= بهترین  کرج پزشک، اطفال= بهترین  کرج پزشک، جراح مغز و اعصاب= بهترین  کرج پزشک، جراح کلیه و مجاری ادرار= بهترین  کرج پزشک، دندانپزشک= بهترین  کرج پزشک، کلیه و مجاری ادرار= بهترین  کرج پزشک، آلرژی= بهترین  کرج پزشک، ارتودنسی= بهترین  کرج پزشک، بیهوشی= بهترین  کرج پزشک، پوست و مو و آمیزشی

مراكز علمي و دانشگاهي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي شريف گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  صنعتي امير كبير گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي خواجه نصير گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه گيلان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تبريز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه گلستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه هرمزگان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه الزهرا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه امام حسين گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه سيستان وبلوچستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  صنعتي اصفهان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شيراز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي سهند گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه كاشان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه مازندران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تربيت معلم گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه جامع علمي كاربردي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شهيد بهشتي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تربيت مدرس گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه يزد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه كردستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه فردوسي مشهد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه هنر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه امام صادق گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه پيام نور گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه بوعلي سينا همدان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علم وصنعت ايران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي شيراز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي كرمانشاه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي شاهرود گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعت نفت گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه سمنان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مجتمع آموزش عالي زنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   آذربايجان شرقي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تبريز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تربيت معلم تبريز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  صنعتي سهند  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه هنرهاي اسلامي تبريز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد تبريز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد مراغه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   آذربايجان غربي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه اروميه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه علوم پزشكي اروميه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  آزاد واحد خويگفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اردبيل گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  علوم پزشكي اردبيل گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   اصفهان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه اصفهان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي اصفهان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي اصفهان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  كاشان   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد شهررضا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد شهر مجلسي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد نايين دانشگاه آزاد واحد نجف آباد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   ايلام گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه ايلام گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي ايلام گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بوشهر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد بوشهر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  الزهرا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه هنر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تربيت معلم گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  بقيه الله گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه پيام نور  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي شريف گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تربيت مدرس گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي امير كبير گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  امام صادق(ع) گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شهيد بهشتي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه جامع علمي وكاربردي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علامه طباطبايي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعت آب وبرق گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه خواجه نصيرالدين طوسي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علم وصنعت ايران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي ايران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم بهزيستي وتوانبخشي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي منطقه يك گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد مركزگفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی دانشگاه آزاد اسلامي واحد جنوب گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد كرج گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد پزشكي تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   جهاد دانشگاهي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  جهاد دانشگاهي خواجه نصير گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشكده صنعت هواپيمايي كشور گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  جهاد دانشگاهي اميركبير گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آموزشكده حفاظت محيط زيست گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشكده علوم قضايي و خدمات اداري گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  موسسه آموزش عالي صدرالمتالهين گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مركز آموزشي جهاد دانشگاهي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشكده علمي كاربردي پست و مخآبرات گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  چهارمحال وبختياري گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شهركرد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خراسان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه فردوسي مشهد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي مشهد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه بيرجند گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي سبزوار گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه پيام نور واحد سرخس گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  تربيت معلم سبزوار گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  موسسه آموزش عالي سجاد   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد شيروان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد سبزوار گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد بجنورد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد گچساران خوزستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  شهيد چمران اهواز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  زنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه زنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي زنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مركز تحصيلات تكميلي در علوم پايه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشگاه  آزاد واحد آبهر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشگاه  آزاد واحد زنجان سمنان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه سمنان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي سمنان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  آزاد واحد گرمسار گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پايه دامغان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  سيستان وبلوچستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه سيستان وبلوچستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي زاهدان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  آزاد واحد زاهدان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه بين المللي چآبهار گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  پژوهشكده تعليم و تربيت گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فارس گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شيراز  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي شيراز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه جامع علمي وكآبردي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه پيام نورشيراز   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد اقليد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد مرودشت گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد فسا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد لارستان دانشگاه آزاد واحد فيروزآباد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد ارسنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد استهبان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قزوين گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه بين المللي امام خميني گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي قزوين  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی     دانشگاه آزاد واحد قزوين گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قم گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه قم گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شيخ مفيد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه جامع علمي كاربردي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه آزاد واحد قم  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   كردستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه كردستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد سنندج گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كرمان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شهيدباهنر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه ولي عصر(ع)رفسنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي رفسنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد بافت گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد كرمان   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كرمانشاه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه رازي كرمانشاه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي كرمانشاه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   كهكيلويه وبوير احمد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه ياسوج گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي ياسوج گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گلستان	 گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه گلستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم كشاورزي گرگان   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشگاه  آزاد واحد علي آباد كتول گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گيلان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه گيلان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي گيلان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد آستارا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  لرستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  لرستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي لرستان   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی دانشگاه آزاد واحد بروجرد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مازندران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه مازندران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي مازندران  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي بآبل گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علم وصنعت بهشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مركزي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه اراك گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علم وصنعت   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  آزاد واحد خمين گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  آزاد واحد ساوه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    پارك علم و فناوري استان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشگاه آزاد واحد اراك  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  هرمزگان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه هرمزگان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي هرمزگان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه قشم گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد بندرعباس گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  همدان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه بوعلي سينا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد همدان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  يزد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه يزد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  علوم پزشكي شهيد صدوقي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي سراسر كشور گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آبادان و خرمشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آزادشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آستارا  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آشتيان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اشكذر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آيت اله آملي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آبركوه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آبهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اراك  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اردستان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اردكان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ارسنجان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اروميه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  استهبان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اسلامشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اقليد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  امارات متحده عربي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  انار  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اهواز _ علوم و تحقيقات  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ايذه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ايرانشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ايلام  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بآبل  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بافت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بجنورد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بردسير  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بروجرد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بم  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بنآب  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بندرانزلي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بندرعباس  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بندرلنگه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بوشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بوكان (مركز آموزش)  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بهبهان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بيرجند  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  پارس آباد مغان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تاكستان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تبريز  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تربت جام  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تربت حيدريه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تفت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تفرش  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تهران پزشكي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تهران جنوب  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تهران شمال  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تهران مركزي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  جهرم  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  جيرفت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خاش  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خدآبنده  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خمين  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خميني شهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خوراسگان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خوي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دامغان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دزفول  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دندانپزشكي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دولت آباد اصفهان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دهدشت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  رشت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  رودهن  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  رفسنجان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  زآبل  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   فراهان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فردوس  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فسا  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فلاورجان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فيروزآباد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فيروزكوه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قائم شهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قائنات  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قزوين  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قوچان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كازرون  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كاشمر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كرج  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كرمان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كرمانشاه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گچساران  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گرگان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گرمسار  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گلپايگان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  لارستان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  لامرد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  لاهيجان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ماكو  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ماهشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مباركه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  واحد مجازي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مراغه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مرند  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مرودشت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مشهد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مهآباد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مياندوآب  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ميانه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نايين  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نجف آباد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نراق  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نطنز (مركز آموزش)  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نور  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نكا  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ني ريز  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نيشآبور  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ورامين  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  همدان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ياسوج  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  زاهدان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  زرندكرمان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  زنجان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ساري  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ساوه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  سبزوار  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  سپيدان

بهترین  کرج پزشک، جراح پلاستیک= بهترین  کرج پزشک، جراح دهان و فک و صورت= بهترین  کرج پزشک، جراح عمومی= بهترین  کرج پزشک، جراح قلب و عروق= بهترین  کرج پزشک، جراح لثه= بهترین  کرج پزشک، چشم پزشک= بهترین  کرج پزشک، خون شناسی= بهترین  کرج پزشک، داخلی= بهترین  کرج پزشک، روانپزشک= بهترین  کرج پزشک،

  آمار بازدید کنندگان                       

 

 

کرج درمان اعتیاد= بهترین  کرج درمان در منزل= بهترین  کرج درمانگاه= بهترین  کرج دندانسازی= بهترین  کرج رادیولوژی= بهترین  کرج روانشناسی= بهترین  کرج ساختمان پزشکان= بهترین  کرج سرنگ، تولید= بهترین  کرج سمعک و

 

روماتولوژی= بهترین  کرج پزشک، زنان و زایمان= بهترین  کرج پزشک، طب فیزیکی و توانبخشی= بهترین  کرج پزشک، عفونی= بهترین  کرج پزشک، عمومی= بهترین  کرج پزشک، قلب و عروق= بهترین  کرج پزشک، گوارش= بهترین  کرج پزشک، گوش و حلق و بینی= بهترین  کرج پزشک داخلی، ریه= بهترین  کرج پزشک داخلی، غدد= بهترین  کرج پزشکی باروری و ناباروری= بهترین  کرج پزشکی هسته ای= بهترین  کرج ترمیم مو= بهترین  کرج تغذیه بالینی و رژیم درمانی= بهترین  کرج دارو، پخش= بهترین  کرج دارو، تولید= بهترین  کرج داروخانه= بهترین  کرج داروی گیاهی، پخش= بهترین  کرج درمان اعتیاد= بهترین  کرج درمان در منزل= بهترین  کرج درمانگاه= بهترین  کرج دندانسازی= بهترین  کرج وبلاگ سایت گفتار توان گستر =بهترین  کرج دارو، پخش= بهترین  کرج دارو، تولید= بهترین  کرج داروخانه= بهترین  کرج داروی گیاهی، پخش= بهترین  کرج درمان اعتیاد= بهترین  کرج درمان در منزل= بهترین  کرج درمانگاه= بهترین  کرج دندانسازی= بهترین  کرج  

 گفتار در مانی  کاردرمانی  فیزیو تراپی   شنوایی شناسی بینایی سنجی   ارتوپدی فنی   

انجمن ها   مجلات علمی    دانشگاه ها و دانشکده ها  کلینیکهای تخصصی   مراکز توانبخشی   

مراکز تشخیصی و  درمانی                 تجهیزات پزشکی              مراکز آموزشی خصوصی 

اطلاعات  پزشکان تهران         اطلاعات پزشکان مشهد               اطلاعات  پزشکان کرج  

اطلاعات مراکز توانبخشی و درمانی  استان مازندران

  page:  1     2      3        5     6    7      9     10    11    12      13     14     15   16    17   18    19    20     NEXT   ....

