لكنت زبان يكي از مهمترين اختلالات گفتاري است كه از كهن ترين ادوار در ميان جوامع بشري شايع بوده است. فردي كه لكنت دارد در ميان اصوات،هجاها و يا كلمات دچار گير، مكث ، كشش و تكرار مي شود. لكنت زبان معمولا با حركات بدني مانند تكان دادن دست سر و گردن و .... همراه است . مكانيسم پيدايش اين اختلال در واقع نوعي گرفتگي (اسپاسم) در عضلات مربوط به تكلم مي باشد كه اين گرفتگي اگر از نوع مداوم (تونيك )باشد شروع تكلم با مكث طولاني و قفل شدن كلام در شروع تكلم مي باشد كه اين حالت را stammering گويند.اگر گرفتگي متناوب (كلونيك) باشد تكلم در شروع مشكل چنداني ندارد و در حين صحبت كردن واجهاي تشكيل دهنده يك كلمه از يكديگر جدا جدا بيان مي شوند كه اين حالت را stuttering گويند. ما در اين مقاله هر دو عنوان را با لكنت زبان معادل گرفته و به تفكيك اين دو از يكديگر اصرار نداريم.

در مورد لكنت زبان تعاريف زيادي ارائه شده كه اين نشان دهنده اختلاف آراء صاحبنظران است اما به طور كلي مي توان گفت لكنت عبارت است از تكرار ، مكث ، گير يا كشيده گويي صداها ، هجاها و يا كلمات در طول زنجيره گفتار.

طبق پژوهش هاي به عمل آمده از هر هزار كودك در حدود هفت نفر دچار لكنت زبان هستند اگر چه لكنت در افراد سنين مختلف مشاهده مي شود اما در كودكان 6- 2 سال بيشتر شايع است. پسرها سه برابر بيش از دختر ها دچار لكنت مي شوند لكنت بيشتر كودكان در طول رشد و بالغ شدن بر طرف مي شود . و طبق آمار تنها يك در صد افراد بالغ دچار لكنت هستند. افراد لكنتي از نظر هوش عموما طبيعي و حتي بالاتر از طبيعي اند. مشكلات روحي و عاطفي از جمله اضطراب ، حساسيت زياد از حد ، دست پاچگی و ترس و افسردگی در بین آن ها شایع است.این افراد معمولا گوشه گیرند و از تماس با افراد دیگر خودداری می کنند.

لکنت زبان بر حسب تظاهر بالینی آن به تکرار، کشیده گویی ،گیر و مکث تقسیم می شود. در نوع تکرار در موقع صحبت کردن ، صدا یا هجای اول کلمه چندین بار تکرار می شود مثلا وقتی فرد می خواهد بگوید : می خوام برم خونه به این ترتیب آن را تکرار می کند : می می می خوام به به به برم خو خو خو خونه

(mi mi mixam   be be beram    xu xu xune)

در نوع کشیده گویی فرد ، صدا یا هجا را بیش از حد معمول در کلمه می کشد و سرعت گفتار خیلی کم می شود مثلا فرد برای ادای جمله بالا می گوید : میــــــــــخوام بـــــــــــرم خــــــــونه (miiiiiixam   beeeeeram   xuuuuune)

در نوع گیر فرد روی صدا یا هجای خاصی در کلمه گیر می کند و نمی تواند آن را ادا کند این گیر ممکن است یک تا چند ثانیه طول بکشد . مثلا فرد جمله بالا را به صورت زیر بیان می کند: م.....خوام ب.....رم خ......ونه (m…….mixam b……beram x…….xune)

در نوع مکث، فرد صدا یا هجا یا کلمه ای را می گوید و مکث می کند و بعد صدا یا هجا یا کلمه بعدی را می گوید مثلا جمله بالا را به صورت زیر بیان می کند . می------- خوام به------ رم خو------ نه (mi----- xam be----- ram xu-----ne)

در مورد گفتار طبیعی گفتیم که یکی از ویژگی های آن استمرار است و یکی از مهمترین موانع استمرار مکث می باشد . مکث به صورت افراطی در گفتار باعث عدم استمرار گفتار خواهد شد. مکث در گفتار به دو صورت مکث پر و مکث خالی دیده می شود مکث خالی یک درنگ خاموش است در حالی که مکث پر درنگی است همراه با گفتار که شامل استارت کاذب ،محک زدن گفتار و تکرار آن است . افراد لکنتی معمولا سعی دارند مکث را پر کنند حتی گاهی با خندیدن و .....

با مشاهده موارد بالینی این نتیجه به دست آمده است که معمولا نمی توان از نظر جایگاه یا شیوه تولید الگوهای خاصی برای اشکال  بر روی صداها به دست آورد یعنی نمی توانیم بگویم مثلا افراد، بیشتر در تولید چه واج هایی مشکل پیدا می کنند البته مواردی مشاهده شده که فرد لکنتی معمولا بر روی صدای خاصی گیر می کند و در تمام موقعیت ها، بر روی تمام کلمات، و نیز در همه اوقات این مشکل پیش نمی آید. مثلا در جایی واج /d/ را به راحتی می گوید در حالی که در کلمه بعدی که ساده تر نیز است بر روی همین واج یک یا چند ثانیه گیر می کند . اما افراد لکنتی وقتی به سن جوانی و بزرگسالی برسند روی صداهای خاصی دچار لکنت می شوند چون معمولا تلقین به خویشتن سبب می شود که فرد لکنتی تصور کند حتما روی آن صداهای خاص گیر خواهد کرد و هر وقت این تصور در او به وجود می آید گیر روی آن صدای خاص نیز اتفاق می افتد. بعضی از این افراد ممکن است در مواقعی کاملا روان صحبت کنند مثلا با اعضای خانواده و دوستان نزدیک خیلی راحت و بدون گیر صحبت می کنند ولی در ارتباط با افراد غریبه، صحبت کردن با معلم ، در کلاس یا با تلفن این گیر ها به حد اکثر خود می رسند . در بعضی موارد که لکنت شدید است هر سه نوع گیر، تکرار و کشش در گفتار مشاهده می شود .