= بهترین  کرج پزشک، اطفال= بهترین  کرج پزشک، جراح مغز و اعصاب= بهترین  کرج پزشک، جراح کلیه و مجاری ادرار= بهترین  کرج پزشک، دندانپزشک= بهترین  کرج پزشک، کلیه و مجاری ادرار= بهترین  کرج پزشک، آلرژی= بهترین  کرج پزشک، ارتودنسی= بهترین  کرج پزشک، بیهوشی= بهترین  کرج پزشک، پوست و مو و آمیزشی

مراكز علمي و دانشگاهي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي شريف گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  صنعتي امير كبير گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي خواجه نصير گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه گيلان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تبريز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه گلستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه هرمزگان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه الزهرا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه امام حسين گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه سيستان وبلوچستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  صنعتي اصفهان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شيراز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي سهند گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه كاشان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه مازندران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تربيت معلم گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه جامع علمي كاربردي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شهيد بهشتي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تربيت مدرس گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه يزد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه كردستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه فردوسي مشهد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه هنر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه امام صادق گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه پيام نور گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه بوعلي سينا همدان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علم وصنعت ايران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي شيراز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي كرمانشاه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي شاهرود گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعت نفت گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه سمنان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مجتمع آموزش عالي زنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   آذربايجان شرقي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تبريز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تربيت معلم تبريز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  صنعتي سهند  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه هنرهاي اسلامي تبريز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد تبريز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد مراغه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   آذربايجان غربي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه اروميه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه علوم پزشكي اروميه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  آزاد واحد خويگفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اردبيل گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  علوم پزشكي اردبيل گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   اصفهان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه اصفهان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي اصفهان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي اصفهان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  كاشان   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد شهررضا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد شهر مجلسي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد نايين دانشگاه آزاد واحد نجف آباد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   ايلام گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه ايلام گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي ايلام گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بوشهر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد بوشهر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  الزهرا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه هنر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تربيت معلم گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  بقيه الله گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه پيام نور  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي شريف گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه تربيت مدرس گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي امير كبير گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  امام صادق(ع) گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شهيد بهشتي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه جامع علمي وكاربردي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علامه طباطبايي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعت آب وبرق گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه خواجه نصيرالدين طوسي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علم وصنعت ايران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي ايران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم بهزيستي وتوانبخشي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي منطقه يك گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد مركزگفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی دانشگاه آزاد اسلامي واحد جنوب گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد كرج گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد پزشكي تهران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   جهاد دانشگاهي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  جهاد دانشگاهي خواجه نصير گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشكده صنعت هواپيمايي كشور گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  جهاد دانشگاهي اميركبير گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آموزشكده حفاظت محيط زيست گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشكده علوم قضايي و خدمات اداري گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  موسسه آموزش عالي صدرالمتالهين گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مركز آموزشي جهاد دانشگاهي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشكده علمي كاربردي پست و مخابرات گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  چهارمحال وبختياري گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شهركرد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خراسان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه فردوسي مشهد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي مشهد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه بيرجند گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي سبزوار گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه پيام نور واحد سرخس گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  تربيت معلم سبزوار گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  موسسه آموزش عالي سجاد   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد شيروان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد سبزوار گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد بجنورد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد گچساران خوزستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  شهيد چمران اهواز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  زنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه زنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي زنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مركز تحصيلات تكميلي در علوم پايه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشگاه  آزاد واحد ابهر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشگاه  آزاد واحد زنجان سمنان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه سمنان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي سمنان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  آزاد واحد گرمسار گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پايه دامغان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  سيستان وبلوچستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه سيستان وبلوچستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي زاهدان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  آزاد واحد زاهدان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه بين المللي چابهار گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  پژوهشكده تعليم و تربيت گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فارس گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شيراز  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه صنعتي شيراز گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه جامع علمي وكابردي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه پيام نورشيراز   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد اقليد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد مرودشت گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد فسا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد لارستان دانشگاه آزاد واحد فيروزآباد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد ارسنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد استهبان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قزوين گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه بين المللي امام خميني گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي قزوين  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی     دانشگاه آزاد واحد قزوين گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قم گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه قم گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شيخ مفيد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه جامع علمي كاربردي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه آزاد واحد قم  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   كردستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه كردستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد سنندج گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كرمان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه شهيدباهنر گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه ولي عصر(ع)رفسنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي رفسنجان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد بافت گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد كرمان   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كرمانشاه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه رازي كرمانشاه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي كرمانشاه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   كهكيلويه وبوير احمد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه ياسوج گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي ياسوج گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گلستان	 گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   دانشگاه گلستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم كشاورزي گرگان   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشگاه  آزاد واحد علي آباد كتول گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گيلان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه گيلان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي گيلان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد آستارا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  لرستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  لرستان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي لرستان   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی دانشگاه آزاد واحد بروجرد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مازندران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه مازندران گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي مازندران  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي بابل گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علم وصنعت بهشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مركزي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه اراك گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علم وصنعت   گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  آزاد واحد خمين گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  آزاد واحد ساوه گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    پارك علم و فناوري استان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    دانشگاه آزاد واحد اراك  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  هرمزگان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه هرمزگان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه علوم پزشكي هرمزگان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه قشم گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد بندرعباس گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  همدان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه بوعلي سينا گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه آزاد واحد همدان گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  يزد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه يزد گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دانشگاه  علوم پزشكي شهيد صدوقي گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي سراسر كشور گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آبادان و خرمشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آزادشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آستارا  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آشتيان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اشكذر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  آيت اله آملي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ابركوه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ابهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اراك  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اردستان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اردكان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ارسنجان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اروميه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  استهبان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اسلامشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اقليد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  امارات متحده عربي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  انار  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  اهواز _ علوم و تحقيقات  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ايذه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ايرانشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ايلام  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بابل  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بافت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بجنورد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بردسير  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بروجرد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بم  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بناب  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بندرانزلي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بندرعباس  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بندرلنگه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بوشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بوكان (مركز آموزش)  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بهبهان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  بيرجند  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  پارس آباد مغان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تاكستان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تبريز  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تربت جام  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تربت حيدريه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تفت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تفرش  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تهران پزشكي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تهران جنوب  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تهران شمال  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  تهران مركزي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  جهرم  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  جيرفت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خاش  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خدابنده  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خمين  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خميني شهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خوراسگان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  خوي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دامغان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دزفول  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دندانپزشكي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دولت آباد اصفهان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  دهدشت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  رشت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  رودهن  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  رفسنجان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  زابل  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی    گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی   فراهان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فردوس  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فسا  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فلاورجان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فيروزآباد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  فيروزكوه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قائم شهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قائنات  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قزوين  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  قوچان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كازرون  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كاشمر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كرج  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كرمان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  كرمانشاه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گچساران  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گرگان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گرمسار  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  گلپايگان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  لارستان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  لامرد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  لاهيجان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ماكو  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ماهشهر  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مباركه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  واحد مجازي  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مراغه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مرند  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مرودشت  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مشهد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مهاباد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  مياندوآب  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ميانه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نايين  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نجف آباد  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نراق  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نطنز (مركز آموزش)  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نور  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نكا  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ني ريز  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  نيشابور  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ورامين  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  همدان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ياسوج  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  زاهدان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  زرندكرمان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  زنجان  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ساري  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  ساوه  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  سبزوار  گفتاردرمانی مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  سپيدان