 

رادیولوژی= بهترین  کرج روانشناسی= بهترین  کرج ساختمان پزشکان= بهترین  کرج سرنگ، تولید= بهترین  کرج سمعک و شنوایی سنجی= بهترین  کرج سنجش تراکم استخوان= بهترین  کرج سونوگرافی= بهترین  کرج سی تی اسکن= بهترین  کرج طب سوزنی= بهترین  کرج عطاری= بهترین  کرج عینک، واردات و صادرات= بهترین  کرج عینک سازی= بهترین  کرج

 

 صفحه اصلی 

  درباره ما 

  تماس با ما

     نظر سنجی

 تماس با شما

   نحوه تبلیغات در سایت

  مشاوره 

  لینکهای ما

  تولیدات ما

     عضویت

  
 

 


        

 

 

بهترین کرجمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آدرس گفتاردرمانی کرجمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آدرس گفتاردرمانی تهرانمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آدرس کاردرمانی تهرانمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آدرس کاردرمانی کرجمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی اسامی گفتاردرمانان ایرانمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی تهرانمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی کرجمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی اسامی کاردرمانان تهرانمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی کرجمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی تهرانمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آموزش و پرورش کرجمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آموزش و پرورش تهرانمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی پورتال گفتاردرمانان ایران

 

 


 

 

 

لکنت شکن دیجیتال ورژن دومرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی بهترین  کرج پزشک، جراح کلیه و مجاری ادرار= بهترین  کرج پزشک، دندانپزشک= بهترین  کرج پزشک، کلیه و مجاری ادرار= بهترین  کرج پزشک، آلرژی= بهترین  کرج پزشک، ارتودنسی= بهترین  کرج پزشک، بیهوشی= بهترین  کرج پزشک، پوست و مو و آمیزشی

لکنت شکن همراه ...ویژه رفع لکنت (stuttering) و حرکات ثانویه صورت و فکها و زبان و ایجاد هماهنگی در تنفس و گفتار

 

       بدون نیاز به تنظیم متوالی ...پرتابل..  مطمئن.. قابل شارژ  ...D.S.A

 

لطفا  در صورت تمایل برای کسب اطلاعات بیشتر این لینک را کلیک کنید

 

توضیحات تکمیلی

 

 


 

     گفتار توان گستر بزرگترین مرکز گفتاردرمانی و گروه درمانی 

 

 

       بهترین گفتاردرمانی کرجمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی گفتار توان گستر  هوشمندمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی اسم و آدرس بهترین گفتاردرمانی کرجمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی درمان ناگویایی کودکان کرجیمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی بهترین مرکز گفتاردرمانی غرب استان تهرانمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی مطب گفتاردرمانی سیاوش عطاییمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی با سابقه ترین گفتاردرمانی کودکان       دستگاههای بیو فید بک بینایی – شنیداری= برنامه های نروفیدبک مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی سه بعدی محرک مغزمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی بخش شنیداری - ادراکی=درمان انواع اختلالات گفتاری =ادگیری کودکان عادی= دچار تاخیر تکاملی گفتار =کودکان دچار  لکنت =فلج مغزی =کم توانی ذهنیمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  طیف اوتیسم مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آماده سازی برای سنجش بدو ورود به مدرسه=جلسات درمانی دوساعتهمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی والدین همراه       =کم توانی ذهنیمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  طیف اوتیسم مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آماده سازی برای سنجش بدو ورود به مدرسه=جلسات درمانی دوساعتهمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی والدین همراه کودک در جلسه  درمانیمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی جلسه درمانی شامل SIمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی تربیت شنیداری مرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آموزش ذهنیمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی ماساژ و تحریک اندامهای گویایی =استفاده از دستگاههای بیو فیدبک =برنامه های کامپیوتری خاصمرکز تخصصی نوروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی کودک کرجی

 


 دارای انواع دستگاههای بیو فید بک بینایی - شنیداری و برنامه های نوروفیدبک  و سه بعدی محرک مغز و بخش شنیداری - ادراکی

دردرمان انواع اختلالات گفتاری و یادگیری کودکان عادی دچار تاخیر تکاملی گفتار

 

کودکان دچار  لکنت -فلج مغزی - کم توانی ذهنی و  طیف اوتیسم (autism spectrum disorder)  و آماده سازی برای سنجش بدو ورود به مدرسه

 

 

هر جلسه درمانی شامل SI  - تربیت شنیداری  - آموزش ذهنی -  ماساژ ( P.N.F) و تحریک اندامهای گویایی - استفاده از دستگاههای بیوفیدبک و نوروفیدبک

 

 برنامه های کامپیوتری خاص هر کودک می باشد که استفاده از تمامی امکانات مرکز میسور می باشد .


  با تعیین وقت قبلی     =      آدرس مطب    =    کلیک کنید

 

                      


 

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

علمی

پزشکی

ادبی

فرهنگی

سیاسی

اجتماعی

اقتصادی

ورزشی

فلسفی

مدیریت

خانواده

کامپیوتر

الکترونیک

مذهبی

روانشناسی

شیمی

طنز

سرگرمی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  •  

 

 

 
 


تاریخچه روانشناسی
تعريف كلي علم روانشناسي
روانشناسی یعنی :
" مطالعه رفتار" یا " مطالعه علمی رفتار موجود زنده" ،" مطالعه علمی رفتار و فرایند های روانی " ، علمی که رفتار و زیرساختهای آن، یعنی فرایندهای فیزیولوژیکی و شناختی را مطالعه می کند و در عین حال حرفه ای است که در آن از دانش حاصل برای حل عملی مسائل انسانی ، استفاده میشود" .
هر چند سابقه علمی روانشناسی بسیار کوتاه است ، اما در همین دوران کوتاه نیز رویدادهای بسیار و در عین حال مهم باعث گردیده است روانشناسی تا بدین حد در آبعاد مختلف حیات آدمی ، بکار گرفته شود.
در سال 1875 ویلیام جیمز ( بطور مستقل و تقریبأ همزمان با وونت) اولین آزمایشگاه را برای مطالعه در زمینه درون نگری یا مشاهده دقیق و نظام دار تجربه آگاه آزمودنیها به وسیله خویشتن در آمریکا تاسیس کرد.
در سال 1879 وونت اولین آزمایشگاه را برای انجام گرفتن تحقیقات روانشناسی در لایپزیک (آلمان) تاسیس کرد.
در سال 1881 وونت اولین مجله را برای معرفی نتیجه تحقیقات روانشناسی ، منتشر ساخت.
در سال 1890 ویلیام جیمز کتآب اصول روانشناسی را به چاپ رسانید.
در سال 1892 استانلی هال ، انجمن روانشناسی آمریکا را تاسیس کرد.
در سال 1904 ایوان پاولف نشان داد که چگونه می توان پاسخهای شرطی شده را ایجاد کرد و بدین وسیله مسیر یا راه را برای پیدایش روانشناسی محرک- پاسخ ، هموار ساخت.
در سال 1905 آلفرد بینه اولین آزمون هوش را با موفقیت در فرانسه تهیه کرد .
در سال 1909 استانلی هال از فروید جهت سخنرانی در دانشگاه کلارک در امریکا دعوت به عمل آورد و در نتیجه باعث گردید شهرت رو به گسترش فروید به طور رسمی و خاصه در امریکا نیز پذیرفته شود.
در سال1913 جان بی . واتسون بیانیه رفتارگرایی کلاسیک را نوشت و طی آن اعلام کرد که روانشناسی تنها باید به مطالعه" رفتار قآبل مشاهده موجود زنده " بپردازد.
در بین سالهای 1914 و 1918 و در طی سالهای جنگ جهانی اول ، به کارگیری آزمون هوش به طور گسترده آغاز گردید.
در دهه 1920 روانشناسی گشتالت به حداکثر نفوذ خود در بین روانشناسان و نیز در علم روانشناسی نزدیک شد ، در سال 1933 نفوذ نظریه های فروید نا انتشار " سخنرانیهای مقدماتی ولی جدید در زمینه روانکاوی " ، بیشتر تحکیم پیدا کرد.
در طی سالهای 1941 تا 1945 رشد سریع روانشناسی بالینی در پاسخ به تقاضای بسیار زیاد و فزاینده برای دریافت خدمات بالینی ( ناشی از صدمات حاصل از جنگ جهانی دوم ) ، آغاز شد.
در سال 1943 کلارک هال از رفتارگرایی اصلاح شده که طی آن استنباط های دقیق درباره حالتهای غیر قآبل مشاهده درونی مجاز شمرده می شد ، دفاع کرد.
در سال 1951 کارل راجرز با انتشار کتآب خود تحت عنوان " درمان متمرکز بر مددجو" باعث شد" نهضت بشر دوستانه " در روانشناسی آغاز گردد.
در سال 1953 بی. اف. اسکینر کتآب معروف خود به نام " علم و رفتار آدمی" را منتشر ساخت و از نهضت رفتارگرایی همانند واتسون پشتیبانی کرد.
در سال 1954 آبراهام مزلو کتآب انگیزش و شخصیت را منتشر ساخت و باعث گردید " نهضت بشر دوستانه " بیشتر تقویت شود.
در طی دو ده 1950 و1960 ، جرقه های تحقیقات جدید باعث گردید علاقه نسبت به شناخت اساس فیزیولوژیکی رفتار و فرایندهای شناختی مجددأ ایجاد گردد.
در سال 1971 اسکینر با انتشار کتآب مجادله انگیز خود تحت عنوان "فراسوی آزاذی و حرمت" ، خشم مردم را نسبت به " رفتارگرایی بنیادگرا" برانگیخت.
در سال 1978 هربرت سیمون به خاطر تحقیقات با ارزشی که در زمینه " شناخت" انجام داده بود ، برنده جایزه نوبل گردید.
در دهه 1980 نیاز به استقلال جمعی و از طرف دیگر تنوع و گوناگونی فرهنگی در جوامع غربی باعث گردید علاقه برای پاسخ دادن به این سوال که " چگونه عوامل فرهنگی رفتار آدمی را شکل میدهند " بطور فزاینده افزایش یآبد.
در سال 1981 راجر اسپری به خاطر تحقیقات خود در زمینه دو پاره مخ برنده جایزه نوبل ( در فیزیو لوژی و پزشکی) گردید و ...
مفهوم اختلال روانی مثل بسیاری از مفاهیم در طب و علوم دیگر فاقد تعریف عملی ثآبتی که پوشاننده همه موفقیتها باشد بوده است. قآبل قبولترین تعریف اختلالهای روانی را به صورت زیر توصیف می کند؛ هر یک از اختلالات روانی به صورت یک سندرم یا الگوی رفتاری یا روانشناختی مهم بالینی تصور شده است که در یک فرد روی میدهد و با ناراحتی (یک علامت دردناک) یا ناتوانی (تخریب در یک یا چند زمینه مهم عملکرد) یا با افزایش قآبل ملاحظه خطر مرگ ، درد ، ناراحتی و ناتوانی یا فقدان مهم آزادی ، همراه است.
به علاوه این سندرم یا الگو نباید صرفا یک پاسخ قآبل انتظار و تایید شده فرهنگی در مقآبل رویدادی خاص مثلا مرگ یک شخص مورد علاقه باشد. علت اصلی هر چه باشد فعلا باید آن را تظاهر یک اختلال کارکردی زیست شناختی رفتاری یا روانشناسی در فرد تلقی نمود.


