگرافي براي شناسايي اختلالات دريچهاي قلب و معاينه چشم ممكن
است انجام شود. عكس ساده مهرهها در طي سنين رشد جهت شناسايي اسكوليوز
ضروري است.
- درمان طبي اين بيماري مستلزم يك رويكرد گروهي در قالب مراقبتهاي
چشمي، قلبي و ارتوپدي است. معاينه مكرر (حداقل دو بار در سال) در طي
سنين رشد با تمركز ويژه بر دستگاه قلبي عروقي و اسكوليوز حايز اهميت
است.
- اكوكارديوگرافي ساليانه در همه بيماران از دوره نوجواني جهت شناسايي
عوارض قلبي پيش از علامتدار شدن آنها، توصيه ميشود.
- معاينه چشم براي همه بيماران توصيه ميگردد. براي موارد جابجايي
عدسي ممكن است جراحي چشم لازم باشد.
- اكثر بيماران سرانجام به جراحي اصلاحي قلب نياز پيدا ميكنند.
- خانمهاي باردار دچار نشانگان مارفان بايد به عنوان بيماران پرخطر مورد
مراقبت قرار گيرند
داروها
درمان طبي خاصي براي اين اختلال وجود ندارد؛ با اين حال، به منظور
پيشگيري از برخي عوارض داروهايي تجويز ميشود.
هورمونهاي جنسي اغلب قبل از بلوغ براي بيماران تجويز ميگردد.
درمان آنتيبيوتيكي ممكن است براي برخي بيماران توصيه گردد.
مشكلات باروري در مردان عبارت
است از ناتواني در باردار كردن همسر پس از گذشت يك سال از ازدواج بدون
اينكه از روش جلوگيري از بارداري استفاده شده باشد. ناباروري اصولاً در
10% زوجين وجود دارد. توانايي بارورسازي مردان به عواملي چون توليد
مقادير كافي اسپرم سالم، و نيز عملكرد جنسي و انزالي بستگي دارد.
علايم شايع
ناتواني در باردار كردن همسري كه از لحاظ باروري مشكلي ندارد.
علل
ناهنجاريهاي ساختماني در آلت تناسلي يا بيضهها؛ مثلاً عدم نزول بيضه
به داخل كيسه بيضه
سوء مصرف الكل
عفونت ادراري
اختلالات هورموني
اوريون
مصرف برخي از داروها مثل داروهاي ضدفشار خون، داروهاي ضد سرطان،
هورمونهاي مردانه، و مهاركنندهاي مونوآمين اكسيداز
بيماريهاي آميزشي، خصوصاً سيفليس و اورتريت غيراختصاصي كه به تشكيل
بافت جوشگاهي ميانجامد.
آسيب به ناحيه تناسلي
وجود سياهرگهاي واريسي در كيسه بيضه
علل رواني مثل ترس از ناباروري
گرم شدن زياد بيضهها در اثر ورزش شديد و مكرر يا تنگي زياد لباس زير كه
باعث زيادي نزديك شدن بيضهها به بدن ميشود.
مشكلات مربوط به نزديكي مثلاً دفعات خيلي كم يا نامناسب بودن زمان
آن در چرخه ماهانه، يا زود خاتمه دادن آن
عوامل افزايشدهنده خطر
ديابت شيرين
تغذيه نامناسب
سابقه خانوادگي نشانگان كلاين فلتر
بسياري از مشكلات باروري معمولاً خفيف و قابل درمان هستند. بنابراين
نسبت به حل مشكل خود ديد مثبتي داشته باشيد.
عوارض احتمالي
پريشاني رواني بهعلت احساس گناه و بيكفايتي، و نيز ازدست دادن عزت
نفس
درمان
- بررسيهاي آزمايشگاهي مثل آزمايش خون از
نظر هورمونها و نيز آزمايش مايع مني
- اقدامات تشخيصي بهكمك جراحي مثلاً نمونهبرداري از بيضه
- آزمايشهاي تخصصي براي بررسي عملكرد و كيفيت اسپرم در مراكز تخصصي
ناباروري موجود هستند.
- رواندرماني يا مشاوره در مورد مسايل جنسي، مشكلات زناشويي، يا
وابستگي به الكل
- جراحي براي تصحيح ناهنجاريهاي ساختماني در دستگاه توليدمثل
- گرما ممكن است توليد اسپرم در بيضهها را كاهش دهد. براي پيشگيري از
اين مسأله بايد از پوشيدن لباس زير يا لباسهاي ورزشي تنگ خودداري
كنيد، در وان آب داغ ننشينيد، يا بهمدت طولاني دوچرخهسواري نكنيد.
- زمان نزديكي بهتر است در اواسط چرخه ماهانه همسر باشد يعني زماني كه
تخمكگذاري انجام ميشود. حداقل از 3 روز قبل انزال نداشته باشيد. در
همان اواسط چرخه ماهانه، نزديكي بايد هر 36 ساعت يك بار انجام شود.
داروها
امكان دارد داروي كلوميفن سيترات تجويز شود، اما اثربخشي آن مورد سؤال
است.
فعاليت
كار و ورزش در حد متوسط انجام دهيد. ورزش بيش از حد ممكن است در
ناباروري تأثير داشته باشد. هنگامي كه خسته شديد استراحت كنيد.
واكنش در اثر تزريق خون عبارت است از علايمي كه در اثر تزريق خون آغاز
ميشوند. خون، رگهاي خوني، كليهها، قلب، پوست، دستگاه عصبي مركزي، و
ريهها ممكن است در افزايش واكنش متأثر شوند.
علايم شايع
كماهميتتر:
لرز و تب
كمر درد يا ساير دردها
كهير و خارش پراهميت:
تخريب گلبولهاي قرمز (هموليز) كه باعث تنگي نفس، سردرد شديد، درد قفسه
سينه يا كمردرد، و وجود خون در ادرار
علل
تزريق خون با گروه خوني متفاوت از گروه خوني بيمار. امكان دارد اين
امر ناشي از اشتباه در تطابق دادن گروههاي خوني قبل از تزريق، يا
استفاده از خون كاملاً تطابق داده نشده در شرايط اورژانس باشد.
عوامل افزايش دهنده خطر
تزريق خون در شرايط اورژانس، كه در آن هنگام فرصت تعيين گروه خوني و
تطابق آن با خون بيمار وجود ندارد.
تزريق خوني كه اهداكننده آن عفونت داشته است.
تزريق خون به دفعات
در مادر بارداري كه خون وي Rh منفي باشد.
بانك خون و كاركنان بيمارستان بايد هميشه طبق دستورالعملهاي دقيق
رعايت ايمني در انتقال خون، عمل نمايند، مگر در شرايطي كه خارج از
كنترل باشد (قسمت علل را ببينيد).
امكان دارد استفاده از ديفنهيدرامين (يك نوع آنتيهيستامين) و
استامينوفن پيش از تزريق خون، از بروز واكنشهاي خفيف پيشگيري كند.
اگر سابقه قبلي چنين واكنشي را داشتهايد، حتماً به پزشك يا كاركنان
درماني بيمارستان اطلاع دهيد.
اگر قرار است جراحي حداقل يك ماه ديگر انجام شود، ميتوان خون خودتان
را برداشت كرد و در صورت لزوم در حين ج