بهترین  کرج پزشک، جراح پلاستیک= بهترین  کرج پزشک، جراح دهان و فک و صورت= بهترین  کرج پزشک، جراح عمومی= بهترین  کرج پزشک، جراح قلب و عروق= بهترین  کرج پزشک، جراح لثه= بهترین  کرج پزشک، چشم پزشک= بهترین  کرج پزشک، خون شناسی= بهترین  کرج پزشک، داخلی= بهترین  کرج پزشک، روانپزشک= بهترین  کرج پزشک،

  آمار بازدید کنندگان                       

 

 

کرج درمان اعتیاد= بهترین  کرج درمان در منزل= بهترین  کرج درمانگاه= بهترین  کرج دندانسازی= بهترین  کرج رادیولوژی= بهترین  کرج روانشناسی= بهترین  کرج ساختمان پزشکان= بهترین  کرج سرنگ، تولید= بهترین  کرج سمعک و

 

روماتولوژی= بهترین  کرج پزشک، زنان و زایمان= بهترین  کرج پزشک، طب فیزیکی و توانبخشی= بهترین  کرج پزشک، عفونی= بهترین  کرج پزشک، عمومی= بهترین  کرج پزشک، قلب و عروق= بهترین  کرج پزشک، گوارش= بهترین  کرج پزشک، گوش و حلق و بینی= بهترین  کرج پزشک داخلی، ریه= بهترین  کرج پزشک داخلی، غدد= بهترین  کرج پزشکی باروری و ناباروری= بهترین  کرج پزشکی هسته ای= بهترین  کرج ترمیم مو= بهترین  کرج تغذیه بالینی و رژیم درمانی= بهترین  کرج دارو، پخش= بهترین  کرج دارو، تولید= بهترین  کرج داروخانه= بهترین  کرج داروی گیاهی، پخش= بهترین  کرج درمان اعتیاد= بهترین  کرج درمان در منزل= بهترین  کرج درمانگاه= بهترین  کرج دندانسازی= بهترین  کرج وبلاگ سایت گفتار توان گستر =بهترین  کرج دارو، پخش= بهترین  کرج دارو، تولید= بهترین  کرج داروخانه= بهترین  کرج داروی گیاهی، پخش= بهترین  کرج درمان اعتیاد= بهترین  کرج درمان در منزل= بهترین  کرج درمانگاه= بهترین  کرج دندانسازی= بهترین  کرج  

 

 گفتار در مانی  کاردرمانی  فیزیو تراپی   شنوایی شناسی بینایی سنجی   ارتوپدی فنی   

انجمن ها   مجلات علمی    دانشگاه ها و دانشکده ها  کلینیکهای تخصصی   مراکز توانبخشی   

مراکز تشخیصی و  درمانی                 تجهیزات پزشکی              مراکز آموزشی خصوصی 

اطلاعات  پزشکان تهران         اطلاعات پزشکان مشهد               اطلاعات  پزشکان کرج  

اطلاعات مراکز توانبخشی و درمانی  استان مازندران

 

  page:  1     2      3        5     6    7      9     10    11    12      13     14     15   16    17   18    19    20     NEXT   ....

 

رادیولوژی= بهترین  کرج روانشناسی= بهترین  کرج ساختمان پزشکان= بهترین  کرج سرنگ، تولید= بهترین  کرج سمعک و شنوایی سنجی= بهترین  کرج سنجش تراکم استخوان= بهترین  کرج سونوگرافی= بهترین  کرج سی تی اسکن= بهترین  کرج طب سوزنی= بهترین  کرج عطاری= بهترین  کرج عینک، واردات و صادرات= بهترین  کرج عینک سازی= بهترین  کرج

 

 صفحه اصلی 

  درباره ما 

  تماس با ما

     نظر سنجی

 تماس با شما

   نحوه تبلیغات در سایت

  مشاوره 

  لینکهای ما

  تولیدات ما

     عضویت

  
 

 


        

 

 گروه گفتاردرمانی تخصصی گفتار توان گستر بزرگترین مرکز گفتاردرمانی و گروه درمانی کرج 

 

 