از آنجا که اختلال روانی غالبا غیر عادی ، عجیب یا آزار دهنده است، نگاهها را به خود جلب میکند. واکنشهای متفاوتی در مقآبل بروز آن ممکن است دیده شود. این واکنش میتواند به صورت خشم ، تنفر و اکراه ، ترس و سردرگمی همراه باشد. تمایل به درمان خواه وجود داشته باشد یا نداشته باشد بعد آزار دهندگی این اختلالات برای خود فرد و یا اطرفیان او وجود دارد. برخی از اختلالات به راحتی در زندگی شغلی و اجتماعی خود تاثیر گذاشته و عمدتا عملکرد او را مختل میسازند.


تاریخچه اختلالات روانی
آدمی همواره در مورد سلامت جسم ، روآبط اجتماعی و جایگاه خود در این عالم نگران بوده است و در این زمینهها سوالات بسیاری مطرح کرده و پیرامون آنها نظریاتی آبراز داشته است. بعضی از این نظریات تقریبا جهان شمول به نظر میرسند و در بسیاری از مناطق دنیا و اکثر دورههای تاریخی دیده میشوند. طبق نظریههایی کهن که امروزه هم به چشم میخورد، اختلال روانی نتیجه عملکرد نیروهای ماوراء طبیعی و جادوئی مثل ارواح شرور و شیطان است. در جوامعی که این نظریه را باور داشتند، درمان به صورت جن گیری انجام میشد.
در تاریخ اختلالات روانی این عقیده نیز رواج داشته که آنها را ناشی اختلال کارکرد بدن میدانستند. در یونان باستان به درمان این اختلالات در معبد الهه سلامت میپرداختند. بقراط اهمیت مغز را در تبیین این اختلالات دریافت و درمان مبتنی بر استراحت ، استحمام و رژیم غذایی را توسعه بخشید. حرکت به سوی توجیهات منطقی در تبین رفتار را سقراط ، افلاطون و ارسطو تقویت کردند.
افلاطون رفتار پریشان را برخاسته از تعارضات درونی بین هیجان و عقل به شمار میآورد. برخورد به مبتلایان به این اختلالات خط سیری از برخورد غیر انسانی تا برخوردهای انسانیتر را شامل میشود. جنبش معطوف به درمان انسانیتر با این بیماران با کارهای فیلیپ پنیل آغاز شد. بتدریج تغییرات اصلاحیتر بیشتری آغاز و ادامه یافت و تحقیقات علمی در سبب شناسی ، طبقه بندی و درمان اختلالات انجام گرفت.


طبقه بندی اختلالات روانی
DSM IV راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی ، این اختلالات به شرح زیر طبقه بندی میکند:
عقب ماندگی ذهنی
اختلالات یادگیری (اختلال خواندن ، اختلال در ریاضیات ، اختلال در بیان کتبی)
اختلالات نافذ مربوط به رشد (اختلال اوتیستیک ، اختلال رت ، اختلال آسپرگر)
اختلالات کمبود توجه
اختلالات تغذیهای و خوردن شیرخوارگی واوان کودکی (هرزه خواری ، اختلال نشخوار)
اختلالات تیک (تیک توره ، تیک حرکتی یا صوتی مزمن ، تیک گداز)
اختلالات ارتباطی (اختلال زبان بیانی ، اختلال زبان دریافتی بیان مختلط ، لکنت (stuttering))
اختلالات دفعی (بیاختیاری ادراری ، بیاختیاری مدفوع)
سایر اختلالات دوران شیرخوارگی ، کودکی و نوجوانی (اختلال اضطرآب جدایی ، گنگی انتخآبی ، اختلال دلبستگی واکنشی ، اختلال حرکتی کلیشهای)
اختلالات نسیانی ، دلیریوم و دمانس
اختلالات مربوط به مصرف مواد
اسکیزوفرنی و سایر اختلالات سایکوتیک
اختلالات خلقی (افسردگی اساسی ، اختلالات دو قطبی و ...)
اختلالات اضطرآبی (اختلال هراس ، جمع هراسی ، اختلال وسواسی ، جبری ، اختلال استرس پس از سانحه و ...)
اختلالات شبه جسمی (اختلال جسمانی کردن ، اختلال تبدیلی ، خود بیمار انگاری ، اختلال بدریختی بدن)
اختلالات ساختگی
اختلالات تجزیهای (فراوموشی تجزیه ای ، گریز تجزیهای ، اختلال شخصیت چند گانه و اختلال مسخ شخصیت)
اختلالات هویت جنسی و جنسیتی
اختلالات خوآب
اختلالات کنترل تکانه (اختلال انفجار دورهای ، جنون دزدی ، جنون آتش افروزی ، قمار بازی بیمار گونه و وسواس کندن مو)
اختلال انطباقی
اختلالات شخصیتی (پارانوئید ، اسکیزوئید ، اسکیزوتایپی ، ضداجتماعی ، مرزی ، نمایشی ، خودشیفته ، دوری گزین ، وآبسته و اختلال شخصیت وسواسی و جبری)
سبب شناسی اختلالات روانی
در بررسی علل مربوط به بروز اختلالات روانی از دیدگاههای مختلف به این مساله پرداخته شده است.


دیدگاه زیست شناختی
این دیگاه آشفتگیهای بدنی را علت اختلال روانی میداند. بینظمی در ژنها ممکن است سبب ساز بعضی رفتارهای غیر انطباقی باشد. دیگر تعیین کننده زیست شناختی رفتار ، مغز و دستگاه عصبی است. آشفتگی در بخشهای معینی از مغز میتواند اختلالات روانی را موجب شود. دستگاه غدد و عملکرد آنها نیز میتواند در بروز این دسته از اختلالات سهیم باشد.


دیدگاه روانکاوی
این دیدگاه که افکار و هیجانات را علل مهم رفتار میدانند، در سبب شناسی اختلالات روانی به شناسایی افکار و هیجانات ناآشکار که مسبب اساسی اختلالات هستند، تاکید میکند. از این دیدگاه پنج سال اول زندگی از لحاظ رشد سالم شخصیت یا بروز اختلالات حائز اهمیت است.


دیدگاه یادگیری
این دیدگاه که بر اهمیت یادگیری تاکید دارد معتقد است اختلالات روانی با پیوندهای یادگیری قآبل توضیح هستند. در این دیدگاه سرمشق گیری ، تقویت کننده های مثبت و منفی و شرطی سازیها در بروز رفتارهای غیر عادی مورد استفاده قرار میگیرند.


دیدگاه شناختی
تمرکز دیدگاه شناختی بر شناخت فرد از محیط پیرامون خود متکی است. از این دیدگاه ناتوانی فرد در تشکیل شناختها و طرحواره های مناسب از ارتباط خود با محیط مشکلاتی را برای او بوجود میآورد. از دیگر دیدگاههای رایج دیدگاه های انسان گرایی ، هستی گرایی و دیدگاه اجتماعی است. درمان این دسته از اختلالات به دو شیوه کلی دارو درمانی و روان درمانی تقسیم بندی میشود. دارو درمانی توسط روانپزشک و روان درمانی توسط روانشناس صورت میگیرد. دیدگاه روان شناس در سبب شناسی اختلالات روانی رویکرد درمانی او را تعیین خواهد کرد. با اینحال امروزه بندرت یک روان شناس خود را مقید به یک دیدگاه خاص میکند و معمولا از ترکیبی از این دیدگاهها کاربرد دارند.
منبع : دانشنامه رشد