                           بهترین گفتاردرمانی کرجمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی گفتار توان گستر  هوشمندمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی اسم و آدرس بهترین گفتاردرمانی کرجمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی درمان ناگویایی کودکان کرجیمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی بهترین مرکز گفتاردرمانی غرب استان تهرانمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی مطب گفتاردرمانی سیاوش عطاییمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی با سابقه ترین گفتاردرمانی کودکان    دستگاههای بیو فید بک بینایی – شنیداری= برنامه های نروفیدبک مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی سه بعدی محرک مغزمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی بخش شنیداری - ادراکی=درمان انواع اختلالات گفتاری =ادگیری کودکان عادی= دچار تاخیر تکاملی گفتار =کودکان دچار  لکنت =فلج مغزی =کم توانی ذهنیمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  طیف اوتیسم مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آماده سازی برای سنجش بدو ورود به مدرسه=جلسات درمانی دوساعتهمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی والدین همراه     =کم توانی ذهنیمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی  طیف اوتیسم مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آماده سازی برای سنجش بدو ورود به مدرسه=جلسات درمانی دوساعتهمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی والدین همراه کودک در جلسه  درمانیمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی جلسه درمانی شامل SIمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی تربیت شنیداری مرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی آموزش ذهنیمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی ماساژ و تحریک اندامهای گویایی =استفاده از دستگاههای بیو فیدبک =برنامه های کامپیوتری خاصمرکز تخصصی نروفیدبک کرج و کاردرمانی حسی- حرکتی کودک کرجی

 


 دارای انواع دستگاههای بیو فید بک بینایی - شنیداری و برنامه های نروفیدبک  و سه بعدی محرک مغز و بخش شنیداری - ادراکی

دردرمان انواع اختلالات گفتاری و یادگیری کودکان عادی دچار تاخیر تکاملی گفتار

 

کودکان دچار  لکنت -فلج مغزی - کم توانی ذهنی و  طیف اوتیسم (autism spectrum disorder)  و آماده سازی برای سنجش بدو ورود به مدرسه

 

 

هر جلسه درمانی شامل SI  - تربیت شنیداری  - آموزش ذهنی -  ماساژ ( P.N.F) و تحریک اندامهای گویایی - استفاده از دستگاههای بیوفیدبک و نوروفیدبک

 

 برنامه های کامپیوتری خاص هر کودک می باشد که استفاده از تمامی امکانات مرکز میسور می باشد .


  با تعیین وقت قبلی     =      آدرس مطب    =    کلیک کنید

 

                      


 

مطالب مرتبط

آخرین اخبار

علمی

پزشکی

ادبی

فرهنگی

سیاسی

اجتماعی

اقتصادی

ورزشی

فلسفی

مدیریت

خانواده

کامپیوتر

الکترونیک

مذهبی

روانشناسی

شیمی

طنز

سرگرمی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  •  

 

 

 

عامل موثر بر رشد و نمو

الف ) صفات ارثي و ژنتيكي

عوامل ژنتيكي بر رشد و تكامل و به ويژه قد، وزن، تكامل اجتماعي و عقلاني و شخصيت موثر هستند

ب ) سن

ميزان رشد در زندگي جنيني از هر زمان ديگري بيشتر است در سال اول زندگي نيز ميزان رشد زياد ميباشد و بعد از آن به هنگام بلوغ افزايش مييابد

ج ) جنس

در حدود ده تا يازده سالگي قد و وزن دختران ناگهان افزايش مييابد اين رشد مربوط به دوران بلوغ است در پسران جهش رشد كمي ديرتر يعني در دوازده تا سيزده سالگي است

د ) تغذيه

وضعيت تغذيه پيش از زايمان و پس از آن بر رشد و تكامل اثر ميگذارد و در واقع تاخير رشد از نشانه هاي سوء تغذيه است هنگامي كه وضع تغذيه كودك بهبود يابد وزن و قد او شروع به رشد ميكند

ه ) محيط فيزيكي

برخورداري از نور آفتاب، تغذيه خوب، روشنايي و تهويه نيز بر رشد و تكامل اثر ميگذارد

و ) عوامل روانشناختي

عشق، تمايل به مراقبت و روابط مناسب بين والدين و كودك بر تكامل اجتماعي، عاطفي و هوشي كودكان اثر گذار است

ز ) آلودگي به عفونت ها و انگل ها

بعضي عفونت هاي مادر در دوران بارداري (مانند سرخجه و سيفيليس) بر رشد درون رحمي جنين اثر ميگذارد عفونت هاي پس از زايمان (مانند اسهال و سرخك) رشد و تكامل كودك را به خصوص اگر سوء تغذيه هم در كار باشد كُند ميكند انگل هاي روده اي با خوردن مقدار قابل ملاحظه اي از مواد غذايي كودك مانع رشد و تكامل او ميشود

ح ) عوامل اقتصادي

سطح زندگي خانواده يك عامل مهم است كودكان خانواده هاي مرفه، وزن و قد بيشتري دارند عوامل اقتصادي با سطح زندگي و وضع تغذيه مردم بستگي دارد

ط ) عوامل فرهنگي

ي ) عوامل ديگر


مرتبه تولد كودك، فاصله بين تولد در كودكان، وزن هنگام تولد، چندقلويي، سطح سواد پدران و مادران

تكامل شخصي ـ اجتماعي

تكامل تطبيقي

تكامل كلامي

تكامل حركتي

سن

به مادر نگاه ميكند و لبخند مي زند

 

 

 

8-6 هفتگي

 

 

 

راست نگه داشتن سر

سه ماهگي

مادرش را ميشناسد

سعي ميكند به اشياء دست يابد

گوش فرا ميدهد

با كمك مينشيند

5-4 ماهگي

از قايم باشك لذت ميبرد

اشياء را از اين دست به آن دست ميكند

از خود سروصدا در ميآورد

بدون كمك براي مدت كوتاهي مينشيند

8-6 ماهگي

از بيگانه ها غريبي ميكند

اشياء را رها ميكند

صداهاي بيشتري از خود در ميآورد

سينه خيز ميرود

10-9 ماهگي

 

براي بلند كردن اشياء از شست و انگشت نشانه استفاده ميكند

نخستين كلمات را بر زبان جاري ميكند

بدون كمك ميايستد

11-10 ماهگي

 

ميتواند دو مكعب را روي هم بگذارد

كلمات مامان و بابا را با درك معني به كار ميبرد

با قدم هاي گشاد راه ميرود

14-12 ماهگي

دستورات دو مرحله اي را ميفهمد

اشيائي مانند تيله را ميتواند از داخل شيشه مربا خوري، خارج كند

كلمات را به هم وصل ميكند

با قدم هاي عادي راه ميرود و حتي ميدود

21-18 ماهگي

نياز به توالت را خبر ميكند

ميتواند ستوني با 7-6 مكعب درست كند

جملات كوتاه بر زبان ميآورد

مي دود

24 ماهگي

مراحل تكاملي كودك

هر مرحله تكامل كودك، نوعي تحول و نقطه عطفي در رشد و تكامل اوست اين تحول ها را با توجه به كسب مهارت ها يا اعمال تازه تعيين ميكنند و علاوه بر رشد بدني شامل تكامل عقلي و اجتماعي نيز ميشود نشانه هاي مراحل تكامل كودك در جدول شماره 1 آمده است:


رشد جسمي در كودكان

طيف تظاهرات رشد و نمو جسمي از سطح مولكولي مثل فعاليت آنزيم ها، در فرايند تمايزات سلولي جنين، تا تغييرات متابوليك و جسمي همراه بلوغ، متغير است فرايند رشد از هنگام زايمان تا سن بيست سالگي را ميتوان در نموداري داراي سه منحني (شكل شماره يك) نشان داد همانگونه كه در اين منحني مشاهده ميشود رشد مغز در سنين پيش از دبستان چشمگير است و رشد اندام هاي تناسلي در سنين بلوغ


شاخص هاي تن سنجي

براي قضاوت در مورد رشد مناسب كودكان لازم است معيارهايي براي سنجش اين رشد داشته باشيم اندازه گيري وزن، قد و دور سر ميتواند در اين مورد كمك كننده باشند تركيب هر يك از اين ها با سن يا قد شاخص هايي را ميسازند كه شاخص هاي تن سنجي ناميده ميشوند


وزن

وزن از شاخص هاي مهم رشد و تكامل بدني است و ضمنا ساده ترين و درعين حال از بهترين شاخص هاي رشد به حساب ميآيد وزن 95% نوزادان ترم 6/4ـ5/2 كيلوگرم و به طور متوسط 4/3 كيلوگرم ميباشد معمولا پسران كمي از دختران سنگين تر هستند در 5 ماهگي وزن نوزاد حدود دو برابر، و در دو سالگي 4 برابر وزن تولد خواهد بود و از آن به بعد سرعت افزايش وزن، كمتر خواهد شد و به حدود سالي 5/2 كيلوگرم محدود ميشود نوزادان در روزهاي اول زندگي به طور متوسط 6% و گاهي تا 10% وزن خود را از دست ميدهند كه اين كاهش وزن بعد از دو هفته جبران ميشود

در زمان بلوغ يعني در حدود سن 11ـ10 سالگي براي دختران و 13ـ12 سالگي براي پسران، وزن به طور ناگهاني افزايش مييابد و در هر دو جنس نزديك به دو سال جهش وزني به درازا ميكشد نحوه محاسبه قد و وزن متناسب با سن متوسط شيرخواران و كودكان طبيعي در جدول شماره 2 آمده است


جدول 2 ـ نحوه محاسبه وزن و قد متناسب با سن متوسط شيرخواران و كودكان طبيعي

پوند

كيلوگرم

وزن

7

25/3

هنگام تولد

11 = سن به ماه

9 = سن به ماه

2

12ـ3 ماهگي

17 = 5 X سن به سال

8 = 2 X سن به سال

6ـ1 سالگي

5 = 7 X سن به سال

5ـ7 X سن به سال

2

12ـ7 سالگي

اينچ

سانتي متر

قد

20

50

هنگام تولد

30

75

در يك سالگي

30 = 5/2 X سن به سال

77 = 6 X سن به سال

12ـ2 سالگي


قد

قد يا طول بدن شاخص ديگري براي اندازه گيري رشد است قد نوزادان در بدو تولد 55ـ45 سانتي متر و به طور متوسط 50 سانتي متر ميباشد و تا يك سالگي به حدود 5/1 برابر قد در هنگام تولد خواهد رسيد و در حوالي 4 سالگي 2 برابر قد زمان تولد خواهد شد نحوه محاسبه قد و سن متوسط شيرخواران و كودكان طبيعي در جدول شماره 2 آمده است


دور سر

افزايش دور سر در سال هاي اول زندگي به علت رشد سريع تر مغز در اين سال ها با شتاب بيشتري روبرو است در هنگام تولد، دور سر بين 2/37ـ6/32 و به طور متوسط 35 سانتي متر است در شش ماه اول بعد از تولد دور سر 10ـ8 سانتي متر اضافه ميشود و به طور متوسط به 44 سانتي متر ميرسد در شش ماه دوم تولد دور سر حدود 3 سانتي متر افزايش مييابد و به طور متوسط به 47 سانتي متر ميرسد دور سر فرد بالغ حدود 54 سانتي متر است ميانه اندازه دور سر در شيرخواران و كودكان در جدول شماره 3 آمده است


جدول 3 ـ ميانه اندازه دور سر در شيرخواران و كودكان (به سانتي متر)

دختران

پسران

جنس

سن

صدك 5 تا 95

ميانه

صدك 5 تا 95

ميانه

9/35ـ1/32

3/34

2/37ـ6/32

8/34

بدو تولد

3/38ـ2/34

4/36

6/39ـ9/34

2/37

يك ماهگي

7/41ـ3/37

5/39

1/43ـ4/38

6/40

3 ماهگي

6/44ـ3/40

4/42

2/46ـ5/41

8/43

6 ماهگي

4/46ـ3/42

3/44

1/48ـ5/43

8/45

9 ماهگي

6/47ـ5/43

6/45

3/49ـ8/44

0/47

يك سالگي

1/49ـ0/45

1/47

6/50ـ3/46

4/48

5/1 سالگي

1/50ـ1/46

1/48

4/51ـ3/47

2/49

دو سالگي

8/50ـ0/47

8/48

2/52ـ0/48

9/49

5/2 سالگي

4/51ـ6/47

3/49

8/52ـ6/48

5/50

3 سالگي

شايان ذكر است كه يك بار اندازه گيري هر كدام از اين معيارها تنها وضعيت همان لحظه را مشخص ميكند و سير پيشرفت معيار اندازه گيري شده را نشان نميدهد حتي اگر در فواصل منظم نيز اندازه گيري صورت گيرد باز نميتوان قضاوت مناسبي در مورد چگونگي رشد كودك داشت چرا كه همانگونه كه قبلا اشاره شد عواملي مثل نژاد، وضعيت فرهنگي و ميتوانند بر روي رشد، موثر باشند