به هر حال ، مروری بر تاریخچه روانشناسی – پس از پذیرش آن به عنوان یک علم – نشان میدهد که در طی 119سال، به پیشرفتهای زیادی نائل آمده است و در دهه اخیر ، روانشناسان( خاصه در کشورهای پیشرفته صنعتی) در آبعاد گوناگون حیات آ دمی به انجام دادن فعالیتهای پژوهشی، آموزشی و مشاوره ای اتغال دارند. بر اساس گزارش انجمن روانشناسی آمریکا که در سال 1993 انتشار یافته است، رشته های اصلی مورد علاقه " محققان" روانشناسی و درصد روانشناسانی که در هر یک از این رشته ها به فعالیت اشتغال دارند ، عبارتند از : روانشناسی رشد (1/25 درصد)، روانشناسی اجتماعی (6/21 درصد) ، روانشناسی آزمایشی( 18/15 درصد)، روانشناسی فیزیولوژیکی ( 4/8 درصد) ، روانشناسی شناختی ( 4/5درصد ) ، شخصیت (3/5 درصد ) ، و روانسنجی (8/4 درصد). از طرف دیگر ، بیشتر روانشناسانی که خدمات حرفه ای خود را در اختیار جامعه قرار داده اند، در یکی از چهار زمینه : روانشناسی بالینی (6/67 درصد) ، روانشناسی مشاوره ( 1/15 درصد) ، روانشناسی تربیت و مدرسه( 8/9 درصد) ، روانشناسی صنعتی – سازمانی (9/5 درصد) ، و سایر زمینه ها ( 6/1 درصد ) ، بکار اشتغال داشته اند. بر اساس همین گزارش ،" 33" درصد از روانشناسان در بخش خصوصی، "22" درصد در بیمارستانها و کلینیک ها ،"27" درصد در کالج ها و دانشگاه ها ، "4" درصد در مدارس آبتدایی و دبیرستان ها ، "6" درصد در امور تجاری و دستگاههای دولتی و بالاخره "8" درصد نیز در سایر محل ها به فعالیت و کار اشتغال داشته اند.

تحول روانشناسي نوين

با گفتن اينكه روانشناسي هم يكي از قديمي ترين نظامهاي علمي و هم يكي از جديدترين آنهاست، ما با يك تناقض، يك تضاد آشكار شروع ميكنيم. ما همواره از رفتار خودمان در شگفت بوده ايم و انديشه هاي مربوط به ماهيت انسان بسياري از كتآبهاي مذهبي و فلسفي ما را پر كرده است. حتي در قرنهاي چهارم و پنجم پيش از ميلاد مسيح، افلاطون، ارسطو و ديگر دانشمندان يونان باستان با بسياري از مسائلي كه روانشناسان امروزي با آنها سروكار دارند دست و پنجه نرم ميكردند، مسائلي مانند حافظه، يادگيري، انگيزش، ادراك، خوآب ديدن و رفتار نآبهنجار. بنآبراين، در موضوع روانشناسي بين گذشته و حال يك استمرار بنيادي وجود داشته است.
اگرچه پيشينه مناديان انديشه ورز روانشناسي به قدمت هر نظام علمي ديگري است، گفته شده كه رويكرد نوين به روانشناسي از سال 1879، يعني اندكي بيش از صد سال پيش، شروع شده است.
تا ربع آخر قرن نوزدهم فيلسوفان ماهيت انسان را از راه گمانه زني، كشف و شهود و تعميم مبتني بر تجارب محدود خود مطالعه ميكردند. دگرگوني زماني رخ داد كه فيلسوفان كاربرد آبزارها و روشهايي را كه موفقيت آنها قبلاً در علوم طبيعي و زيست شناسي ثآبت شده بود براي يافتن پاسخگويي به پرسشهاي طرح شده در مورد ماهيت انسان آغاز كردند.
تنها زماني كه پژوهشگران براي مطالعه ذهن به مشاهدات دقيقاً كنترل شده و آزمايشگري روي آوردند روانشناسي هويتي مستقل از ريشه هاي فلسفي اش كسب كرد.
علم جديد روانشناسي براي مطالعه موضوع خود به ايجاد روشهاي دقيقتر و عينيتري نيازمند بود. پس از جدا شدن از فلسفه، بخش مهم تاريخ روانشناسي، داستان پالايش مداوم آبزارها، فنون و روشهاي مطالعه بوده است تا در پرسشهايي كه روانشناسان مي پرسند و پاسخهايي كه به دست مي آورند به دقت و عينيت بيشتري دست يآبند. اگر بخواهيم مسائل پيچيده اي را كه امروز روانشناسي را تعريف و تقسيم ميكنند درك كنيم، نقطه مناسب براي شروع مطالعه تاريخ اين رشته قرن نوزدهم است، يعني زماني كه روانشناسي به يك نظام مستقل با روشهاي پژوهش و استدلالهاي نظري خاص خود تبديل شد.
فيلسوفان قديم، نظير افلاطون و ارسطو، به مسائلي علاقه مند بودند كه هنوز هم از توجه عام برخوردارند، اما رويكرد آنان به اين مسائل با روش روانشناسان امروزي كاملاً متفاوت بود. آن دانشمندان، به معني امروزي كلمه، روانشناس بودند. بنآبراين، ما انديشه هاي آنان را فقط تا حدي كه بهطور مستقيم به بنيانگذاري روانشناسي نوين مربوط شود بررسي خواهيم كرد.
پس از آنكه نظام علمي جديد آغاز به كار كرد، به بالندگي رسيد؛ و اين توفيق مخصوصاً در ايالات متحده حاصل شد كه در جهان روانشناسي موقعيت برتري را احراز كرده بود و تا به امروز نيز آن منزلت را حفظ كرده است. متجاوز از نيمي از روانشناسان جهان در ايالات متحده كار ميكنند و بسياري از روانشناسان ساير كشورها نيز دست كم بخشي از آموزشهاي خود را در ايالات متحده دريافت كرده اند. همچنين سهم مهمي از ادبيات روانشناسي جهان در ايالات متحده انتشار مييآبد.
انجمن روانشناسي آمريكا (اي،پي،اي) كه با 26 عضو مؤسس پا گرفت در 1930 حدود 1100 نفر عضو داشت و تا سال 1995 تعداد اعضاي آن به بيش از 100000 نفر رسيد.
انفجار جمعيت روانشناسان با انفجار اطلاعات مربوط به گزارشهاي تحقيقي، مقاله هاي نظري و بررسي آثار و آراء، بانكهاي اطلاعاتي كامپيوتري، كتآبها، فيلمها، نوارهاي ويدئو و ساير منآبع انتشاراتي همراه بوده است. براي روانشناسان همگام شدن با رشد اطلاعات خارج از زمينه تخصصيشان روزبه روز مشكلتر ميشود.
روانشناسي نه تنها از نظر كارورزان، پژوهشگران، دانشمندان و ادبيات منتشر شده، بلكه از لحاظ تأثير آن بر زندگي روزمره ما نيز رشد كرده است. صرفنظر از سن، شغل، يا علايق، زندگي شما به گونهاي از كار روانشناسان تأثير ميپذيرد.
علاقه روانشناسان به تاريخ رشته خود سبب شده است كه تاريخ روانشناسي به عنوان يك زمينه تحصيلي درآيد. همانگونه كه روانشناساني هستند كه در مسائل اجتماعي، داروشناسي رواني، يا تحول نوجواني داراي تخصص اند، روانشناساني نيز وجود دارند كه در زمينه تاريخ روانشناسي متخصص هستند.
بعضي از روانشناسان بر كاركردهاي شناختي تأكيد ميكنند، بعضي به نيروهاي ناهشيار علاقه مندند و ديگران فقط با رفتار آشكار يا با فرآيندهاي فيزيولوژي و زيستي شيميايي سروكار دارند. زمينه هاي علمي فراواني در روانشناسي نوين وجود دارند كه به نظر ميرسد با هم وجه اشتراك زيادي نداشته باشند به جز اينكه همه آنها علاقه مندند به ماهيت يا كردار انسان هستند و هريك با رويكردي به كار ميپردازند كه ميكوشد به گونه اي علمي جلوه كند.
انواع گوناگون روانشناسان، با توافق بر تأثير گذشته در شكل دادن حال، روش مشآبهي را به كار ميگيرند. براي مثال، روانشناسان باليني ميكوشند تا شرايط فعلي مراجعانشان را با بررسي دوران كودكي و تعيين نيروها و رويدادهايي كه ممكن است باعث نحوه خاص رفتار يا فكر كردن آنان شده باشد درك كنند. با جمع آوري شرح حال بيماران، اين روانشناسان تكامل زندگي مراجعانشان را بازسازي ميكنند و اغلب با طي اين فرآيند قادر ميشوند تا رفتارهاي فعلي مراجعان را تبيين كنند.
روانشناسان رفتاري نيز تأثير گذشته را در شكل دادن رفتار فعلي ميپذيرند. آنان معتقدند كه رفتار به وسيله تجربه هاي قبلي مربوط به شرطي شدن و تقويت تعيين ميشود؛ به سخن ديگر، وضع فعلي شخص ميتواند به وسيله تاريخچه زندگي او تبيين شود.
علمي مثل روانشناسي در خلاء تحول نمييآبد و فقط در معرض تأثيرات دروني قرار ندارد. روانشناسي بخشي از فرهنگ بزرگتر است و بنآبراين در معرض تأثيرات بيروني كه ماهيت و جهت آن را شكل ميدهند قرار ميگيرد. درك تاريخ روانشناسي بايد بافتي را كه در آن، نظام روانشناسي از آن سر بر ميآورد و تكامل مييآبد در نظر بگيرد؛ يعني انديشه هاي غالب در علم زمان (روح زمان يا حال و هواي روشنفكري زمانها) و نيروهاي اجتماعي، اقتصادي و سياسي موجود (آلتمن، 1987؛ فيورو موتو، 1989).