لذا تنها در صورتي ميتوان در مورد چگونگي رشد كودكان يك منطقه اظهار نظر كرد كه ميانگين رشد كودكان خوب تغذيه شده و سالم آن منطقه را بدانيم و يا كودكان آن منطقه را با ميانگين رشد كودكان جمعيت استانداردي مقايسه نماييم در حال حاضر جمعيت مرجع انتخاب شده مربوط به NCHS (National Center Health Statistics) آمريكا ميباشد


استاندارد (NCHS)

كارت استاندارد رشد بر اساس اطلاعاتي كه توسط مركز ملّي آمار حياتي آمريكا (NCHS) در فاصله سال هاي 1963 تا 1975 جمع آوري شده، تهيه گرديده است براي اينكار نمونه اي بيش از 20 هزار كودك آمريكايي از بدو تولد تا 18 سالگي انتخاب شده و بدون لباس وزن شدند نمونه مورد بررسي شامل كودكان صفر تا 36 ماه و 2 تا 18 ساله بود كه پس از تجزيه و تحليل، منحني هاي جداگانه اي براي آن ها رسم شد

براي كودكان زير دو سال اندازه قد به صورت خوابيده (Stature) و به وسيله دو نفر اندازه گيري شد (نفر اول براي ثابت كردن كودك و نفر دوّم براي خواندن عدد قد) براي كودكان بزرگتر از دو سال، قد به صورت ايستاده (Height) اندازه گيري شده است اين تفاوت تكنيك در اندازه گيري باعث شده است كه قد كودكان 24 تا 36 ماهه در اين دو منحني با يكديگر اختلاف داشته باشند در نهايت اين اطلاعات در چهار نمودار استاندارد ارائه شده است : وزن براي سن، قد براي سن، وزن براي قد، دور سر براي سن اخيرا شاخص توده بدني براي سن نيز به عنوان نموداري ديگر پيشنهاد شده است

بسيار حائز اهميت است كه نقاط قوت و محدوديت هاي اين منحني ها مورد توجه قرار گيرند اطلاعات NCHS نماينده جمعيتي از كودكان سالم و خوب تغذيه شده در ايالات متحده آمريكا است هر چند اين جمعيت با وضعيت جمعيتي بسياري از كشورهاي جهان متفاوت است، اما با اين حال منحني هاي NCHS توسط سازمان جهاني بهداشت به عنوان استاندارد بين المللي براي رشد در 5 سال اول زندگي براي تمام كشورها پذيرفته شده است اختلاف رشد كودكان بين كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه، بيشتر مربوط به شرايط محيطي است تا اختلافات ژنتيكي سازمان جهاني بهداشت، تهيه منحني استاندارد كشوري را توصيه نميكند و معتقد است كودكان در سال هاي اوليه زندگي اگر در شرايط مطلوب قرار گيرند از حد اكثر پتانسيل رشد خود استفاده خواهند كرد و تفاوت هاي ژنتيكي بيشتر در دوران بلوغ تظاهر پيدا ميكنند


استفاده از استاندارد NCHS براي بررسي رشد كودكان ايراني

تجارب كشورهاي مختلف نشان داده است كه تمام كودكان زير 5 سال در شرايط مطلوب به طور بالقوه از پتانسيل رشد يكساني برخوردار هستند بر اين اساس سال ها است كه سازمان جهاني بهداشت استفاده از منحني هاي استاندارد NCHS را براي ارزيابي وضعيت رشد كودكان به تمام كشورها پيشنهاد كرده است مطالعات كشور ما نيز نشان داده است كه كودكان و نوجوانان ايراني در طبقات مرفه و محيط مناسب اقتصادي و اجتماعي و بهداشتي، رشد جسمي مطلوب و قابل مقايسه با استاندارد NCHS دارند

همانطور كه گفته شد بر اساس چگونگي رشد جمعيت مرجع، نمودارهايي بر حسب تركيب متغيرهاي وزن، قد و دور سر، رسم شده و بر همين اساس شاخص هايي براي رشد كودكان معرفي گرديده اند كه عبارتند از:

شاخص هاي رشد كودكان

· وزن براي سن

· قد براي سن

· دور سر براي سن

· وزن براي قد

· شاخص توده بدن (BMI) براي سن

يكي از راه هاي معمول براي مقايسه شاخص رشد هر كودك با جمعيت مرجع، مقايسه موقعيت كودك مورد بررسي با صدك هاي برگرفته از جمعيت مرجع ميباشد


شاخص هاي رشد و مفهوم صدك

صدك ها درصدهاي تجمعي از يك متغير ميباشند مثلا اگر نمره 10 كمترين نمره كسب شده در درس خاصي در كل يك دانشكده باشد نتيجه ميگيريم كه 100% دانشجويان نمره اي بيش از 10 كسب كرده اند و يا به عبارت ديگر هيچكس نمره اي كمتر از 10 نگرفته است بنابراين نمره 10 را ميتوان به عنوان صدك صفر محسوب كرد حال اگر نيمي از دانشجويان نمره اي بيش از 15 و نيمي ديگر كمتر از 15 گرفته باشند ميتوان اينگونه استدلال كرد كه صدك 50 (ميانه) نمرات دانشجويان در اين درس خاص نمره 15 ميباشد يعني 50% از كل دانشجويان زير 15 گرفته اند و 50% بالاي آن و اگر فقط 3% از دانشجويان نمره بالاي 19 داشته باشند نمره 19 صدك 97 را نشان ميدهد يعني 97% دانشجويان زير نمره 19 را كسب كرده اند

در نمودار رشدي كه مقياس وزن براي سن را ميسنجد دو صدك 3 و 97 به عنوان حد بالايي و پاييني انتخاب شده اند صدك 3 منطبق بر منهاي دو انحراف معيار از ميانگين و صدك 97 منطبق بر مثبت دو انحراف معيار از ميانگين ميباشد به عبارت ديگر 95% كودكان جمعيت مرجع (95% كودكان طبيعي) بين صدك 3 و 97 قرار ميگيرند

نمودارهاي رشد متفاوتي بر حسب اينكه كدام شاخص را انتخاب كنيم وجود دارد نموداري كه از همه بيشتر استفاده ميشود و در ايران نيز از آن استفاده ميكنند شاخص وزن براي سن را ميسنجد اين شاخص تحت تاثير تغييرات اخير در وضعيت تغذيه يا سلامتي ميباشد با اين شاخص نميتوان كودكان و نوجوانان را به دسته هاي كم وزن و يا بيش وزن طبقه بندي كرد اما وسيله بسيار خوبي براي پايش وضعيت رشد كودكان ميباشد شاخص قد براي سن كوتاهـي يا بلندي را ميسنجد كه اگر كمتر از حد استاندارد باشد به آن كوتاه قدي (Stunting) اطـلاق مـيشـود شـاخـص وزن بـراي قد نيــازي بـه دانستـن سـن نـدارد و مـيتوانـد كم وزني (Underweight)، لاغري (Wasting) و يا بيش وزني (Overweight) كودكان را مشخص كند شاخص دور سر براي سن ميتواند بازتابي از اندازه مغز و رشد اين عضو باشد شاخص توده بدني براي سن تركيبي از وزن و قد براي سن است و ميتوان بوسيله آن كودكان و نوجوانان را به گروه هاي كم وزن، با وزن زياد و يا در خطر وزن زياد دسته بندي كرد

 

با شيوع خيلي زياد

با شيوع بالا

با شيوع متوسط

با شيوع پايين

ميزان شيوع

شاخص

در كودكان

زير 5 سال

30 =

9/29ـ20

9/19ـ10

كمتر از 10%

وزن براي سن

40 =

9/39ـ30

9/29ـ20

كمتر از 20%

قد براي سن

15 =

9/14ـ10

9/9ـ5

كمتر از 50%

وزن براي قد


جدول شماره 4 وضعيت كودكان زير پنج سال ايراني را در سال 1377 نشان ميدهد

زير پنج سال

59-24

ماهگي

24-0

ماهگي

شاخص

كل

دختر

پسر

روستا

شهر

تعداد

درصد

درصد

درصد

درصد

درصد

درصد

درصد

302948

9/4

7/4

1/5

8/4

6/5

2/5

3/4

متوسط و شديد

*

لاغري

55644

9/0

6/0

2/1

9/0

0/1

9/0

0/1

شديد

952122

4/15

9/13

8/16

8/21

0/11

4/15

5/15

متوسط و شديد

**

كوتاهي

234939

8/3

6/3

0/4

6/6

5/2

8/3

9/3

شديد

673905

9/10

7/9

9/11

7/13

6/9

8/12

7/7

متوسط و شديد

***

كم وزني

92739

5/1

0/1

0/2

0/2

1/1

9/1

0/9

شديد

1731132

0/28

2/26

9/27

2/31

1/25

4/29

1/23

خفيف

شيوع اختلالات رشد بر اساس شاخص هاي رشد

جدول شماره 3 وضعيت شيوع اختلال رشد را بر اساس هريك از شاخص هاي فوق الذكر و بر اساس ميزان درصدهاي زير صدك 3 نشان ميدهد


لاغري :

پديده اي حاد و حاصل بيماري يا بحراني در گذشته نزديك است كه در آن كودك بخشي از

وزن خود را از دست ميدهد براي اطلاع از لاغري، قد با وزن سنجيده ميشود معمول ترين علل لاغري كودكان مشتمل است بر بيماري هاي حاد مثل اسهال شديد يا عفونت تنفسي فوقاني و بحران هاي كمبود غذا، كه در آن خانواده به مواد غذايي دسترسي نمييابند لاغري كودكان در مناطق روستايي معمولا الگوي فصلي دارد، همچنين در شهر و روستا در شرايطي ديده ميشود كه: الف ـ كودك دچار بيماري هاي شديد شود ب ـ كودك دچار بحران حاد كم غذايي شود بحران حاد كم غذايي علاوه بر شرايط بروز حوادث غيرمترقبه، همچون قحطي، سيل، زلزله و در موارد زير نيز پديد ميآيد:

· مرگ مادر يا ديگر عزيزان كودك يا جدا شدن از آن ها

· پيدايش بحران هاي عاطفي مانند به دنيا آمدن نوزاد و كم توجهي به كودك

· قرار گرفتن خانواده در شرايط خاص همچون مهاجرت يا مسافرت هاي طولاني با شرايط نامطلوب

· قرار گرفتن خانواده در شرايط محيطي و بهداشتي نامناسب همراه با محدوديت دسترسي به مراقبت هاي بهداشتي مناسب و

در بررسي لاغري بايد به اين نكته توجه كرد كه اين شاخص به تنهايي نميتواند وضع كودكان يك منطقه را نشان دهد، زيرا ممكن است در منطقه اي كودكان به دليل سوء تغذيه كوتاه قد باشند، به همين دليل شيوع لاغري در آن منطقه و در نهايت شيوع سوء تغذيه در آن جامعه كمتر از واقع برآورد گردد يكي از دلايل لاغري در مناطق شهري، نامطلوب بودن شرايط محيطي و بهداشتي در حاشيه شهرها است اگرچه در ايران مراقبت هاي اوليه بهداشتي ، تقريبا تمام نواحي روستايي را پوشش ميدهد گسترش پوشش اين خدمات در شهرها با آهنگ افزايش جمعيت شهري به ويژه در حاشيه شهرها همخوان نبوده است طرح استفاده از رابطان بهداشتي كه به منظور مقابله با اين مشكل طراحي شده است نيز فقط يك سوم جمعيت شهري و حاشيه آن را در پوشش خود دارد


كوتاه قدي تغذيه اي :

يا Stunting بازتاب غفلت گذشته و فرصت هاي از دست رفته است كوتاه قدي تغذيه معرف سوء تغذيه اي مزمن است كه سبب ميشود كودك به قد مناسب براي سن خود دست نيابد محروميّت مستمر در دست يافتن به غذاي كافي، به علت فقر، عفونت هاي مكرر حاصل از شرايط ناسالم محيطي و بهداشتي، و دسترسي نداشتن به خدمات و مراقبت هاي مطلوب بهداشتي از مهم ترين علت هاي كوتاه قدي تغذيه اي است


كم وزني :