تأسيس رسمي روانشناسي

در نيمه قرن نوزدهم، روشهاي علوم طبيعي براي تحقيق درباره پديده هاي ذهني محض به طور معمول به كار ميرفتند. تا اين زمان فنون لازم تدوين، آبزارهايي طراحي، كتآبهاي مهمي نوشته و علايق گستردهاي برانگيخته شده بودند. فلسفه تجربه گرايي بريتانيايي و فعاليتهاي ستاره شناسي اهميت حواس را مورد تأكيد قرار ميدادند و دانشمندان آلماني چگونگي كاركرد حواس را توصيف ميكردند. روح اثباتگرايي زمان، هماهنگي بين اين دو خط فكري را تشويق ميكرد. اما چيزي كه هنوز كم بود وجود كسي بود كه آنها را به هم نزديك سازد و در يك كلمه، علم نوين را بنيانگذاري كند. اين گام نهايي توسط ويلهلم وونت برداشته شد.
وونت بنيانگذار روانشناسي به عنوان يك نظام علمي رسمي است. وي اولين آزمايشگاه را تأسيس كرد، سردبير نخستين مجله روانشناسي بود و روانشناسي آزمايشي را به عنوان يك علم آغاز كرد. زمينه هايي را كه مورد پژوهش قرار داد ـ ازجمله احساس و ادراك، توجه، احساس دروني، واكنش و تداعي ـ فصلهاي اساسي كتآبهاي درسي شدند كه مي بايست نوشته شوند. اينكه تاريخ روانشناسي پس از وونت شاهد مخالفتهاي زيادي درباره ديدگاه روانشناسي او بوده است از موفقيتها و خدمتهاي وي به عنوان بنيانگذار روانشناسي چيزي نميكاهد.
در هرحال وونت از روي عمد به پايه گذاري يك علم نوين اقدام كرد. او در پيشگفتار جلد اول اصول روانشناسي فيزيولوژيكي خود (1874ـ1873) چنين نوشت: «كاري كه در اينجا به همگان ارائه ميدهم كوششي براي به وجود آوردن قلمرو نويني از علم است». هدف وونت اين بود كه روانشناسي را به عنوان يك علم مستقل رواج دهد. با وجود اين، لازم به تكرار است كه هرچند وونت را پايه گذار روانشناسي ميدانند، او آن را آبداع نكرد. روانشناسي، چنانكه ديديم، از يك مسير طولاني كوششهاي خلاق به ظهور پيوست.
ويلهلم وونت، به عنوان بنيانگذار علم جديد روانشناسي، يكي از مهمترين چهره هاي اين رشته است. نسلهايي از دانشمندان و دانشجويان براي اينكه تاريخ روانشناسي را بفهمند تحصيل خود را با پرداختن به برخي از ويژگيهاي كلي وونت شروع كردند. با وجود اين، پس از گذشت بيش از يك قرن از زماني كه وونت روانشناسي را بنيانگذاري كرد، روانشناسان براساس داده هاي جديد و پالايش داده هاي مشهور، به اين نتيجه رسيدند كه ديدگاه پذيرفته شده درباره نظام وونت اشتباه بوده است. وونت كه هميشه از «بد فهميده شدن و بد معرفي شدن» ميترسيد، درست به همين سرنوشت دچار شد (بالدوين، 1980، ص. 301).


مكتبهاي فكري در تكامل روانشناسي نوين

در خلال سالهاي اوليه تكامل روانشناسي به عنوان يك نظام علمي مستقل، يعني در ربع آخر قرن نوزدهم، جهت روانشناسي جديد به مقدار جديدي به وسيله ويلهلم وونت، يك روانشناس آلماني، كه انديشه هاي مشخصي درباره چگونگي شكل اين علم جديد ـ علم جديد او ـ داشت تحت تأثير قرار گرفت . او هدفها و موضوع، روش پژوهش و عناويني كه بايد مورد پژوهش قرار ميگرفتند را تعيين كرد. البته او تحت تأثير روح زمان خود و جريانهاي فكري موجود در فلسفه و روانشناسي قرار داشت. با وجود اين، وونت در نقش خود به عنوان عامل روح زمان خطوط فكري گوناگون فلسفي و علمي را درهم ادغام كرد. به اين دليل كه او هدايت كننده امري اجتنآب ناپذير بود روانشناسي براي مدتي در تصور او شكل گرفت.
مدتي نگذشته بود كه اوضاع تغيير كرد. در بين روانشناسان كه تعدادشان رو به افزايش بود اختلاف نظر بروز كرد. انديشه هاي تازه در ساير علوم و در فرهنگ عموم رو به پيشرفت بود. با انعكاس يافتن اين جريانهاي جديد فكري، بعضي از روانشناسان با طرز فكر وونت در مورد روانشناسي مخالفت كردند و نظرهاي خود را آبراز داشتند. با شروع قرن بيستم، چندين نظام و مكتب فكري به سختي با يكديگر همزيستي داشتند. در اساس ميتوانيم آنها را تعاريف مختلف ماهيت روانشناسي بدانيم.
اصطلاح مكتب فكري در روانشناسي به گروهي از روانشناسان اطلاق ميشود كه از نظر مسلكي يا ايدئولوژيكي و گاه جغرافيايي، به رهبر يك نهضت ملحق ميشوند. اعضاي يك مكتب فكري نوعاً رويكرد نظري يا عملي مشتركي دارند و بر روي مسائل مشآبهي كار ميكنند. ظهور مكتبهاي فكري مختلف و از بين رفتن و جانشين شدن آنها به وسيله مكتبهاي ديگر يكي از ويژگيهاي چشمگير تاريخ روانشناسي است.
اين مرحله از تحول يك علم، وقتي كه هنوز به مكاتب فكري مختلف تقسيم شده است، مرحله پيش پارادايمي خوانده ميشود (كوهن، 1970). (پارادايم، كه يك الگو يا سرمشق است يك راه پذيرفته شده براي تفكر است كه براي يك دوره معين سؤالهاي اساسي و پاسخهاي آنها را براي پژوهشگران آن رشته فراهم ميآورد). زماني به مرحله بالغتر يا پيشرفته تر يك علم ميرسيم كه ديگر آن علم به وسيله مكاتب فكري مشخص نميشود؛ يعني اكثريت اعضاي آن رشته بر مباحث نظري و روش شناسي توافق دارند. در آن مرحله، يك پارادايم يا يك الگوي مشترك تمام رشته را تعريف ميكند و ديگر واقعيتهاي رقيب وجود نخواهند داشت.
ما در تاريخ فيزيك شاهد كاربرد پارادايمهايي بوده ايم. مفهوم مكانيسم گاليله ـ نيوتوني حدود 300 سال مورد پذيرش فيزيكدانان بود و در خلال اين مدت تمام پژوهشهاي فيزيك در آن چارچوب انجام ميگرفت. اما وقتي كه اكثريت دانشمندان و كساني كه در يك رشته علمي كار ميكنند راه جديدي براي نگاه كردن به موضوع آن علم يا كار كردن در آن رشته پيدا كردند پارادايم موجود ميتواند تغيير كند. در فيزيك وقتي كه پارادايم اينشتني جانشين پارادايم گاليله ـ نيوتوني شد اين امر به وقوع پيوست. اين جانشيني يك پارادايم با پارادايم ديگر را ميتوان به عنوان يك «انقلآب علمي» تصور كرد (كوهن، 1970).
روانشناسي هنوز به مرحله پارادايمي نرسيده است. در تمام طول تاريخ روانشناسي، روانشناسان در جستجوي تعاريف مختلف و قبول و رد آنها بوده اند. اما هيچ نظام يا ديدگاهي در به وحدت رساندن مواضع مختلف موفق نبوده است. جورج ميلر يكي از پيشروان شناختي گفته است «هيچ روش يا فن معياري رشته روانشناسي را وحدت نبخشيده و هيچ اصل علمي بنيادي قآبل مقايسه با قوانين حركت نيوتن با نظريه تكامل داروين متصور نبوده است. (ميلر، 1985، ص 42).
تنها چيزي كه روانشناسان ممكن است در مورد آن توافق نظر داشته باشند اين است كه «روانشناسي امروز از هر وقت ديگري در طول قرون گذشته نامتجانس تر و توافق نظر درباره ماهيت آن بيشتر از هميشه نامتصور است» (ايوانز، سكستون و كاد والادر، 1992).
ساير روانشناسان هم نظري مشآبه اين ديدگاه ميدهند. «با نزديك شدن به پايان قرن (بيستم)، هيچ چارچوب يكپارچه يا مجموعه اصولي كه رشته روانشناسي را تعريف و پژوهش را هدايت كند باقي نمانده است» (چييسا، 1992، ص 308).
«روانشناسي... يك نظام منفرد نيست بلكه مجموعهاي از مطالعات با ساختهاي گوناگون است» (كاچ، 1993، ص 902). «روانشناسي آمريكا خود را پاره پاره شده در بين جناحهاي متنازع ميبيند» (ليهي 1992، ص 308). رشته تكه پاره باقي ميماند به صورتي كه هر گروه به جهت گيري نظري و روش شناسي خود چسبيده است و با فنون مختلف به مطالعه ماهيت انسان روي ميكند و خود را با اصطلاحات، نشريات مكتب فكر خود ارتقاء ميبخشد.
هركدام از مكاتب فكري اوليه روانشناسي نهضتي اعتراض آميز و انقلآبي عليه موضوع سازمان يافته غالب زمان بود. هر مكتب كمبودهاي نظام قبلي را بزرگ جلوه ميداد و تعاريف، مفاهيم و راهبردهاي پژوهشي تازهاي را براي اصلاح ضعفهاي موردنظر پيشنهاد ميداد. هنگامي كه مكتب فكري جديدي توجه جامعه علمي را جلب مينمود ديدگاه قبلي طرد ميشد. اين تناقضهاي فكري بين موضعهاي قديم و جديد با سرسختي زياد از هر دو طرف به منازعه كشيده ميشد.
اغلب، رهبران مكتب قديميتر هرگز به ارزش نظام جديد اعتقاد پيدا نميكردند. اين رهبران، كه معمولاً مسنتر بودند، از نظر عاطفي و ذهني، بيش از آن به موضوع خود وآبسته بودند كه تغيير كنند. پيروان جوانتر و كمتر وآبسته به مكتب قديمي به انديشه هاي مكتب جديد جذب ميشدند و از آن حمايت ميكردند و به ديگران اجازه ميدادند تا به رسوم خود پايبند بمانند و در انزواي رو به افزايش خود كار كنند.
ماكس پلانك فيزيكدان آلماني نوشت «يك حقيقت علمي تازه با متقاعد كردن مخالفان و وادار ساختن آنان به ديدن نور حقيقت پيروز نميشود، بلكه پيروزي آن به اين دليل است كه مخالفانش سرانجام ميميرند و نسل جديدي رشد ميكند كه با آن آشناست» (پلانك، 1949، ص. 33).
چارلز داروين به يكي از دوستانش نوشت «چقدر خوب ميشد كه همه دانشمندان در شصت سالگي مي مردند، زيرا بعد از اين سن مطمئناً با تمام مكاتب نو مخالفت ميكنند» (به نقل بورستين، 1983، ص 468).
تسلط حداقل بعضي از مكاتب فكري موقتي بوده، اما هركدام از آنها در تحول روانشناسي نقشي حياتي ايفا كرده است. اگرچه تقسيم بندي در روانشناسي امروز شباهت كمي به نظامهاي قبلي دارد، هنوز نفوذ مكاتب مختلف را ميتوان در روانشناسي معاصر ديد، زيرا باز هم آئينهاي تازه جانشين آئينهاي قديمي ميشوند.
نقش مكاتب فكري در روانشناسي با داربست هايي كه به بالا رفتن ساختمانهاي بلند كمك ميكنند مقايسه شده است (هايدبردر،1 1993). بدون داربستي كه بتوان بر روي آن كاركرد ساختمان نميتواند ساخته شود، اما خود داربست باقي نميماند؛ زماني كه ديگر نيازي نيست داربستها جمع ميشوند. به همين قياس، ساختار روانشناسي امروز، در چارچوب و خطوط راهنمايي (داربستهايي) كه به وسيله مكاتب فكري پايه گذاري شده اند ساخته شده است.
برحسب تحول تاريخي مكاتب فكري است كه پيشرفت موجود در روانشناسي را به بهترين وجه ميتوان درك كرد. مردان و زنان بزرگ كمكهاي الهام بخشي نموده اند، اما اهميت كار آنان هنگامي آشكار ميشود كه در زمينه انديشه هايي كه قبل از انديشه هاي آنان بيان شده ـ انديشه هايي كه براساس آن انديشه خود را ساخته اند ـ و كارهايي كه بعد از كارهاي آنان صورت گرفته است مورد بررسي قرار گيرند.

خدمتهاي تجربه گرايي به روانشناسي

با توسعه تجربه گرايي، فلاسفه رويكردهاي گذشته نسبت به دانش را كنار گذاشتند. هرچند آنان هنوز هم با بسياري از همان مسائل سر و كار داشتند، اما رويكرد آنان به اين مسائل جزءنگري، ماشين گرايي و اثبات گرايي بود.
تأكيدهاي تجربه گرايي را مجدداً مورد توجه قرار دهيد
نقش اوليه فرآيندهاي احساسي، تجزيه تجربه هاي هشيار به عناصر، تركيب عناصر براي تشكيل تجارب پيچيده از راه مكانيسم تداعي و عطف توجه به فرآيندهاي هشيار. نقش عمده اي كه تجربه گرايي در شكل دادن به علم نوين روانشناسي بازي كرد به زودي روشن خواهد شد. خواهيم ديد كه مسائل مورد علاقه تجربه گرايان موضوع اصلي روانشناسي را تشكيل داد.
تا نيمه قرن نوزدهم، فلسفه آنچه را در توان داشت انجام داده بود. توجيه نظريهاي براي يك علم طبيعي ماهيت انسان استقرار يافته بود. آنچه لازم بود تا اين نظريه را به واقعيت تبديل كند يك برخورد آزمايشي با موضوع بود و اين كار ميرفت تا تحت نفوذ فيزيولوژي آزمايشي با فراهم كردن انواع آزمايشهايي كه مبناي روانشناسي نوين را پي ريزي كرد ايجاد شود.


پيشرفتهايي در فيزيولوژي اوليه

پژوهشهاي فيزيولوژيكي كه روانشناسي نوين را تحرك بخشيد و به آن جهت داد دستاورد اواخر قرن نوزدهم است. كوشش در اين زمينه نيز مانند همه زمينه هاي ديگر پيشينه خود را داشت، يعني كارهاي اوليهاي كه زيربناي فيزيولوژي قرار گرفتند. فيزيولوژي درخلال سالهاي دهه 1830 به صورت يك رشته علمي مبتني بر آزمايش درآمد و اين كار در وهله نخست تحت نفوذ يوهانس مولر فيزيولوژيست آلماني (1858ـ1801)، كه از به كار بستن روشهاي آزمايشي در فيزيولوژي جانبداري ميكرد، صورت پذيرفت.


پژوهش درباره كاركردهاي مغز

چندين نفر از فيزيولوژيستهاي اوليه خدمتهاي قآبل توجهي به مطالعه درباره كاركردهاي مغز كرده بودند. كار آنان به سبب كشف مناطق خاص مغز و توسعه روشهاي تحقيق كه بعدها به طور گسترده اي در روانشناسي فيزيولوژيكي به كار بسته شد براي روانشناسي اهميت دارد. يكي از پيشروان پژوهش درباره رفتار بازتآبي يك پزشك اسكاتلندي به نام مارشال هال (1857ـ1790) بود كه در لندن كار ميكرد. هال مشاهده كرد چنانچه پايانه هاي عصبي حيواناتي كه سرشان از تن جدا شده است در معرض تحريك قرار گيرند تا مدتي به حركت خود ادامه ميدهند او چنين نتيجه گرفت كه سطوح مختلف رفتار به قسمتهاي مختلف مغز و نظام عصبي وآبسته است. او به ويژه چنين فرض كرد كه حركت ارادي به مخ، حركت بازتآبي به نخاع، حركت غيرارادي به تحريك مستقيم ساختمان عضلاني و حركت تنفسي به مغز تيره مربوط است.
تجربه گرايان بريتانيايي استدلال كرده بودند كه احساس تنها منبع دانش ماست. بسل ستاره شناس اهميت احساس و ادارك را در خود علم نشان داده بود. فيزيولوژيستها ساخت و كاركرد حواس را تعريف ميكردند. اكنون وقت آن رسيده بود كه اين راه ورود به ذهن، يعني تجربه ذهني و ذهن گرايانه احساس، مورد آزمايش قرار گيرد و به كميت درآيد. براي پژوهش درباره جسم فنون لازم فراهم شده بود، اكنون براي پژوهش درباره ذهن اينگونه فنون توسعه مييافتند. روانشناسي آزمايشي آماده شروع شدن بود.


آغاز روانشناسي آزمايشي

چهار دانشمند به طور مستقيم مسؤول كاربردهاي اوليه روش آزمايشي درباره ذهن، يعني موضوع روانشناسي، بودند: هرمان فون هلمهولتز، ارنست وبر، گستاو تئودور فخنر و ويلهلم وونت همه اين چهار نفر آلماني بودند، در فيزيولوژي آموزش ديده بودند و از پيشرفتهاي قآبل توجه علوم آگاهي داشتند.
چرا آلمان؟ در قرن نوزدهم، تفكر علمي در بيشتر كشورهاي اروپاي غربي به ويژه انگلستان، فرانسه و آلمان رو به توسعه بود. هيچيك از اين كشورها نسبت به آبزارهاي علمي موردنظر كه به كار گرفته ميشدند، جاه طلبي، حساسيت، يا خوشبيني انحصارطلبانه نداشتند. پس چرا روانشناسي آزمايشي از آلمان شروع شد، نه در انگلستان يا فرانسه؟ به نظر ميرسد پاسخ سؤال اين باشد كه ويژگيهاي يگانه اي وجود داشت كه علم آلماني را به صورت زمين حاصلخيزتري براي روانشناسي نوين درآورده بود.
تاريخ فكري آلمان در طول يك قرن، راه را براي علم روانشناسي آزمايشي هموار كرده بود. فيزيولوژي آزمايشي به گونه اي استوار استقرار يافته و تا درجه اي شناخته شده بود كه در انگلستان و فرانسه تا بدين حد پيشرفت نكرده بود. آنچه كه خلق و خوي آلماني ناميده ميشود با نوع توصيفها و رده بنديهاي موردنياز علوم زيست شناسي، جانورشناسي و فيزيولوژي تناسب داشت. در فرانسه و انگلستان رويكرد قياسي و رياضي به علم اولويت داشت، درحالي كه در آلمان، با تأكيد بر گردآوري هشيارانه، كامل و دقيق واقعيتهاي قآبل مشاهده، رويكرد استقرائي پذيرفته شده بود.