معرّف آن است كه وزن كنوني كودك از وزن مناسب براي سن او كمتر است كم وزني بازتاب سوء تغذيه حاد و مزمن، هر دو است كودك به علت محروميّت حاد يا مزمن از غذا، يا به دليل حمله هاي حاد يا مزمن بيماري ها دچار كم وزني ميشود بنابراين در چنين شرايطي مهم آن است كه علت بلافصل و علت هاي زمينه اي سوء تغذيه مشخص گردد و تا جايي كه ممكن است براي رفع آن ها تلاش شود در برنامه هاي سنتي پايش رشد غالبا در مورد وزن براي سن و بر صدك هاي مشخصي تاكيد ميشود و مداخله وقتي آغاز ميگردد كه وزن كودك به پايين تر از معيار مرجع رسيده باشد طبق تعريف كم وزني در اين گونه پايش زماني به درمان اقدام ميشود كه سوء تغذيه اتفاق افتاده است و حال آنكه اگر به جاي سنجش وزن مناسب براي سن در زماني معين بر وزن گيري كودك در فاصله دو توزين تاكيد شود نوع مداخله جاي خود را از درمان سوء تغذيه به پيشگيري از آن خواهد داد

لازمه قضاوت درست در باره وضعيت تن سنجي جامعه، توجه همزمان به هر سه شاخص است كم وزني گاهي با لاغري و گاه با كوتاه قدي يا با هر دو همراه است در كودك كوتاه قد ممكن است وزن، با قد كودك به ظاهر متناسب ولي با سن او نامتناسب باشد چنين كودكي حتي فربهي گمراه كننده دارد و حال آنكه سوء تغذيه با بيماري هاي گذشته قد او را از آنچه انتظار ميرود كوتاه تر كرده است برعكس در كودكي كه قد او متناسب سن است امكان دارد به علت وقوع سوء تغذيه يا بيماري همانگونه كه در نمودار ديده ميشود تا قبل از 6 ماهگي مشكل وزن گيري وجود ندارد كه به علت تغذيه با شير مادر در اين دوران است و بعد از اين دوران كه تغذيه كمكي شروع ميشود شيوع كم وزني نيز رو به افزايش ميگذارد

يكي ديگر از شاخص هاي تن سنجي شاخص توده بدني BMI (Body Mass Index) براي سن ميباشد كه خصوصا در سال هاي اخير توسط مركز كنترل بيماري هاي آمريكا پيشنهاد شده است در اين طريقه شاخص توده بدني را براي سن محاسبه ميكنند شاخص توده بدني به طريق زير محاسبه ميشود :

= شاخص توده بدن ، همانگونه كه ملاحظه ميشود اين شاخص تركيبي از وزن و قد براي سن است و ميتوان بوسيله آن كودكان و نوجوانان را به گروه هاي با كم وزن، با وزن زياد و يا در خطر وزن زياد دسته بندي كرد


نمودار رشد

نمودار رشد (شكل شماره 3 ) يا جاده سلامتي نخستين بار توسط ديويد مورلي (David Morely) طرح ريزي و سپس توسط WHO تغييراتي در آن داده شد نمودار رشد نموداري ديداري از رشد و تكامل جسمي است اين نمودار براي پايش رشد كودك طرح ريزي شده است تا بتوان دگرگوني هاي رشد را در طول يك مدت زماني تفسير كرد وزن كردن متوالي كودك براي پايش رشد او ضروري است چرا كه تنها يك بار اندازه گيري وزن كودك و ثبت آن نشانه مشخصات كودك در همان يك لحظه است اولين توزين بايد در وقت تولد يا هر چه زودتر بعد از تولد صورت گيرد تا بتوان پيشرفت رشد را تفسير كرد وزن هنگام تولد در تشخيص و پيش بيني وضعيت آينده، اهميت بسياري دارد در باره تعداد دفعات وزن كردن كودكان بايد بر اساس ساير برنامه ها نظير واكسيناسيون، توانايي مادران به حضور در واحدهاي بهداشتي درماني، وقت كاركنان براي ارائه اين خدمت، برنامه هاي كاركنان براي بازديد از منازل و غيره تصميم گرفت و در مورد يك كودك خاص بر اساس وضعيت خود او و مخاطراتي كه كودك را تهديد ميكند تصميم گرفته شود


مراقبت ايده آل از كودكان

· در سال اول هر يك ماه يك بار

· در سال دوم هر دو ماه يك بار

· در سال سوم هر سه ماه يك بار

· تا شش سالگي هر 6 ماه يك بار

از اين نظر سه سال اول زندگي، بحراني ترين سال هاي حيات است علاوه بر اين برنامه هر بار كه كودكي به واحد بهداشت خانواده آورده ميشود بايد توزين شود و وزن او در منحني رشد ثبت گردد، به خصوص اگر كودك بيمار باشد

در هر بار توزين، وزن بايد در برگه نمودار رشد نشانه گذاري شود با نشانه گذاري وزن كودك در برابر سن او به طور ماهانه، منحني رشد كودك يعني وزن به ازاي سن به دست ميآيد در برگه پايش رشد، نمودار وزن به ازاي سن رسم خواهد شد و قد كودك در نظر گرفته نميشود زيرا وزن براي شناخت رشد، وسيله حساس تري است و هرگونه انحراف وزن از وضع طبيعي را به آساني ميتوان با مقايسه منحني وزن كودك با منحني استاندارد، شناسايي كرد كودك ممكن است وزن از دست بدهد ولي از قد او چيزي كم نميشود

نمودار رشد وسيله اي است ساده و ارزان براي پايش افزايش وزن و در واقع پايش سلامت كودك در طول زمان است در اين نمودار رقم وزن روي محور عمودي و معمولا به كيلوگرم مشخص ميشود معمول بر آن است كه براي تامين دقت بيشتر، فواصل كيلوگرم به اجزاء كوچكتر آن تقسيم ميشود محور افقي معمولا سن كودك را از تولد تا 5 سالگي نشان ميدهد كه براي تامين دقت بيشتر، با فواصل يك ماه و تقسيم آن به 15 روز مشخص ميشود به تجربه ثابت شده است كه در نظر گرفتن جاي وسيعتر براي سه سال اول زندگي و متراكم كردن دو سال بعد مفيدتر ميباشد زيرا هر چه كودك كوچكتر باشد رشد او سريعتر است و حساسيت او به انحراف از الگوي معيار افزايش مييابد و از اين رو بايد در آن مدت سنجش وزن به دفعات بيشتر صورت گيرد