روانشناسي باليني

علاوه بر تلاشهاي ويتمر در دانشگاه پنسيلوانيا براي به كار بستن روانشناسي در سنجش و درمان رفتار نآبهنجار، دو كتآب عزم اوليه در اين رشته را فراهم ساختند. ذهني كه خود را يافت (1908) نوشته كليفورد بيرز كه قبلاً بيمار رواني بوده، محبوبيت زياد پيدا كرده و توجه همگان را به نياز به برخورد انساني با افراد بيمار رواني برانگيخت.
رواندرماني هوگو مونستر برگر (1909) نيز كه افراد زيادي آن را ميخواندند، فنون درمان براي انواع اختلالات رواني را توصيف ميكرد. اين كتآب با نشان دادن راههاي خاصي كه بدان طريق ميتوان به افراد پريشان حال كمك كرد، روانشناسي باليني را ترويج ميكرد.
ويليام هيلي، روانپزشك شيكاگو، اولين درمانگاه راهنمايي كودك را در 1909 تأسيس كرد. ديري نگذشت كه تعداد زيادي از اين درمانگاهها داير شدند. هدف آنها اين بود كه اختلالات كودكي را زودتر درمان كنند تا اينكه اين مشكلات به صورت آشفتگيهاي جديتر در بزرگسالي تبديل نشوند. اين درمانگاهها از رويكرد تيمي كه ويتمر معرفي كرده بود استفاده ميكردند. در اين شيوه، روانشناسان، روانپزشكان و مددكاران اجتماعي تمام جنبه هاي مشكل بيمار را ارزيآبي و درمان ميكنند.
انديشه هاي زيگموند فرويد در رشد روانشناسي باليني مهم بودند و اين رشته را به فراتر از اساس آنكه در درمانگاه ويتمر بود پيش برد. كار فرويد در مورد تحليل رواني بخشهايي از نظام روانشناسي و عامه آمريكا را مجذوب ـ و بعضاً خشمگين ـ ساخت. انديشه هاي او روانشناسان باليني را با اولين فنون روانشناختي درماني خاص خود مجهز ساخت.
برخلاف اين رويدادها، روانشناسي باليني آهسته پيش ميرفت و تا سال 1940 هنوز يك بخش فرعي از روانشناسي بود. براي بزرگسالان پريشان حال، تسهيلات درماني معدودي وجود داشت و درنتيجه، فرصتهاي شغلي براي روانشناسان باليني اندك بود. هيچ برنامه آموزشي براي تربيت روانشناسان باليني وجود نداشت و وظايف آنان بهطوركلي به اجراي آزمونها محدود ميشد.
در 1941 كه ايالات متحد در جنگ جهاني دوم وارد شد، وضعيت تغيير كرد. بيش از هر چيز ديگر اين رويداد بود كه روانشناسي باليني را زمينه تخصصي عمده و پويا ساخت كه تاكنون چنين بوده است. ارتش براي چند درصد روانشناس باليني كه براي درمان آشفتگيهاي هيجاني در بين كاركنان نظامي نياز بود، برنامه هاي آموزشي ايجاد كرد.
پس از جنگ نياز به روانشناسان باليني حتي بيشتر بود. مديريت سربازان از جنگ برگشته خود را مسؤول بيش از 40000 كهنه سرباز با مسائل روانپزشكي يافت. بيش از 3 ميليون نفر ديگر به مشاوره حرفهاي و شخصي نياز داشتند تا به آنان كمك شود به راحتي به زندگي شخصي (غيرنظامي) برگردند. حدود 315000 كهنه سرباز به مشاوره نياز داشتند تا به آنان كمك كنند با ناتواناييهاي حاصل از زخمهاي جنگ سازگاري پيدا كنند. نياز به افراد متخصص بهداشت رواني حيرت آور و خيلي بيش از امكانات موجود بود.
مديريت سربازان از جنگ برگشته (VA) براي كمك به تأمين اين نياز بودجه اي را به برنامه هاي تحصيلات تكميلي در دانشگاهها اختصاص داد و به دانشجويان تحصيلات تكميلي كه حاضر بودند پس از اتمام تحصيلات خود در بيمارستانها و درمانگاههاي VA كار كنند كمك هزينه تحصيلي پرداخت كرد. اين برنامه ها نوع بيماراني را كه معمولاً روانشناسان باليني درمان ميكردند تغيير داد. پيش از جنگ، بيشتر كار آنان با كودكان بزهكار و مسائل سازگاري بود، اما نيازهاي پس از جنگ كهنه سربازان به اين معني بود كه بيشتر كساني كه درمان ميشدند بزرگسالاني با مسائل هيجاني شديدتر بودند. VA (اينك بخش امور كهنه سربازان) هنوز هم تنها نهادي است كه بيشترين روانشناسان را در ايالات متحده استخدام ميكند و تأثير آن بر رشته روانشناسي باليني زياد بوده است (مور، 1992؛ وندن باس، كامينگز، ديلئون، 1992).
روانشناسان باليني در مراكز بهداشت رواني، مدارس، تجارت و فعاليتهاي خصوصي، نيز اشتغال دارند. امروز روانشناسي باليني بزرگترين رشته از زمينه هاي كاربردي است و بيش از يك سوم دانشجويان تحصيلات تكميلي در برنامه هاي باليني ثبت نام ميكنند. هفت بخش از بزرگترين هشت بخش در (انجمن روانشناسي آمريكا) به مسائل بهداشت رواني هم در زمينه دانشگاهي و هم در زمينه كاربردي اختصاص دارند. نزديك به 70 درصد اعضاي انجمن روانشناسي آمريكا در زمينه هايي كار ميكنند كه جهتگيري خدمات بهداشتي دارند (شاپيرو و ويگينز، 1994). در 1993، مجله پول روانشناسي را در بين 50 حرفه بالا رديف چهارم و پر بركتترين اشتغال در قرن بيستويكم، فهرست كرد (ويگينز، 1994).


مفاهيم شخصيتگرايانه و طبيعتگرايانه تاريخ علمي

براي تبيين اينكه چگونه علم روانشناسي تحول يافت دو رويكرد ميتوان برگزيد: نظريه شخصيتگرايانه و نظريه طبيعتگرايانه.

نظريه شخصيت گرايانه تاريخ علمي
نظريه شخصيتگرايانه تاريخ علمي بر انبوه پيشرفتها و خدمات افراد خاص تأكيد مي ورزد. طبق اين نظر، پيشرفتها و تغييرات مستقيماً به اراده و نيروي اشخاص منحصر به فردي كه به تنهايي تاريخ را رقم زده و تغيير داده اند نسبت داده ميشود. بنآبراين، طبق اين نظريه، ناپلئونها، هيتلرها، يا داروينها محركان و شكل دهندگان رويدادهاي تاريخي عظيم بوده اند.
طبق مفهوم شخصيتگرايانه بدون ظهور اين شخصيتها وقايع تاريخي به وقوع نميپيوستند. اين نظريه چنين نتيجه ميگيرد كه درواقع اشخاص زمانها را ميسازند.
در اولين نگاه به نظر ميرسد كه علم درواقع كار مردان و زنان خلاق و باهوشي است كه جهت آن را تعيين كردهاند. ما غالباً هر دوره را با نام فردي كه اكتشافها، نظريه ها، يا ساير خدماتش معرف آن دوره است تعريف ميكنيم. ما از فيزيك «انیشتینی»، يا مجسمه سازي «ميكل آنژي» صحبت ميكنيم. واضح است كه افراد هم در علم و هم در فرهنگ عمومي تغييرات مهم (گاه دردناك) به وجود آورد ه اند كه جريان تاريخ را تغيير داده است.
بنآبراين، نظريه شخصيتگرايانه داراي امتيازهايي است، اما آيا براي تبيين تحول يك علم يا يك جامعه كافي است؟ نه. بيشتر اوقات كار دانشمندان و فلاسفه در طول زندگي آنها مورد غفلت قرار گرفته يا سركوب شده و بعدها مورد پذيرش واقع شده است.
اين رويدادها نشان ميدهند كه جو فرهنگي يا رواني دورانها ميتواند تعيين كند كه يك انديشه مورد پذيرش واقع شود يا طرد گردد مورد ستايش واقع شود يا مورد اهانت قرار گيرد. تاريخ علوم مملو از موارد زيادي از طرد اكتشافها و بينشهاي نو است. حتي بزرگترين متفكران و مخترعان به وسيله نيروي زمينهاي كه روح زمان خوانده شده، يعني جو يا روح روشنفكري، با محدوديت روبه رو شده است.
پذيرش و كاربرد يك اكتشاف ممكن است به وسيله الگوي فكري غالب محدود شود، اما انديشه اي كه براي يك زمان يا در يك مكان زيادتر از اندازه عجيب يا نامتعارف است ميتواند در يك قرن بعد يا در نسل بعد به آساني مورد پذيرش قرار گيرد. اغلب تغيير آهسته قاعده پيشرفت علمي است.