كشورهاي مختلف براي كاربرد عادي، انواع متعدد نمودار رشد را به كار ميبرند

كشورهاي مختلف براي كاربرد عادي، انواع متعدد نمودار رشد را به كار ميبرند بعضي نمودارها تنها دو منحني مرجع ولي بعضي ديگر تا پنج منحني مرجع دارند سازمان جهاني بهداشت در سال هاي اخير كوشش كرده است تا نمودارهاي رشد و منحني هاي مورد استفاده در سراسر جهان را يكسان كند نمونه اي از نمودار رشد سازمان جهاني بهداشت در شكل شماره 3 نشان داده شده است همانگونه كه در اين شكل نشان داده شده است اين نمودارها دو منحني مرجع دارند منحني بالايي نشان دهنده ميانه وزن (پنجاهمين صدك) پسران (كه كمي بيشتر از ميانه دختران است) و منحني پاييني نشان دهنده سومين صدك دختران (كمي كمتر از سومين صدك پسران) است و به اين ترتيب نمودار سازمان جهاني بهداشت را ميتوان براي هر دو جنس به كار برد فاصله بين دو منحني صدك 3 و صدك 95 را در شكل شماره 3 "جاده سلامتي" مينامند جاده سلامتي منطقه طبيعي رشد را براي بيشتر جوامع نشان ميدهد اين منطقه جايي است كه 95% كودكان سالم كه به عنوان مرجع به كار گرفته ميشوند، در آن جاي ميگيرند هر گاه رشد كودك، عادي باشد منحني رشد او بالاتر از سومين صدك و به موازات "جاده سلامتي" پيش ميرود جهت منحني رشد بيش از وضعيت نقاط ثبت شده وزن اهميت دارد افقي شدن يا نزولي شدن منحني رشد كودك نشانه نارسايي رشد است كه خود نخستين نشانه سوء تغذيه پروتئين انرژي ميباشد و ميتواند چند هفته يا چند ماه پيش از نشانه هاي باليني روي دهد چنين كودكي نياز به مراقبت ويژه دارد هدف از مراقبت كودك حفظ وزن كودك در بالاي منحني سومين صدك است


موارد استفاده از منحني رشد

الف ـ وسيله بسيار با ارزشي براي پايش رشد در مراقبت از سلامتي است

ب ـ ابزاري تشخيصي است براي شناسايي "كودك پر مخاطره" براي مثال سوء تغذيه را پيش از بروز نشانه هاي باليني و عملي ميتوان شناسايي كرد

ج ـ در برنامه ريزي و ايجاد سياست بهداشتي با تعيين درجه سوء تغذيه پايه اي عيني براي برنامه ريزي در رابطه با مراقبت بهداشتي كودك در سطح محلي و ملّي به دست ميآيد

د ـ به خاطر ويژگي ديداري، نمودار رشد، ميتوان در مورد سلامت كودك به مادر آموزش داد و او را تشويق كرد تا در پايش رشد كودك مشاركت فعال تري داشته باشد

ه ـ ابزاري عملي است كه در باره نوع مداخله مورد نياز به كارمند بهداشتي كمك و كار ارجاع را آسان تر ميكند

و ـ نمودار رشد را براي آموزش ميتوان به كار گرفت به عنوان نمونه اهميت تغذيه كافي و اثرهاي زيان بار اسهال را با آن ميتوان نشان داد


روش هاي ديگر پايش رشد

پايش رشد به وسيله نمودار وزن براي سن تنها يكي از روش هاي پايش رشد است و نشانگرهاي ديگري هم مانند قد براي سن، وزن به ازاي قد و دور بازو براي پايش رشد كودك به كار گرفته ميشود دو نشانگر آخري مستقل از سن و به خصوص وقتي سن معلوم نباشد سودمند هستند


منابع

1) Behrman, Kliegman, Jenson Nelson Textbook of Pediatrics,

Company 2004

2)William E Hathaway, Current pediatric Diagnosis and treatment, 10th edition, Appleton and Lange, 1990

17th edition, WB Saunders

3 ـ پارك، ك، درسنامه طب پيشگيري و پزشكي اجتماعي، ترجمه : رفائي شيرپاك، خسرو، جلد 3، چاپ اول، انتشارات ايليا ، سال 1382و تطبيق با چاپ هيجدهم (K Park, Park’s Textbook of Preventive and Social Medicine, 18th ed 2005)

4 ـ سيماي تغذيه كودكان در استان ها، وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي، 1377

 

 


دسترسی به قسمت مشاوره

1   2    3     4   5    6     7      8     9     10   11    12    13     14    15     16   17    18   19    20.......next



 

 

آخرین نوشته ها


ازبيش فعالي تا اوتيسم
اين اختلال بسيار نادر با پسرفت واضح در موارد متعددي از عملكرد ها نظير كنترل ارادي روده و مثانه و مهارتهاي گفتاري

روشهاي اصلاح و درمان لکنت (stuttering)

زنان در دوران ميانسالي بيشتر دچار استرس مي‌شوند

يكي از راه هاي درمان شب ادراري ، درمان با بازتاب هاي شرطي است ، اما تا چه حد عاقلانه خواهد بود كه ما

عجله نکنید یه این بچه خودش بزرگ بشه درست میشه این بچه فقط تاخیر داره

  •  


     

     


           مواردی که ما می توانیم  به یاری شما بشتابیم :

    •    آخرین تحقیقات و یافته ها

    •    آخرین محصولات توانپزشکی در رفع مشکلات شما

    •    ارائه برنامه های درمانی  توانبخشی  و  مشاوره  

    • ارائه نرم افزارهای گفتاردرمانی - بیوفیدبک تراپی لکنت (stuttering) بصورت خانگی و کلینیکی - ارائه نرم افزارهای آموزشی  از      پیش دبستان تا راهنمایی و بالاتر مطابق نیازهای فردی افراد - ارائه نرم افزارهای آموزشی 

    •   معرفی مراکز درمانی

    •   معرفی درمانگران و متخصصین

    •  معرفی مراکز درمانی که به وجود شما  نیاز دارند .

    •  مشاوره در مورد مشکلات کودک شما .

     

  •  

         

     

     

       

     

         
       

     

         
       

     

     

     

       

    تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به موسسه گفتار توان گستر می باشد  
     

       
       

                                                                                                   

       
     

                           برگشت به صفحه قبلی                                       برگشت به صفحه اصلی                                           صفحه بعدی