نظريه طبيعتگرايانه تاريخ علمي
بنآبراين اين تصور كه شخصيتها سازنده زمان هستند كاملاً درست نيست. شايد همانگونه كه نظريه طبيعتگرايانه تاريخ ميگويد زمان شخصيتها را ميسازد، يا حداقل زمينه را براي پذيرش آنچه شخص بيان مي دارد ممكن ميكند. مادام كه روح زمان و ساير نيروهاي اجتماعي كه توصيف كرديم براي انديشه تازه يا رويكرد جديد آماده نباشد، كسي به حرف مدافع يا به وجود آورنده آن انديشه توجه نخواهد كرد، آن را نخواهد شنيد، يا به او خواهند خنديد يا حتي به مرگ محكومش خواهند كرد؛ اين نيز به روح زمان وآبسته است.
براي مثال، نظريه طبيعتگرايانه چنين پيشنهاد ميكند كه اگر چارلز داروين در جواني مرده بود، باز هم در اواسط قرن نوزدهم كس ديگري يك نظريه تكامل ارائه ميداد. دانشمند ديگري يك نظريه تكامل را مطرح ميكرد (اگرچه الزاماً عين نظريه داروين نبود)، زيرا جو روشنفكري آن زمان راه تازه اي را براي توجيه تبار نوع انسان ميطلبيد.
اثر بازداري يا به تأخيراندازي روح زمان نه تنها در سطح فرهنگي بلكه در درون خود علم، جايي كه آثارش ميتواند حتي قطعيتر باشد، نيز عمل ميكند. همان گونه كه گفتيم، موارد زيادي از اكتشافهاي علمي وجود دارند كه براي مدت مديدي مسكوت مانده و آنگاه دوباره كشف و مورد تمجيد قرار گرفته اند. براي نمونه، مفهوم پاسخ شرطي آبتدا در سال 1763، به وسيله يك دانشمند اسكاتلندي به نام رآبرت ويت پيشنهاد شد، اما در آن زمان هيچكس به آن علاقه مند نبود. بيشتر از صد سال بعد، زماني كه پژوهشگران روشهاي عيني تري را به كار بستند، فيزيولوژيست روسي، ايوان پاولف براساس گسترش مشاهدات ويت نظام جديدي از روانشناسي را پايه گذاري كرد.
پس هر اكتشافي بايد منتظر زمان خودش بماند. بنا به گفته يكي از روانشناسان «در اين جهان چيزهاي خيلي تازهاي وجود ندارند، آنچه امروز به عنوان اكتشاف مطرح ميشود، اكتشاف دوباره يك نفر دانشمند از پديده اي شناخته شده است» (گازانيگا، 1988، ص. 231).
موارد كشفهاي همزمان نيز نظريه طبيعتگرايانه را تأييد ميكنند. اكتشافهاي مشآبه به وسيله افرادي كه از نظر جغرافيايي دور از هم كار ميكرده و اغلب از كار يكديگر بياطلاع بوده اند صورت گرفته است. در سال 1900، سه پژوهشگر كه يكديگر را نميشناختند به طور همزمان، كار گياه شناس اطريشي، گريگور مندل را كه نوشته هايش در مورد ژنتيك براي مدت 35 سال مورد غفلت قرار گرفته بود دوباره كشف كردند.
مواضع نظري غالب در يك زمينه علمي ميتواند توجه به ديدگاههاي جديد را مانع گردد. يك نظريه يا ديدگاه ممكن است قدرتمندانه مورد تأييد اكثريت دانشمندان باشد كه براي هرگونه پژوهش يا مسأله جديد اشكال ايجاد كند. يك نظريه تثبيت يافته همچنين ميتواند راههاي سازمان دادن يا تحليل داده ها را تعيين كند و حتي نوع نتايج پژوهشي كه اجازه انتشار در نشريات علمي را مييآبند مشخص سازد.
يافته هايي كه با ديدگاههاي موجود متناقض يا مخالف اند ممكن است توسط هيأت تحريريه نشريات كه نقش سانسورگر را ايفا ميكنند رد شوند تا به وسيله طرد كردن يا ناچيز شمردن يك انديشه انقلآبي يا يك تفسير غيرمعمول، دنباله روي از تفكر موجود را تحميل نمايند.
در سالهاي دهه 1970 وقتي كه جان گارسياي روانشناس، سعي كرد تا نتايج پژوهشي را كه نظريه يادگيري S-R (محرك ـ پاسخ) غالب را به چالش ميطلبيد منتشر كند چنين موردي به وقوع پيوست. نشريات مدافع خط فكري آن زمان از پذيرفتن مقاله گارسيا سر باز زدند، اگرچه به نظر ميرسيد كار خوبي انجام شده و شناخت حرفه اي و جوايز معتبر را نيز كسب كرده بود.
گارسيا به ناچار يافته هاي خود را در مجلات ناشناخته تري كه داراي تيراژ كمتري بودند منتشر ساخت و درنتيجه انتشار انديشه هايش به تأخير افتاد (لوبك و آپفلبام، 1987).
روح زمان درون يك علم ميتواند بر روشهاي پژوهش، نظريه پردازي و تعريف موضوع علم موردنظر اثر بازدارنده داشته باشد. ما در بخش های بعد تمايل اوليه در روانشناسي علمي را به تأكيد بر آگاهي و جنبه هاي ذهني ماهيت انسان توصيف خواهيم كرد.
تا سالهاي دهه 1920 نميشد گفت كه روانشناسي نهايتاً «ذهنش را از دست داده»، آنگاه هشياري اش را به طور كامل از دست داد! اما نيم قرن بعد، تحت تأثير روح زمان ديگري، روانشناسي شروع به كسب مجدد هشياري به عنوان يك مسأله قآبل قبول براي پژوهش نمود و اين امر در راستاي جو درحال تغيير روشنفكري دورانها صورت گرفت.
شايد بتوانيم اين موقعيت را با مقايسه آن با تكامل نوعي موجود زنده آسانتر درك كنيم. هم علم و هم يك نوع موجود زنده در پاسخ به شرايط و تقاضاهاي محيط تغيير يا تكامل مييآبند. در طول زمان چه بر سر يك نوع مي آيد؟ مادام كه محيط آن عمدتاً ثآبت باقي بماند تغييرات اندكي رخ خواهد داد. اما اگر محيط تغيير كند نوع بايد با شرايط جديد سازگار شود يا منقرض گردد.
به همين قياس، يك علم نيز در زمينه محيطي كه بايد به آن پاسخگو باشد وجود دارد. محيط آن علم، روح زمان آن، آنقدر كه روشنفكري است جنبه فيزيكي ندارد. اما مثل محيط فيزيكي، روح زمان نيز در معرض تغيير قرار دارد.
اين فرآيند تكاملي در طول تاريخ روانشناسي قآبل مشاهده است. وقتي كه روح زمان از گمانه زني، مراقبه و شهود به عنوان راههاي حقيقت يآبي طرفداري ميكرد، روانشناسي نيز همين روشها را ترجيح ميداد. وقتي كه روح زمان رويكرد مشاهده اي و آزمايشي را برگزيد، روشهاي روانشناسي نيز همين مسير را دنبال كردند. هنگامي كه در شروع قرن بيستم يك شكل از روانشناسي در دو خاك مختلف روشنفكري كاشته شد، به دو نوع روانشناسي تبديل گشت. اين اتفاق وقتي كه شكل اصلي آلماني روانشناسي به ايالات متحد مهاجرت كرد به وقوع پيوست و به شكلي كاملاً آمريكايي تغيير يافت، در صورتي كه آن روانشناسي كه در آلمان باقي ماند به نحوي متفاوت رشد كرد.
تأكيد ما بر روح زمان اهميت مفهوم شخصيتگرايانه در تاريخ علم، يعني مساعدتهاي زنان و مردان بزرگ را انكار نميكند، بلكه از ما ميخواهد تا آنان را از چشم اندازهاي ديگري مورد ملاحظه قرار دهيم. امثال چارلز داروين يا ماري كوري به تنهايي از طريق نيروي خلاق خود دوره تاريخ را تغيير نميدهند. آنان صرفاً به اين دليل كه قبلاً راه به طريقي هموار شده است قادر به انجام اين كار هستند؛ اين موضوع درباره هر شخصيت مهم تاريخ روانشناسي صادق بوده است.
بنآبراين، ما معتقديم كه تحول تاريخي روانشناسي را بايد برحسب دو رويكرد تاريخي شخصيت گرايانه و طبيعت گرايانه مورد ملاحظه قرار داد، هرچند كه به نظر ميرسد روح زمان نقش مهمتري را ايفا ميكند.
وقتي كه عالمان و دانشمندان انديشه هايي بسيار فراتر از جو زمان خود آبراز ميداشتند، احتمالاً بينشهاي آنها در گمنامي از بين مي رفت. كار انفرادي خلاق بيشتر مثل يك منشور است تا يك چراغ راهنما يعني روح هوشمندانه زمان را منتشر، كامل و بزرگ ميكنند، گرچه هر دو پيشرو را روشن ميسازند.


آغاز علم نوين
اشاره كرديم كه قرن هفدهم شاهد پيشرفت گسترده اي در علوم بود. تا آن زمان فلاسفه براي يافتن پاسخ پرسشهاي خود به گذشته نگاه ميكردند، يعني به آثار ارسطو و ساير انديشمندان قديمي و به انجيل. جزم انديشي، يا اظهارات كليساي قانوني و مشروع و مراجع، نيروهاي حاكم بر مطالعه و تحقيق بودند.
در قرن هفدهم نيروي جديدي حاكم شد: تجربه گرايي، يعني جست وجوي دانش از راه مشاهده و آزمايش. دانشي كه از گذشتگان به آيندگان رسيده بود مورد ترديد قرار گرفت. به جاي آن، عصر طلايي قرن هفدهم بر اثر اكتشاف ها و بينش هايي كه ماهيت دگرگون يافته بررسيهاي علمي را منعكس ميكرد درخشش يافت.
در ميان متفكران بسياري كه خلاقيت آنان مشخصه آن دوره بود، دكارت به طور مستقيم به تاريخ روانشناسي جديد خدمت كرد. او با آثار خود پژوهش علمي را از اعتقادهاي خشك و سنتي الهيات كه قرنها آن را مهار كرده بود آزاد كرد.
دكارت نماد انتقال به عصر نوين علم به شمار ميرود و او فكر ماشينگرايي ساعت گونه را درباره بدن انسان به كار بست. بدينسان، ميتوان گفت كه او عصر روانشناسي نوين را پايه گذاري كرد.
 


دسترسی به قسمت مشاوره

1   2    3     4   5    6     7      8     9     10   11    12    13     14    15     16   17    18   19    20.......next



 

 

آخرین نوشته ها


ازبيش فعالي تا اوتيسم
اين اختلال بسيار نادر با پسرفت واضح در موارد متعددي از عملكرد ها نظير كنترل ارادي روده و مثانه و مهارتهاي گفتاري

روشهاي اصلاح و درمان لکنت (stuttering)

زنان در دوران ميانسالي بيشتر دچار استرس مي‌شوند

يكي از راه هاي درمان شب ادراري ، درمان با بازتاب هاي شرطي است ، اما تا چه حد عاقلانه خواهد بود كه ما

عجله نکنید یه این بچه خودش بزرگ بشه درست میشه این بچه فقط تاخیر داره

  •  


     

     


       مواردی که ما می توانیم  به یاری شما بشتابیم :

    •    آخرین تحقیقات و یافته ها

    •    آخرین محصولات توانپزشکی در رفع مشکلات شما

    •    ارائه برنامه های درمانی  توانبخشی  و  مشاوره  

    • ارائه نرم افزارهای گفتاردرمانی - بیوفیدبک تراپی لکنت (stuttering) بصورت خانگی و کلینیکی - ارائه نرم افزارهای آموزشی  از      پیش دبستان تا راهنمایی و بالاتر مطابق نیازهای فردی افراد - ارائه نرم افزارهای آموزشی 

    •   معرفی مراکز درمانی

    •   معرفی درمانگران و متخصصین

    •  معرفی مراکز درمانی که به وجود شما  نیاز دارند .

    •  مشاوره در مورد مشکلات کودک شما .

     

  •  

         

     

     

       

     

         
       

     

         
       

     

     

     

       

    تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به موسسه گفتار توان گستر می باشد  
     

       
       

                                                                                                   

       
     

                           برگشت به صفحه قبلی                                       برگشت به صفحه اصلی                                           صفحه بعدی